تا آخرین نفس حافظ آرمان‌های انقلاب بود

آرمان ملی- مطهره شفیعی: چهل و سومین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی فرا رسید. روزی که برای وقوع آن زحمات زیادی کشیده شد و جان‌های فراوانی فدا شد. بدون شک هر انقلابی دارای رهبر است و انقلابیون بدون رهبر هیچگاه به پیروزی نمی‌رسند. رهبر انقلاب ایران هم آیت‌ا...خمینی بود که به کمک یارانش مردم را راهنمایی می‌کرد. یارانی از جمله شهید مطهری، شهید بهشتی، آیت‌ا... هاشمی و... بسیاری از یاران امام شهید شدند و آیت‌ا...هاشمی تا سال 95 که در قید حیات بود، از هیچ کوششی برای رشد انقلاب دریغ نکرد. ایشان در بهمن 93 درباره درستی انقلاب گفت: «در زمان مبارزه محاسباتی می‌شد که با آن محاسبات، علیه رژیم پهلوی مبارزه می‌کردیم و به زندان می‌رفتیم. حتماً در مراحل مختلف، آن هم در کاری به بزرگی انقلاب اشتباهاتی شده که باید با واقع‌بینی اشتباهات را بگوییم. من در اصل کار و ضرورت اثرات انقلاب شکّی ندارم. نظام شاهنشاهی را برانداختیم. این را همه می‌پذیرند که اصلاً نظام شاهنشاهی غلط است و بشر نمی‌تواند با آن نظام زندگی کند. بعد از پیروزی نظام را محکم کردیم. یعنی از روز اول درست کار کردیم تا پایه انقلاب محکم شود. در طول این سال‌ها اتفاقاتی افتاد که مربوط به عملکرد است. بله اشتباهاتی در عملکرد می‌بینم و شاید در هیچ موردی هم ساکت نبودم و خودم دنبال آن بودم و راضی هم نبودم. ولی اصل نظام و خدمت به نظام را لازم می‌دانم و هنوز هم لازم می‌دانم.

از زندان تا پیروزی انقلاب

لازم است مروری‌ گذرا به همراهی آیت‌ا...هاشمی با امام در جریان وقوع انقلاب شود. با تبعید امام در ۱۳۴۲ خورشیدی مسئولیت و نقش آیت‌ا...هاشمی رفسنجانی برای هدایت مبارزان و جلوگیری از انحراف نهضت اسلامی بیشتر شد به گونه‌ای که هم برای سخنرانی به هیات‌های مذهبی تهران و هم در جمع هواداران جریان‌های سیاسی در داخل کشور می‌رفت و هم برای رفع اختلافات مبارزان خارج از کشور به عراق، لبنان، اروپا، آمریکا و حتی شرق دور سفر می‌کرد که معمولاً بعد از هر سفری به وسیله ساواک بازداشت و زندانی می‌شد. برای نمونه وی بعد از برگزاری مراسمی به مناسبت سالگرد واقعه مدرسه فیضیه در اسفند ۱۳۴۳ خورشیدی بازداشت شد. نخستین بازداشت وی نزدیک به پنج‌ماه به طول انجامید با این وجود، دست از مبارزه و ترویج اندیشه‌های امام خمینی(ره) و روشنگری مردم برنداشت. آیت‌ا...هاشمی رفسنجانی در دهه ۱۳۵۰ مبارزات سیاسی خود را به صورت جدی‌تر ادامه داد و به نیروهای مذهبی مخالف رژیم مانند هیات‌های موتلفه نزدیک شد و به حمایت از جنبش مسلحانه پرداخت اما تلاش برای آزادی زندانیان سیاسی، جمع‌آوری کمک‌های مالی برای مبارزان و خانواده‌های آنها در کنار فعالیت‌های سیاسی ضد رژیم موجب شد تا در ۱۴مهر ۱۳۵۰ خورشیدی، بار دیگر به مدت هفت ماه بازداشت و راهی زندان شود. این چهره فعال سیاسی برای رسیدن به اهداف خود و پیروزی بر رژیم پهلوی در ۱۳۵۴ خورشیدی برای ارتباط با نیروهای خارج از کشور به آمریکا و چند کشور اروپایی و منطقه سفر کرد اما بعد از بازگشت به کشور در اواخر این سال بار دیگر به همراه آیت‌ا... سیدمحمود طالقانی، آیت‌ا... مهدوی‌کنی و شماری دیگر از مبارزان بازداشت و به زندان انداخته شد و این بار مدت بازداشت وی طولانی شد. سرانجام آیت‌ا...هاشمی رفسنجانی پس از سه سال تحمل بدترین رفتارها در زندان‌های قزل‌قلعه؛ اوین؛ قزل‌حصار، قصر و کمیته مشترک ضد خرابکاری در آذر ۱۳۵۷ خورشیدی از زندان آزاد و به دریای خروشان ملت در راهپیمایی‌های شورانگیز پیوست.

روایت پسر از همراهی پدر و امام

محسن هاشمی پسر ارشد آیت‌ا... هاشمی هم درباره نزدیکی پدر و امام خمینی در قبل و بعد از انقلاب می‌گوید: آیت‌ا...هاشمی رفسنجانی از ۱۴ سالگی به قم آمدند و طلبه شدند و در محلی سکنی گزیدند که از قضا همسایه امام(ره) در قم شدند. پس از اینکه امام(ره) از تبعید به ترکیه، عراق و پاریس به کشور بازگشتند و به جماران رفتند، باز هم آیت‌ا... هاشمی رفسنجانی به دستور امام خمینی(ره) و به دلیل مسائل امنیتی در همسایگی ایشان سکنی گزیدند. تا زمان پیروزی انقلاب در جماران بودند و تا زمان فوت امام‌(ره) هم همسایه ایشان بودند. جالب اینجاست که آیت‌ا... هاشمی رفسنجانی پس از فوت هم دوباره در مرقد امام‌(ره) در همسایگی ایشان دفن شدند. بنابراین می‌توان گفت این ارتباط تاریخی میان امام و آیت‌ا... هاشمی رفسنجانی از ابتدای حضور در قم تا بعد از فوت ایشان ادامه داشته است.

هاشمی ستون انقلاب بود

نقش آیت‌ا... هاشمی و همراهی او با امام خمینی چنان بود که او را ستون انقلاب می‌خوانند. مسعود پزشکیان، نماینده مجلس معتقد است: اگر هاشمی نبود شاید خیلی وقت پیش، این انقلاب به هم خورده بود. حسین علایی از فرماندهان دفاع مقدس می‌گوید: آیت‌ا... هاشمی رفسنجانی از جمله علمای مبارزی است که زندگی سیاسی خود در دوره شاه را با حمایت از منش و شیوه مبارزاتی امام خمینی آغاز کرد. او معتقد به آگاه سازی آحاد مردم نسبت به دیکتاتوری شاه به منظور مخالفت با نظام شاهنشاهی بود. همچنین نقش هاشمی در همراهی امام آن اندازه ویژه و پررنگ است که مرحوم آیت‌ا... هاشمی شاهرودی درباره آن گفته بود: هاشمی رفسنجانی انسانی خدوم و مجاهد، از پیشگامان مبارزه و نهضت عظیم امام راحل و از جمله افراد برجسته انقلاب شکوهمند اسلامی به شمار می‌رفت که از عمق جان به ندای امام راحل لبیک گفته و بحق در آن دوران سخت مبارزه با رژیم سفاک ستم‌شاهی در ایثار جان و مال دریغ نورزید و همواره در مسیر اعتلای کلمه طیبه انقلاب اسلامی قبل و بعد از پیروزی و در عصر قیادت آن یگانه دوران، گام برداشت و از جمله افراد مورد اعتماد ایشان بود که بار مسئولیت‌های سنگینی را در آن دوران به شایستگی بدوش کشید.

نقشی که مخالفان هم تایید می‌کنند

نقش آیت‌ا... هاشمی در پیروزی انقلاب چنان بود که مخالفانش هم نمی‌توانند آن را کتمان کنند چنانکه تسنیم می‌نویسد: در قم و پس از رحلت آیت‌ا... بروجردی در سال 40 تحت تأثیر امام به سیاست روی آورد و به مخالفت با حکومت پهلوی پرداخت. با تبعید امام، نقش هاشمی در مبارزه با شاه و نمایندگی امام در داخل کشور پررنگ‌تر شد. هاشمی در دوران پیش از انقلاب و در طول نهضت امام به‌صورت یک عضو فعال در صحنه حضور داشت که یکی از نمونه‌های بارز آن حرکتی بود که به‌همراه دیگر علما در اعتراض به زندانی شدن امام انجام داد. وی در همین مقطع همراه آیت‌ا... ربانی‌شیرازی، دستگیر و روانه زندان شد. پس از ترور منصور هم توسط گروه مؤتلفه، در اواخر سال 1343 و نیز سال 1346 دستگیر شد. آیت‌ا... هاشمی در مجموع 7 بار و به‌ مدت 4سال و 5ماه در زندان‌های رژیم پهلوی شکنجه و زندانی شد.