فكر نكنيد كشورهاي عربي اختلاف ندارند

آرمان ملی- علیرضا پورحسین: سازوکار مشورت‌های سیاسی بین مصر و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس با پیشنهاد و ابتکار عربستان در ریاض و در سطح وزرای خارجه برگزار شد. مکانیزم جدید با هدف یکسان‌سازی دیدگاه‌ها میان کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس و مصر درخصوص ارتباط با قدرت‌های رقیب کشورهای عربی در منطقه و در راس آن ها ارتباط با ایران و ترکیه ایجاد شد. سعودی‌ها از تغییرات در روابط‌ منطقه‌‌ای با آنکارا و تهران احساس خطر کرده‌اند. با این وجود ترکیه نیز اخیراً درخواست برگزاری نشست در سطح سران میان کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و مصر کرده است که هدف از این نشست ایجاد مرحله جدید در ‌روابط و پایان دادن به تنش‌ها میان دوطرف است. در راستای بررسی علل برگزاری نشست ریاض و آخرین تحولات خاورمیانه، «آرمان ملی» گفت‌وگویی با جعفرقنادباشی، سفیر پیشین ایران در لیبی داشته است که در ادامه می‌خوانید.

نشست ریاض با چه هدفی برگزار شد و علت دعوت از مصر برای حضور در این نشست چیست؟

تحولات و شرایط جدید خاورمیانه، عربستان را نگران کرده است و به همین علت از تمامی هم‌پیمانان خود در منطقه دعوت کرده است که در نشست ریاض حاضر شوند. احتمالاً بزودی محمدسلمان به عنوان پادشاه عربستان بر مسند قدرت خواهد نشست و به همین علت آن‌ها به دنبال یک نمایش قدرت در عرصه سیاسی نیز هستند. امروز مشکل عربستان بیشتر در خصوص یمن است و شاید بخواهند از مصر به عنوان مزدور در عرصه یمن استفاده کنند. مأرب در آستانه آزادسازی کامل است و این می‌تواند آخرین تیر بر پیکره عربستان در یمن باشد. در گذشته سودان نقش مزدور را برای کشورهای حاشیه خلیج فارس ایفا می‌کرد اما به‌علت این که این کشور درگیر تنش‌ها و تظاهرات گسترده‌ای است دیگر نمی‌تواند به کمک کشورهای حاشیه خلیج فارس بیاید. مراکش نیز به‌علت مشکلات داخلی که دارد و به‌علت این که از منطقه فاصله زیادی دارد نیز نمی‌تواند به کمک کشورهای حاشیه خلیج‌فارس آید. از سوی دیگر خود مصر نیز با مشکلات اقتصادی مواجه شده است و شاید در قبال کمک نظامی، کشورهای عربی در مصر سرمایه‌گذاری‌هایی انجام دهند. امروز عربستان بیشتر از آن‌که به فکر تنش‌زدایی با ایران باشد، می‌خواهد به نحوی در یمن زمین‌گیر نشود و به دنبال راه فرار می‌گردد. باید توجه داشت که با آمدن محمد بن سلمان، تفاوتی در سیاست خارجی عربستان به‌وجود نخواهد آمد زیرا اساسا سیاست او همچون سیاست‌های ملک سلمان است. باید توجه داشت که محمدبن سلمان از قبل نیز تاثیرگذاری لازم را داشته است و شاید فقط شخص در رأس قدرت عربستان تغییر کند و سیاست‌ها همان سیاست‌های گذشته باشد. محمدسلمان به‌علت این‌که در خارج از چارچوب نظام سیاسی عربستان در حال رسیدن به قدرت است، امتیازات زیادی به غربی‌ها داد که نمونه بارز آن معامله با ترامپ بود که ترامپ آن‌ها را گاو شیرده نامید اما آن ها اعتراضی نکردند. امتیازدهی عربستان به غرب بی‌سابقه است و در جدیدترین اقدام نیز یک قرارداد 650 میلیون دلاری با آمریکا به امضا رساندند تا بار دیگر موتور اقتصاد آمریکا جان گیرد. بایدن به صراحت گفته بود که تا زمانی جنگ یمن ادامه دارد، با عربستان همکاری نمی‌کند اما شاهد بودیم که پول همه چیز را عوض کرد.

آیا امروز بین کشورهای عربی اختلاف بوجود آمده است؟

اختلاف میان امارات و عربستان به صورت مشخص وجود دارد و نخستین جرقه آن نیز در یمن زده شد به‌شکلی که امروز نیروهای نیابتی طرفین در حال جنگ با یکدیگر در یمن هستند. در عدن و الحدیده این اختلافات به اوج خود رسید و هنوز نیز تمام نشده است. باید توجه داشت در خصوص ایران این دو کشور هم نظر هستند. این که اماراتی ها درخواست نزدیک شدن به ایران و سوریه می‌دهند به این علت است که نگران هستند به علت نزدیک شدن به اسرائیل، خطری آن‌ها را تهدید کند و به همین علت می خواهند به ایران و سوریه اطمینان دهند که با اسرائیل علیه آن‌ها اقدامی انجام نخواهند داد. سیاست‌های امارات امروز واکنشی شده است و به همین علت پس از آمدن به ایران، میزبان نخست‌وزیر اسرائیل شدند. امارات چرخشی به سمت ایران نداشته است بلکه می‌خواهد عنوان کند که با دوستان و دشمنان اسرائیل رابطه خوبی دارد.

آیا امارات می تواند چنین موازنه‌ای برای خود ایجاد کند؟

امارات باید بداند که به فلسطین خیانت کرده است. زیرا طبق قطعنامه‌های سازمان ملل، امروز بلندی‌های جولان جزئی از خاک سوریه و کرانه باختری جزئی از خاک فلسطین است و اسرائیل از سوی سازمان ملل به عنوان اشغالگر شناخته شده است. در 35 سال گذشته ده‌ها قطعنامه علیه اسرائیل صادر شده است و بیش از 150 کشور جهان همواره علیه اسرائیل رای داده‌اند و این گونه نیست که فقط ایران مخالف اسرائیل باشد. امروز طبق قطعنامه سازمان ملل اسرائیل متخلف و اشغالگر است و عملا امارات نیز همکار اشغالگران شده است. این سیاست امارات نتیجه نخواهد داد زیرا آن‌ها نیز قوانین بین‌المللی را زیر پا گذاشته‌اند. یک باور اشتباه وجود دارد که برخی فکر می‌کنند فقط ایران، مخالف اسرائیل است در صورتی که بیش از 150 کشور جهان همواره علیه اسرائیل رأی می‌دهند. دو روز پیش نیز 6 قطعنامه علیه اسرائیل صادر شد. در چنین موقعیتی مشخصاً نمی‌توان در منطقه به نتیجه رسید. این که عربستان آسمان خود را در اختیار اسرائیل قرار داده است نیز برای حفظ قدرت خود است و محمدسلمان می‌خواهد به آن‌ها نیز امتیاز دهد تا امنیت‌شان حفظ شود.