گره مذاکرات کجاست؟

امیرعبداللهیان وزیر امور خارجه اعلام کرده که تیم ایران برای رسیدن به توافق تا هر زمان که لازم است در وین خواهد ماند از طرف دیگر سخنگوی وزیر امور خارجه آمریکا اعلام کرده همچنان معتقدیم بازگشت متقابل به پایبندی به برجام شدنی است. این اظهارات نمایشی و جنبه شعاری دارد. حل گره مذاکره زمانی امکان‌پذیر است که برداشت‌ها صحیح باشد و درک اشتباه از نیات دو طرف از میان برداشته شود. دلیل آنکه هنوز مذاکرات به نتیجه مطلوب نرسیده، این است که برداشت اشتباهی بین دو طرف مذاکره درباره موضوعات مختلف شکل گرفته است. اظهارات آقای امیرعبداللهیان در جایگاه وزیر خارجه ایران مبنی بر حضور در وین حضور در صف نان و شیر است که جلوی مغازه فرد آنقدر بایستید تا شیر بیاورد یا از تنور نان بیرون بیاورند و به شما بدهند. نظام جهانی بر پایه توانایی و بر پایه واقعیات تعامل برقرار می‌شود به این معنی که باید سخنان و صحبت‌ها و طرح‌هایی را در جامعه جهانی ارائه کنید که مورد پذیرش سایر اعضای جامعه جهانی باشد وگرنه شما نه به مدت یک هفته نه دو هفته نه یک ماه نه یک سال نه ده سال، صد سال هم اگر در صف بایستید شما را به میدان جهانی و عرصه جهانی راه نخواهند داد مگر اینکه سخنان منطقی و طرح‌های منطقی و برنامه‌های قابل پذیرش برای دنیا داشته باشید. ایران با مدل بازی توپ بیلیاردی در میز مذاکره حاضر شده است. چنین مدلی وقتی پاسخگوست که قدرت اقتصادی و نظامی کافی در دنیا داشته باشید. اما وقتی اقتصاد تا این اندازه شکننده باشد، فساد و رانت در کشورتان موج بزند، بیکاری و تورم مردم را فلج کند، نباید با مدل بیلیاردی در میز مذاکره حاضر شد. اینکه بیایید بگویید ما آنقدر می‌مانیم تا به نتیجه برسیم نشان خیراندیشی آقای امیرعبداللهیان است اینکه ماندن ما نشان دهنده اراده ما است ولی سبب گشایش درهای جهانی به روی شما نمی‌شود. در چنین مواقعی کشورها تلاش می‌کنند مذاکره را به سمت مدل تار عنکبوتی هدایت کنند. چنین مدلی شما را در سیستم جهانی عجین می‌کند نه منزوی. وانگهی شما باید در موضوعات مختلف جهانی و منطقه‌ای حرف برای گفتن داشته باشید. طرح‌ها و برنامه‌های قابل پذیرش برای دنیا داشته باشید. چرا آقای خاتمی وقتی رئیس‌جمهور شد مورد پذیرش جامعه جهانی قرار گرفت، برای اینکه طرح و برنامه در سیاست خارجی داشت. طرحی که ارائه می‌داد این بود ما با برخورد تمدن‌ها هم اندازه نیستیم و پیشنهاد گفت‌وگوی تمدن‌ها را داریم. این پیشنهاد به صحن مجمع عمومی سازمان ملل آمد که رأی مثبت دادند، به‌جز رژیم صهیونیستی که با ندادن رای در دنیا منزوی شد. از سوی دیگر آقای خاتمی مدل تار عنکبوتی ایجاد کرد که یک‌سر آن روابط حسنه با عربستان، سر دیگر آن تعامل وسیع با اروپا و بریتانیا، همکاری با ژاپن و… بود.