مذاکرات رو به جلو ؛ در راه توافق

آرمان ملی: مذاکرات احیای برجام در هتل کوبورگ وین در بخش دوم هفتمین دور مذاکرات روز جمعه پس از نشست کمیسیون مشترک به پایان رسید و به اذعان طرفین برجام این دور از مذاکرات بسیار سازنده‌تر از دور قبلی مذاکرات بوده و گویا همه طرف‌ها راضی بوده‌اند و آنطور که به نظر می‌رسد اگر شرایط به همین نحو در فضای آرام پیش برود می‌توان انتظار داشت که در دور هشتم که احتمالاً در سال آتی میلادی برگزار خواهد شد طرفین به یک توافق مشترک و پایدار برسند. نکته‌ای که مهم است اینکه مذاکرات این دور که به اتمام رسید دستاورد بزرگی داشت و آن اینکه طرفین غربی به خصوص تروئیکای اروپایی سندهای پیشنهادی ایران را برای مذاکره پذیرفتند که این خود گامی رو به جلو برای کشورمان محسوب می‌شود. اروپایی‌ها نیز با این رویکرد خود نشان دادند که عزمشان برای رسیدن به یک توافق پایدار جزم است و دنبال بهانه‌جویی نیستند. چنانکه در بیانیه پس از پایان مذاکرات که از سوی اروپایی‌ها منتشر شد آمده است: طی ۲۴ گذشته برخی پیشرفت‌های فنی حاصل شده است اما این پیشرفت‌ها تنها ما را به آنجا که مذاکرات در ماه ژوئیه قرار داشت می‌رساند. ما به همراه چین، روسیه و هماهنگ‌کننده اتحادیه اروپا انتظار داشتیم که مذاکرات ۲۹ نوامبر با لحاظ کردن متن به دست آمده در ماه ژوئیه به عنوان پایه ازسرگرفته شود. در بیانیه‌ای که به نقل از سه کشور اروپایی منتشر شده آمده که ما به تصمیم باقری‌کنی، مذاکره‌کننده اصلی ایران برای بازگشت به تهران جهت رایزنی استقبال می‌کنیم هرچند این مسئله وقفه‌ای مایوس‌کننده در مذاکرات می‌اندازد. ما به همراه شرکای چینی، روسی و آمریکایی‌مان آماده ادامه دادن مذاکرات بودیم. در ادامه این بیانیه آمده است: ما به همراه تیم‌های‌مان آمادگی کامل برای تعامل در مذاکرات در رابطه با تمامی جوانب بازگشت به برجام داریم. با این حال هر چه طرفین داخل برجام درصدد رسیدن به اشتراکاتی در جهت توافق هستند شاهدیم که آمریکایی‌ها به رغم اینکه از دیپلماسی به عنوان تنها راه نام می‌برند اما همچنان بر مواضع زیاده خاهانه خود مانده‌اند و معلوم نیست چه زمانی قرار است آنها نیز از موضع خود پایین آمده و برای بازگشت به توافق تحریم‌های ایران را لغو کنند. قدر مسلم اگر آمریکایی‌ها هر گونه عملی خلاف آنچه که در مذاکرات وین رخ می‌دهد را انجام دهند قطعا هم مذاکرات و هم خود برجام دستخوش تحولاتی خواهد شد. امری که هیچ یک از طرفین توافق به آن میلی ندارند.

دو پیش‌نویس اساس مذاکرات

مذاکره‌کننده ارشد کشورمان اعلام کرد: ایران در این مرحله خواستار توقف مذاکرات نبوده بلکه ما از ابتدا توافق کردیم که لازم است پس از رسیدن به پیش‌نویس توافق، استراحت داشته باشیم. علی باقری گفت: سه کشور اروپایی روز جمعه در بیانیه مشترکی اعلام کردند که وقفه در مذاکرات وین خواست ایران بوده است. معاون وزیر خارجه افزود: ایران از ابتدا بر ضرورت استمرار مذاکرات برای دستیابی به پیش‌نویس مورد توافق تاکید داشت. رئیس تیم مذاکره‌کننده ایران بیان کرد: اگر طرف مقابل دیدگاه‌ها و مواضع منطقی ایران را بپذیرد، گفت‌وگوهای دور جدید می‌تواند آخرین دور مذاکرات باشد و در کوتاه‌ترین زمان به توافق برسم. وی خاطر نشان کرد: سرعت دستیابی به توافق بستگی به طرف مقابل دارد. معاون سیاسی وزیر امور خارجه پس از پایان مذاکرات عنوان کرد: در هفته گذشته و در طی مذاکرات در موضوع لغو تحریم‌ها و اقدامات هسته‌ای به دو سند دست پیدا کردیم که این دو سند، دیگر سند به دست آمده در ۲۰ ژوئن (مذاکرات وین ۶) نخواهند بود بلکه دو سند جدید است که بر اساس مواضع ایران مبنای مذاکراتی خواهد بود که در آینده نزدیک در وین آغاز می‌شود. باقری اظهار کرد: این دور از گفت‌وگوها هیات ایرانی با توجه به اینکه دولت جدید در ایران بر سر کار آمده بود و تیم جدیدی هم برای گفت‌وگوها ماموریت یافته بود، همراه خود مواضع و دیدگاه‌های دولت جدید را به وین آورد. باقری همچنین در گفت‌وگو با یک شبکه عربی تاکید کرد: مجموعه4+1 بعد از یک هفته مذاکرات فشرده با رویکرد ایران که در پیش‌نویس مطرح کردیم، موافقت کرد. اکنون دو پیش نویس جدید داریم؛ یکی درخصوص برداشت تحریم‌ها و دومی درخصوص اقدامات هسته‌ای. این دو پیش‌نویس اساس مذاکرات در دور جدید خواهند بود. باقری در گفت‌وگو با این شبکه قطری بیان کرد: تمام شرکت کنندگان در مذاکرات وین دو پیش‌نویسی که ایران در ابتدای این دور مذاکرات تقدیم کرد را پذیرفتند. دلیل تاخیر در رسیدن به توافق مواضع طرف‌های اروپایی در خصوص مسائل مربوط به هسته‌ای است. وی تصریح کرد: ایران درخواست توقف مذاکرات در این مرحله را نداد بلکه از همان ابتدا توافق کرده بودیم که بعد از رسیدن به پیش‌نویس توافق به استراحت عادی برویم.

مبنای مشترک داریم

هماهنگ کننده کمیسیون مشترک برجام در یک رشته پیام توئیتری توضیحاتی درباره محورهای اصلی دور هفتم مذاکرات احیای توافق هسته‌ای در وین و وقفه ایجاد شده در جلسات آن ارائه کرد. انریکه مورا، در صفحه توییترش با ارائه توضیحاتی در باره دور هفتم مذاکرات احیای توافق هسته‌ای در وین نوشت: دور هفتم منطق و هدف مخصوص به خود را در سه مرحله داشت: وارد کردن هیات جدید مذاکره‌کننده ایران در مذاکراتی ادامه‌دار و نسبتا کامل از نظر رویه امور؛ مذاکره درباره ایده‌های جدید بالقوه دولت جدید ایران، بررسی اینکه آیا هر یک از هیات‌های مذاکره کننده دیگر مایلند این ایده‌ها در متن اصلی، مبنای پذیرفته شده برای نتیجه نهایی مذاکرات وین بگنجانند یا نه. معاون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا ادامه داد: دور 7.5 (اشاره به وقفه ایجاد شده در جلسات کمیسیون مشترک برجام در این دور از مذاکرات) درباره وظیفه سوم، سخت‌ترین مورد از وظایف یاد شده بود. هماهنگ کننده کمیسیون مشترک برجام عنوان کرد: دور هفتم در غیر این صورت، ناقص می‌ماند. حالا ما مبنایی مشترک داریم که فصل لغو تحریم‌های آن در منطق درونی‌اش کمی متفاوت است اما با این حال، مشکل خاصی نیست.

راه باز برای ویرایش سندها

نماینده دائم روسیه نزد سازمان‌های بین‌المللی درباره نتایج دور هفتم مذاکرات وین اظهار داشت: شرکت‌کنندگان در این گفت‌وگوها راه را برای ویرایش اسناد موجود باز کرده‌اند. اکنون مسیر برای ویرایش سندهایی که روی میز مذاکره وجود دارد، مشخص است. میخائیل اولیانوف تاکید کرد که این، اصلی‌ترین نتیجه این دور از مذاکرات است. وی ادامه داد: شرکت‌کنندگان در مذاکرات تا حدی به یکدیگر عادت کرده‌اند. من فکر می‌کنم که ما و طرف‌های غربی شروع به درک بهتری از این کرده‌ایم که گام‌های بعدی درست کدام است. این دیپلمات روس تصریح کرد: هیات روسی دشواری‌های مذاکرات را درک کرده و نتیجه مذاکرات تا به امروز انتظارات طرف روسی را برآورده کرده است. نکته اصلی این است که هیچ‌کس به دنبال تخریب شش دور قبلی رایزنی‌ها نبود. وی اظهار کرد: سایر طرف‌های مذاکره‌کننده در وین، ازجمله اروپایی‌ها پس از یک کشمکش طولانی، بسیاری از اصلاحات در ارتباط با موضوعات هسته‌ای را که طرف ایرانی پیشنهاد داده بود، پذیرفته‌اند. میخائیل اولیانوف درباره زمان برگزاری دور بعدی مذاکرات نیز بیان کرد: دور هشتم گفت‌وگوهای وین اواخر دسامبر یا اوایل ژانویه ٢٠٢٢ برگزار خواهد شد. هیات روسی آماده است تا بی‌وقفه به کار خود ادامه دهد. وی تصریح کرد: اما هنوز تاریخ دقیقی برای از سرگیری مذاکرات تعیین نشده است. مسئله تاریخ آن هنوز باز است. تا آنجا که من مطلع شده‌ام دو گزینه وجود دارد؛ رایزنی‌ها روز ٢٧ دسامبر از سرگرفته شود یا دست کم در سطح کارشناسان در قالب دور هشتم مذاکرات برگزار شود یا اینکه سوم ژانویه، زمانی که همه برای آن آمادگی دارند از سرگرفته شود.