توافق در گرو تصمیم بنیادین تهران و واشنگتن

پیش بینی آنچه که در مذاکرات دور هشتم احیای برجام خیلی سخت و دشوار است اما دوست داریم در خصوص به نتیجه رسیدن مذاکرات در دور هشتم خوشبین باشیم. به این صورت که آمریکا اعلام کند به برجام باز خواهد گشت، تحریم‌هایی که ایران خواهان برداشته شدن آنها است را لغو کند و در مقابل ایران نیز به تعهدات برجامی خود عمل کند. اما آنچه که از تحولات پیرامون مذاکرات پیدا است چشم انداز روشنی در مورد این مذاکرات دیده نمی‌شود و این احتمال وجود دارد که در صورت عدم حل اختلافات در دور هشتم شاهد ادامه مذاکرات در دور‌های نهم، دهم و... نیز باشیم. چرا که اکنون طرفین هیچ نشانه‌ای از سازش، عقب‌نشینی، مصالحه یا هر اسم دیگری از خود نشان نمی‌دهند. ایران مصرا تاکید دارد که باید تمامی تحریم‌های بعد از 8 می‌2018 بر داشته شده و راستی آزمایی شود و تضمینی هم بگیرد که دولت‌‌های بعدی آمریکا کار ترامپ را تکرار نکنند. آمریکایی‌ها نیز مطرح می‌کنند که هیچ یک از این کارها را نمی‌توانند انجام دهند. تازه انتظار دارند که بازگشت آنها به برجام زمینه را برای مذاکره در مورد متن برجام و موضوعات غیر برجامی فراهم کند. این دو خواسته خیلی با هم تفاوت دارد. البته از آنچه در اتاق‌‌های دربسته رخ می‌دهد و اطلاعات محرمانه و کشف نشده چیزی در میان نیست اما چیزی که به صورت آشکار دیده می‌شود این است که چندان جای امیدواری نیست. ضمن اینکه هر چه زمان می‌گذرد از نظر طرف غربی ایران به ادعای خودشان خطرناک‌تر هم می‌شود. مثلا رزمایشی که چند روز پیش انجام شد طرف مقابل را بیش از پیش ترسانده است. هر چند این یک تکنیک مذاکراتی هست که ایران دست بالا را داشته باشد و هشدار دهد که اگر بخواهد اقدامی علیه کشورمان انجام شود و اسرائیل بخواهد دست از پا خطا کند ایران واکنش متقابل نشان می‌دهد و این مساله برای حفظ امنیت کشور کاملا ضروری است. اما آن طرف قضیه را نیز باید دید که ترس از ایران افزایش پیدا می‌کند. تحریم‌های آمریکا نیز همین‌طور است؛ هر چه بیشتر زمان می‌گذرد فشار بیشتری بر ایران وارد می‌کند و ایران باید راه‌های سخت‌تری را برای دور زدن تحریم بگذراند. بنابر این از یک جنبه گذشت زمان خیلی هم کمک کننده نیست. ایران 2022 با ایران 2015 خیلی فرق کرده و سطح توان ملی‌اش افزایش یافته است. آمریکایی 2022 نیز آمریکای 2015 نیست و جهان نیز تغییر کرده است. بنا بر این اینکه انتظار داشته باشیم همه چیز به سال 2015 بازگردد مقداری با واقعیت‌ها همخوانی ندارد. اگر قرار بود مذاکرات در دور هشتم به توافق برسد شاید در همان دورهای سوم و چهارم به نتیجه می‌رسید اینکه مذاکرات در هفت دور به نتیجه نرسیده بعید است که در دور هشتم اتفاقی بیفتد مگر اینکه شاهد یک رخداد عجیب و غریب و شبه معجزه‌ای باشیم که یک تصمیم بنیادین در پایتخت‌های کشورهای ذیربط به خصوص تهران و واشنگتن گرفته شود.