اما و اگرهای فروش نفت در 1401؟

آرمان‌ملی: بودجه سال 1401 امروز 21 آذرماه از سوی رئیس‌جمهور به مجلس تقدیم شد، بودجه‌ای که اگرچه به گفته تیم اقتصادی دولت بدون کسری بسته شده است اما انتشار برخی جزئیات آن تحقق را با اما و اگرهای زیادی همراه کرد. درواقع در بودجه سال آینده دولت میزان درآمدهای حاصل از فروش نفت را براساس قیمت نفت 60 دلاری و امکان فروش روزانه 1.2 میلیون بشکه در نظر گرفته است. ارقامی‌که به‌لحاظ حجم فروش کاهش حدود 50 درصدی را نسبت به سال قبل در پی داشته است. درواقع به‌نظر می‌رسد دولت با توجه به افزایش تقاضای نفت که با کاهش اپیدمی‌ کرونا در بازار جهانی در پیش است قیمت نفت را بر مبنای 60 دلاری پیش‌بینی کرده که در شرایطی که کارشناسان عبور نفت از قیمت 75 دلاری را نیز دور از ذهن نمی‌دانند تحقق آن چندان دور از دسترس نخواهد بود. ضمن آنکه دولت قصد دارد با تکیه بر درآمدهای مالیاتی و همچنین فروش اموال مازاد خود برای درآمد‌های سال آینده را کمتر بر نفت تکیه کند که تعیین فروش 1.2 میلیون بشکه‌ای از همین سیاست نشات می‌گیرد اما آنچه باعث شده همین تحقق میزان درآمد ارزی نیز با اما و اگر مواجه شود تداوم ابهام در مذاکرات برجامی ‌است که با وجود تلاش دولت همچنان نتیجه نداشته است. البته پیش از این رئیس سازمان برنامه و بودجه از بسته‌شدن بودجه با فرض تداوم شرایط تحریمی‌ خبر داده بود، اما با توجه به اینکه شنیده‌ها حاکی از آن است نفت ایران برای عبور از موانع تحریمی ‌با روش‌های خاص و ارائه تخفیفات فروخته می‌شود اینکه بتوان با این شرایط میزان نفت پیش‌بینی شده را آن هم با قیمت 60 دلاری فروخت موضوعی است که تحقق کامل آن به فاکتورهای زیادی وابسته است مگر آنکه با موفقیت مذاکرات دولت به لایحه الحاقی نیاز پیدا کند که شرایط با تغییرات گسترده‌ای همراه خواهد شد.

درآمدهای نفتی در بودجه

در بودجه سال 1401 میزان فروش نفت 1.2 میلیون بشکه در روز و با احتساب نفت 60 دلاری بسته شده و قرار است با نرخ تسعیر ارز 23 هزار تومانی منابع دولت را تامین کند موضوعی که تحقق آن با توجه به بودجه سال‌های گذشته اما و اگرهای زیادی را به‌همراه دارد. در این رابطه برخی کارشناسان معتقدند هرچند این میزان یک مقدار بیش اظهاری دارد ولی قابل تحقق است و رویایی نیست. با این میزان پیش‌بینی می‌شود درآمد نفتی دولت به ۱۲ میلیارد دلار برسد. بررسی‌ها از بودجه‌های سال‌های اخیر نشان می‌دهد براساس قانون تا سقف یک‌میلیون بشکه ۲۰ درصد و بالاتر از آن ۳۸ درصد به صندوق توسعه ملی می‌رسد و سهم ۱۴.۵ درصدی فروش نفت نیز از آن شرکت ملی نفت خواهد بود.

در بودجه سال ۹۸ میزان فروش نفت ۱.۵ میلیون بشکه در روز با قیمت ۵۴ دلار تنظیم شد. با احتساب این میزان فروش نفتی بایستی درآمد ۲۹ میلیارد دلاری نصیب کشور می‌شد که در آن زمان رئیس وقت سازمان برنامه و بودجه در خردادماه ۹۹ در مجلس شورای اسلامی ‌از کاهش درآمدهای نفتی به ۸.۹ میلیارد دلار در سال ۹۸ خبر داد. با توجه به کاهش درآمدهای نفتی و نبود چشم‌انداز روشن برای افزایش فروش، در بودجه سال ۹۹ میزان فروش نفت کاهش قابل‌توجهی یافت و به رقم یک‌میلیون بشکه در روز و با قیمت ۵۰ دلار رسید. با وجود اینکه این میزان نسبت به سال گذشته‌اش به‌شدت کاهش پیدا کرده بود ولی بر اساس گزارش تفریغ بودجه که، درآمد نفت سال ۹۹، انحراف ۶۹ درصدی از قانون بودجه داشت. دلیل این کاهش ۶۹ درصدی، تحریم و اجرای سیاست فشار حداکثری بر ایران، عملکرد نامناسب فروش نفت و کاهش تقاضای جهانی نفت به‌دلیل شیوع کرونا در جهان بوده است.

سهم درآمدهای نفتی

با وجود کاهش بی‌سابقه درآمدهای نفتی در سال ۹۹، پیش‌بینی درآمد نفتی در بودجه ۱۴۰۰ جهش عجیبی پیدا کرد که البته به‌نظر می‌رسد با پیش‌بینی از نتایج مذاکرات هسته‌ای صورت گرفته بود به‌گونه‌ای که رقم ۲.۳ میلیون بشکه‌ای و با قیمت ۴۰ دلاری برای بودجه پیش‌بینی شد براساس این پیش‌بینی خوش‌بینانه، درآمد نفتی دولت در سال ۱۴۰۰، پس از کسر سهم صندوق توسعه ملی و شرکت ملی نفت، در حدود ۱۹ میلیارد دلار در نظر گرفته شده بود. با احتساب میانگین نرخ تعسیر ارز باید درآمد حدود حدود ۳۵۰ هزار میلیارد تومانی را برای دولت رقم می‌زد اما این میزان

براساس گزارش خزانه‌داری کل در ۲ ماه ابتدایی سالجاری تنها ۱,۵۰۰ میلیارد تومان برآورد شده بود که نشان‌دهنده انحراف زیاد بودجه داشت همچنین براساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس در چهارماه‌ونیم ابتدایی امسال تنها ۳ درصد از منابع حاصل از نفت و فرآورده‌های نفتی قانون بودجه سال ۱۴۰۰ و تنها ۱۵ درصد مصوب چهارونیم ماهه منبع مذکور در ۱۳۹ روز ابتدای سال محقق شده است. حال با توجه به وضعیت درآمدهای حاصل از فروش نفت در سال‌های اخیر که حتی کمترین میزان فروش نفت نیز تحت‌تاثیر کرونا و البته تشدید تحریم‌ها تحقق آن میسر نشد اگرچه در حال حاضر در بازار جهانی نفت با افزایش تقاضا به‌دلیل کاهش اپیدمی‌کرونا هستیم و همچون گذشته بحث بر سر مذاکرات هسته‌ای نیز داغ بوده و خوش‌بینی زیادی نسبت به آن وجود دارد اما برخلاف ادعای مسعود میرکاظمی ‌که بر بودجه بدون کسری آن هم با فرض تداوم تحریم‌ها تاکید کرده به‌نظر می‌رسد تحقق درآمدهای نفتی در صورتیکه همچنان درب مذاکرات بر همین پاشنه بچرخد بازهم محقق نخواهد شد.