کاسبان خارجی تحریم ایران

کم نیستند کشورهایی که سال‌هاست از تحریم ایران کاسبی پرسودی برای خود دست و پا کرده‌اند. از میان آنها دو کشور روسیه و چین از بقیه برجسته‌تر هستند. آنچه که اين‌دو را از دیگر کاسبان تحریم ایران متفاوت می‌‌کند، تلاش ظریف آنها برای استمرار تحریم‌هاست. برای روسیه از زمان تزارها،کمونیست‌ها و دوران اخیر، همواره وجود یک ایران دلخواه آن‌ها، بهترین وضعیت ‌بوده است. در ۲۰۰ سال اخیر با وجود سه بار عوض شدن رژیم سیاسی آنها، به کلیت استراتژی ایران ضعیف، در هر سه رژیم عمل شده است. سیاست ایران ضعیف به این معناست که ایران نباید آن‌قدر قوی باشد که منافع ملی روسیه را به چالش بکشد و نه آن‌قدر ضعیف که منجر به فروپاشی آن شود. روسیه به جز سه کالای نفت، گاز و اسلحه كالای مهم ديگری برای عرضه در بازارهاي جهانی ندارد. به همین دلیل هیچ وقت نمی‌توانید یک جاروی برقی و یا یک ریش‌تراش روسی را در بازار پيدا كنيد. وجود یک ایران قوی چالش بزرگی برای فروش کالاهای سه‌گانه روسی در بازارهای جهانی است. هرگاه تحریم خرید نفت ایران اوج می‌گیرد، روسیه بلافاصله بخش عمده سهم ایران در این بازار را می‌گیرد و در صورت رفع تحریم‌ها باید سهم ایران را پس بدهد. روسیه بزرگ‌‌ترین صادر کننده گاز طبیعی به‌ویژه به اروپاست. ایران هم پس از روسیه دارای دومین ذخایر گاز دنیاست اما ایران به‌جز صادراتی محدود به ترکیه، سهمی در این بازار ندارد. وابستگی انحصاری اروپا به گاز طبیعی روسیه بزرگ‌ترین اهرم فشار این کشور عليه اروپایی‌هاست، شاید این وابستگی برای روسیه بیش از منافع مادی آن اهميت داشته باشد. رسیدن گاز ایران به اروپا به معنای از بين رفتن انحصار عرضه گاز روسيه است. خاورميانه آرام و كم تنش بازار فروش اسلحه روسيه را به شدت كساد مي‌كند، پس بهتر است ايران به‌عنوان مهمترين كشور خاورميانه همواره با كشورهای اين منطقه در چالش باشد. چين بجز ونزوئلای به‌شدت بی ثبات، متحدی كه داراي منابع نفتی قابل ملاحظه‌اي باشد، ندارد. خودش هم فاقد منابع نفتی و در عين حال بزرگترين وارد كننده نفت دنياست. چین تنها کشوری است که می‌تواند بخشی از تحریم‌های آمریکا را نادیده بگیرد، بنابراين ايران هميشه تحريم، که مجبور است برای دور زدن تحریم‌ها نفت را ارزان‌تر بفروشد و در مقابل آن تهاتری از کشور خریدار، کالا وارد کند براي چين بهترین وضعيت ممكن است. چین همچنین از شعله‌ور شدن جنگ در خلیج فارس به‌عنوان منبع اصلی انرژی فسیلی دنیا در هراس است، به همین دلیل چین سعی می‌کند، فشار آمریکا به ایران تا آنجا پیش نرود که منجر به جنگی گسترده در منطقه شود. به‌علاوه به‌هر ميزانی كه ايران از مروادات اقتصادي با كشورهاي غربی به‌دور باشد، به چین نزدیکتر خواهد شد. وقتی کشوری تحت فشار ابرقدرتی به ابرقدرتی دیگر رو می‌آورد طبیعی است کشور تحت فشار به ابرقدرت حامی امتیاز بدهد. بدون تردید چین و روسیه در استراتژی ایجاد محدویت برای برنامه هسته‌ای ایران با آمریکا و غرب كاملا هم‌داستان هستند. تفاوت آنها فقط در تاکتیک‌هاست. رای مثبت این دو به شش قعطنامه شورای امنیت علیه ایران به‌خوبی اشتراک نظر آنها با آمریکا و غرب در این موضوع را به‌خوبی نشان می‌‌دهد. چون زحمت مقابله با برنامه هسته‌ای ایران را آمریکا خود به تنهایی می‌کشد، چین و روسیه ضرورتی برای مقابله علنی با ایران نمی‌بینند. بنابراين وضعيت استخوان لای زخم روابط ايران و غرب و استمرار تحريم‌ها كاملا مطلوب اين دو كشور است. خط قرمز همراهي تاكتيکی اينها با ايران تا نقطه‌ای است كه روابط آنها با آمريكا آسيب جدی نبيند. چين هيچوقت صادرات ٤٥٠ ميليارد دلاری به آمريكا را با ٢٠ ميليارد دلار صادرات به ايران دچار مخاطره نخواهد کرد. ايران قوی و باثبات که روابط عادی و عاری از تحریم با همه دنیا داشته باشد، تضاد معنی‌داری با منافع اقتصادی روسيه و چین دارد.