شهرداری تهران عقب نشست

در سنگ قبر جدیدی که شهرداری نصب کردە بود نوشته شده بود: «این یادبود به همت بسیجیان فرهنگی شهرداری تهران با عنایت برادر جانباز آقای دکتر زاکانی بنا شده است.» در شرایطی که آرامگاه نیما، به عنوان پدر شعر نوی پارسی یکی از جاذبه‌های گردشگری تهران است و تعویض سنگ مزار افراد برجسته، یکی از عادی‌ترین و روزمره‌ترین وظایف شهرداری و میراث فرهنگی به ‌حساب می‌آید. شاید در چرایی و ابراز تعجب مردم، بتوان گفت که کمتر کسی می‌داند که طراح بنای گنبدی شکل مقبره حافظ در شیراز، آندره گدار، معمار فرانسوی بوده است. یا هوشنگ سیحون طراحی بنا بزرگ آرامگاه فردوسی را بر پایه طرح پیشین کریم طاهرزاده بهزاد، و با تغییراتی مختصر پایه‌گذاری کرده است. بنای بسیار زیبای مقبره عطار نیشابوری که همواره در پوسترهای جهانی، همیشه یکی از اولویت‌های انتشار بوده است، از بناهای دوره امیر علیشیر نوایی است و در سده نهم هجری ساخته شده‌است. همچنین آرامگاه سعدی یکی از زیباترین آثار تاریخی ایران، را محسن فروغی طراحی کرده‌است. آثاری بزرگ و با عظمت جهانی که هیچ نامی از دولت وقت یا متصدیان ساخت آن و حتی نام طراحانش را باید در کتاب‌های مخالف جست‌وجو کرد، اما حالا به سمتی پیش می‌رویم که یک سنگ بنای دو در یک متری، باید نام شهردار وقت برروی آن درج شود.

اقدام فردی بوده، ما در جریان نیستیم

این در حالی است که پیکر نیما یوشیج تا ابتدای دهه 70 در آرامستان امامزاده عبدا... تهران مدفون بود و بعد از آن به زادگاهش منتقل شد. این مکان دارای سنگ یادبودی نبود و متاسفانه در سال‌های اخیر به صورت نامناسبی به محل رشد گیاهان خود رو تبدیل شده بود که شهرداری تهران با لوح یادبودی با متن همان سنگ قبر اصلی در آنجا نصب کرد. در پی انتقادهای گسترده جامعه هنری و کاربران شبکه‌های اجتماعی به درج نام شهردار تهران روی سنگ قبر نیما یوشیج، شهرداری پایتخت اقدام به نصب سنگ قبر جدید و حذف نام زاکانی کرد. شهرداری تهران نیز این اقدام را به «سلیقه و اقدام فردی» یکی از کارکنان شهرداری نسب داد و اقدام به نصب سنگ قبر جدید و حذف نام زاکانی کرد. عبدالمطهر محمدخانی سخنگوی شهرداری تهران قبلا در این خصوص گفته است: «متاسفانه بر اساس سلیقه و تصمیم فردی یکی از همکاران، نام شهردار تهران نیز بر روی این سنگ یادبود، نوشته شده بود که با تذکر دستیار شهردار تهران بلافاصله متن روی سنگ اصلاح می‌شود.» به گفته محمدخانی: «نه‌ تنها نام شهردار تهران از روی این سنگ یادبود برداشته شدە، بلکه نحوه نصب و قرارگیری آن نیز اصلاح شد. قرار شد تا یک سازه کوچک نیز به عنوان یادبود مرحوم نیما یوشیج طراحی و در همین محل نصب شود. شهردار تهران از این قبیل رفتار که با روح و تفکر بسیجی تناقض دارد استقبال نمی‌کند و دستور برخورد قاطع با این اقدامات صادر خواهند کرد.» بعد از این این اقدام، بسیج شهرداری تهران هم با انتشار اطلاعیه‌ای اعلام کرد: «سازمان بسیج شهرداری تهران، اعلام می‌دارد که این سازمان با حفظ احترام برای جامعه هنری و تأکید بر لزوم توجه به آثار هنری ارزشمند کشور، لیکن هیچ گونه همکاری در تعویض و نصب سنگ مزار نیما یوشیج نداشته است و این اقدام بدون اطلاع مسئولان این سازمان صورت گرفته است.»

مزاری در وسط حیاط خانه

نیما یوشیج در آبان 1276 خورشیدی زاده شد و پس از زندگانی پُربار در روز 13 دی‌ماه 1338 خورشیدی، پس از دچار شدن به بیماری ذات‌الریه، در تهران چشم از جهان فروبست. پیکر نیما را در گورستان ابن بابویه تهران به خاک سپردند؛ در حالی که خواسته‌ی خود او بردن پیکرش به روستای زادگاهش، یوش، و خاکسپاری در آنجا بود. این خواست نیما تا سال‌ها انجام نگرفت. سرانجام در سال 1372، پسرش شراگیم، پیکر پدر را به یوش برد و در خانه‌ پدری نیما دوباره به خاک سپرد. آرامگاه نیما یوشیج اکنون در میانه‌ حیاط خانه‌ای ارزشمند از لحاظ تاریخی است. سنگ قبری که بر مزار فعلی نیما قرار دارد، مرمرین و ساده است. در بالای سنگ، نام «نیما یوشیج» را آورده‌اند و در پایین آن نام «علی اسفندیاری» حک شده است. بر روی سنگ، تنها تاریخ مرگ نیما را نوشته‌اند و عبارت دیگری بر روی آن دیده نمی‌شود. هیچ ویژگی دیگری این سنگ مزار را برجستگی نمی‌کند. اما در امامزاده عبدا... (ع) «بهجت‌الزمان اسفندیاری» خواهر نیما یوشیج که در خردادماه 1386 خورشیدی، درگذشت، همچنین «سیروس طاهباز»، نویسنده و گردآورنده‌ آثار نیما یوشیج نیز در کنار نیما به خاک سپرده شده‌ا‌ند. طاهباز 35 سال کوشش کرد تا آثار نیما را گردآوری و چاپ کند. طاهباز در روز 25 اسفندماه 1377 خورشیدی، درگذشت و به سبب دلبستگی بسیارش به نیما، پیکرش را کنار او خاکسپاری کردند.