تغییر اقلیم و چالش تجارت محصولات باغبانی

باغبانی نه تنها در تعدیل تغییرات آب و هوایی ناشی از تغییر اقلیم مؤثر است، بلکه سیستم تولید محصولات باغبانی نیز به شدت تحت تأثیر تغییر اقلیم قرار خواهد گرفت. اثر تغییرات آب و هوایی بر عملکرد محصول، افزایش وقوع آفات و بیماری‌های گیاهی و بحران‌های اقلیمی شدید (مانند سیل، طوفان، خشکسالی) بر تولیدات باغبانی بسیار حائز اهمیت است. این احتمال وجود دارد که در آینده این بحران‌های اقلیمی و آب و هوایی تشدید شوند و منجر به کاهش تولید محصولات باغبانی در بسیاری از نقاط جهان، نوسانات قیمت‌های بازار جهانی این تولیدات و افزایش جمعیت‌های در معرض خطر ناامنی غذایی شوند. تجارت محصولات باغبانی می‌تواند نقش مهمی در سازگاری باغبانی ایران با تغییرات آب و هوایی برای تضمین امنیت غذایی داشته باشد. براساس پیش بینی‌های به عمل آمده در کشورهای با عرض جغرافیایی بالا (نظیر کشور ایران) می‌توان افزایش بهره‌وری تولیدات باغبانی ناشی از تغییرات آب و هوا را انتظار داشت. بنابراین صادرات محصولات باغبانی از این کشورها به کشورهای آسیب دیده از تغییر اقلیم رونق خواهد یافت. کشورهای با عرض جغرافیایی پایین به شدت از تلفات تولید متضرر خواهند شد و این تلفات را از طریق افزایش واردات مواد غذایی مهار خواهند کرد. بنابه آمار ارائه شده توسط وزارت جهاد کشاورزی بیش‌ترین سهم در صادرات محصولات کشاورزی مربوطه به تولیدات باغی بوده است به‌طوری که پنج قلم عمده صادراتی به لحاظ ارزشی شامل پسته به ارزش ۶۵۴ میلیون دلار، گوجه فرنگی تازه یا سرد کرده به ارزش ۲۵۹ میلیون دلار، هندوانه به ارزش ۱۸۱ میلیون دلار، خرما به ارزش ۱۵۰ میلیون دلار و سیب تازه به ارزش ۱۳۱ میلیون دلار بوده است. این در حالی است که در سال‌های گذشته دوره‌های خشکسالی و ترسالی با فاصله 10 الی 15 ساله رخ می‌داد، در حال حاضر این مساله در بازه‌های زمانی بسیار کوتاه‌تر در حد یک تا 2 سال اتفاق می‌افتد. وقوع خشکسالی‌های متناوب، هر ساله آسیب‌های اقتصادی و اجتماعی بسیار زیادی بر پیکره اقتصادی بخش کشاورزی وارد می‌آورد و لزوم توجه به پتانسیل‌های سازگارتر نظیر تولیدات باغبانی را آشکارتر نموده است. با توجه به این پیش‌بینی در بازار تجارت محصولات باغبانی، تولید در سطح کلاس جهانی می‌تواند ورود به بازار تجارت محصولات باغبانی را تسهیل کند. سیاست‌گذاری هدفمند تولید محصولات باغبانی مطابق با توافقنامه پاریس، قوانین سازمان تجارت جهانی (WTO) و هماهنگی قوانین تولید باغبانی کشور در جهت آشتی بیشتر با اصول و قوانین بین‌المللی، یک اقدام حیاتی سازگار با تجارت آزاد مواد غذایی است که می‌تواند تهدید ناشی از تغییر اقلیم را به یک فرصت در تولید محصولات باغبانی کشور تبدیل کند. جهاني شدن فرايندي است كه در آن مرزهاي اقتصادي ميان كشورها كمرنگ شده و تحرك روزافزون منابع، تكنولوژي، كالا، خدمات‌، سرمايه و حتي نيروي انساني در ماوراي مرزها آسانتر گشته و در نتيجه همگرايي و ادغام اقتصادي كشورهاي مختلف افزايش يافته و نوعي همساني در اقتصاد به وجود مي‌آيد. يكي از دغدغه‌هاي مهم بهره وری اقتصادي باغبانی كشور مو ضوع جهاني شدن تجارت محصولات باغبانی است زيرا در آينده‌اي نه چندان دور تجار جهاني فقط در انحصار كشورهاي عضو سازمان تجارت جهاني خواهد بود. تولید در کلاس جهانی مجموعه‌ای از مفاهیم، اصول، سیاست‌ها و تکنیک‌ها برای مدیریت تولید محصولات باغبانی در کشور برای به دست آوردن مزیت رقابتی سازگار با اقلیم کشور است. برای ورد به تولید محصولات باغبانی در سطح کلاس جهانی باید در درجه اول بر بهبود مستمر در کیفیت، کاهش هزینه‌ها، انعطاف پذیری و استانداردهای مورد تقاضای بازار جهانی محصولات باغبانی تمرکز داشت.