آخرین قدم‌ها به سمت احیای برجام

آنچه که در این روزها باید مدنظر همگان قرار گیرد مساله زمان است، زیرا طرف‌های مقابل ایران هنوز بر این موضوع تاکید دارند و رئیس‌جمهوری فرانسه نیز در گفت‌وگو با رئیس‌جمهوری ایران بر این مساله تاکید کرده است. در روزهای گذشته شاهد بودیم که چهره‌های شناخته شده‌ای از تیم مذاکره‌کننده آمریکا کنار گذاشته شده‌اند اما نمی‌توان انتخاب یک شخص را به معنای تعیین یک سیاست برای ادامه فعالیت‌های بین‌المللی ایالات متحده دانست و باید منتظر ماند تا سیاست‌های کلی دولت بایدن در روزهای آینده مشخص شود. سیاستی که قسمت اعظم آن را دیگر خاورمیانه شکل نخواهد داد. آن‌ها همواره به دنبال صلحی هستند که به نفع رژیم صهیونیستی نیز باشد. این مواردی است که همواره مدنظر دارند. این مساله بعد از مسائل داخلی آمریکا بیش‌ترین اهمیت را برای بایدن خواهد داشت. تمامی این موارد یک سوی دیگرش ایران قرار دارد و خواه یا ناخواه آن‌ها به سمت ایران خواهند آمد تا از میزان تنش‌ها کم کنند و به همین علت مساله مذاکره مستقیم در این روزها مطرح می‌شود. بر همین اساس آمریکا دنبال بازگشت به برجام است. اگر شرایطی که آمریکایی‌ها مشخص می‌کنند مثل شرایط پمپئو نباشد و تسلیم ایران را مدنظر نداشته باشد به‌نظر می‌رسد راه مذاکره بین ایران و آمریکا به صورت مستقیم باز شده است. وجه دیگر نیز عکس‌العمل ایران است که قاعدتا ایران نیز همواره از تنش دوری می‌کند. در این میان ایده‌ها بسیار حائز اهمیت است و نقشی اساسی در پیشبرد گفت‌وگوها دارد. در این راستا قاعدتا دولت بایدن امتیازهایی به ایران خواهد داد که محتمل‌ترین آن‌ها کاهش تحریم‌ها است. در راستای تسهیل این موارد تا حدودی دشوار، قطر به نظر می‌رسد که به شدت فعال شده است. این اتفاق قابل پیش‌‌بینی بود که دوحه در طول حاکمیت دموکرات‌ها در آمریکا نقش پر رنگ‌تری در منطقه ایفا خواهد کرد. امروز ظرفیت قطر ظرفیت بالایی برای ایفای نقش رابط و میانجی و کاهش تنش‌های منطقه‌‌ای به نیابت از آمریکاست. بایدن نگاه منفی به حکومت عربستان دارد که با تندروی‌های خود منطقه را به آشوب کشانده‌‌اند. به همین علت بایدن بلافاصله پس از به دست گرفتن قدرت، سه تصمیم مهم گرفت که بیانگر تغییر سیاست آمریکا در مورد منطقه خاورمیانه بود. نخست تاکید بر توقف جنگ یمن، دوم خارج کردن انصارا... از لیست گروه‌های تروریستی از نگاه آمریکا و سوم ممنوع کردن فروش سلاح به عربستان. این تصمیمات نشان می‌‌دهد عربستان در مسیر انزوا قرار دارد و دعوت محمد بن‌سلمان از شیخ حمد، امیر قطر برای نشست شورای همکاری خلیج‌فارس پیش‌دستی عربستان با درک این فضا برای حل مشکلاتش با قطر بود که به ثمر رسید. امروز قطر در راستای تغییرات در منطقه می‌خواهد نقش میانجی بین ایران با دولت بایدن از یک سو و حکومت عربستان با ایران را از سوی دیگر ایفا کند. به همین علت سفر وزیر خارجه قطر به تهران در دو حوزه قابل تصور است.