گره وعده بورسی دولت به برجام

سید ابراهیم رئیسی پیش از انتخاب خود به‌عنوان رئیس‌جمهوری، جبران خسارت مردمی‌ که به بازار بورس امید بسته بودند را از مهم‌ترین اهداف و دغدغه‌های اقتصادی خود عنوان کرده بود. او پیش از انتخابات با انتقاد از عملکرد دولت حسن روحانی درباره جبران کسری بودجه از طریق بازار بورس، راه‌حل عملی دولت خود جهت جبران ضرر سهامداران بازار بورس را ایجاد صندوق جبران خسارت می‌دانست تا به‌وسیله آن بتواند اعتماد سهامداران را جلب کند. همچنین منابع تامین این خسارات را صندوق توسعه ملی و صندوق تثبیت عنوان کرد و مدعی بود که در جلسه شورای عالی اقتصادی تامین این خسارات از محل صندوق فوق قابل وصول تشخیص داده شده است. حالا با گذشت بیش از 6 ماه از زمان آغاز به کار دولت سیزدهم باز هم شاهد عملی نشدن یکی دیگر از مهم‌ترین وعده‌های اقتصادی هستیم. بازار بورس این روزها رکورد شکنی پی در پی را تجربه می‌کند ولی هنوز شاهد تشکیل صندوق فوق جهت جبران ضرر و زیان سهامداران بازار بورس نیستیم و عملا این وعده تاکنون رنگ واقعیت به خود نگرفته است. رئیس‌جمهور با ادامه دور جدید مذاکرات برجام گفته بود اگر نتیجه مذاکرات بر انتظارات جامعه و مردم اثر مثبت بگذارد، منجربه تاثیر مثبت بر شاخص بورس خواهد شد. دور هشتم مذاکرات هسته‌ای درحالی پیگیری می‌شود که مقامات حاضر در مذاکرات شانس احیای برجام را زیاد دانسته و معتقد هستند که این مهم به شرط انعطاف‌پذیری طرفین شکل واقعیت به خود می‌گیرد. با شرایطی که بررسی شد حالا فعالان بورس تهران چشم انتظار نتایج مذاکرات هستند و از شرایط خوب و احیای بازار سرمایه در صورت توافق برجام سخن می‌گویند. باتوجه به ادامه مذاکرات برجام، 2 نظریه به‌وجود می‌آید که اولین دیدگاه آن احیای برجام در آینده نزدیک و دومین دیدگاه عدم توافق برجام است. از آنجایی‌که حاصل شدن توافق هسته‌ای یا عدم توافق آن رابطه مستقیم بر نرخ ارز دارد، با بررسی احتمال افزایش یا کاهش نرخ ارز می‌توانیم نمای کلی بازار سرمایه را ترسیم کنیم. در صورت عدم توافق ایران با طرف‌های غربی ما شاهد افزایش نرخ ارز خواهیم بود که این افزایش سبب کسری بودجه دولت می‌شود که می‌توان مطمئن‌ترین و ساده‌ترین روش جبران کسری بودجه دولت را تامین کسری بودجه از طریق شرکت‌های بازار سرمایه دانست. در طرف مقابل با جدی شدن امکان توافق ایران ما شاهد اصلاح قیمت بازارهای موازی بازار سرمایه خواهیم بود که این خود اثر مستقیم بر شکوفایی بازار بورس دارد. باید متذکر شد که نقش تصمیمات اقتصادی دولت پس از توافق برجام بیش از هر چیز دیگری بر بازار سهام تاثیر‌گذار خواهد بود. در صورت توافق در مذاکرات برجام میزان تولید و فروش شرکت‌ها به مرور زمان دستخوش تغییر خواهند شد و هزینه تولید و صادرات کالاهای ساخته شده به شدت کاهش خواهد یافت و با گشایش‌های حاصل شده از توافقات برجام ما شاهد شکوفایی دوباره بازار بورس خواهیم بود. با توجه به اخبار ضد و نقیضی که از مذاکرات وین منتشر می‌شود می‌توان به این نتیجه رسید که حداقل تا پایان سال 1400 نباید منتظر توافقات خاصی از مذاکرات برجام باشیم که در این صورت ریسک‌های سیستماتیک به‌شدت افزایش خواهند داشت و در آخر می‌توان نتیجه‌گیری کرد که در ماه‌های اخیر بازار بورس اوراق بهادار شاهد نوسانات شدیدی بوده که این نابسامانی‌ها منعکس‌کننده‌ نگرانی‌هایی است که از عوامل سیاسی سرچشمه می‌گیرند، مواردی همچون عاقبت تحریم‌های آمریکا و همچنین بروز تغییرات ناگهانی در دیگر بازارهای پُرریسک مثل ارز، طلا و املاک. برجام در صورت احیا نتایج مثبتی بر بازار سرمایه خواهد گذاشت، اما آثار واقعی مذاکرات در بلندمدت ظاهر خواهد شد. یعنی زمانی که اقتصاد کشور از تمامی ‌زمینه‌های بالقوه توافق و آثار کامل آن بهره‌مند شود.