فقر آهن در کودکان

هرگز نباید به بهانه سیاهی دندان و یا یبوست از دادن شربت آهن به کودکان صرفنظر کنیم، چون این فقرآهن فقط کم‌خونی و مشکلات جسمی ایجاد نمی‌کند و باعث مشکلات یادگیری، ذهنی و رفتاری در آنها نیز می‌شود. کم‌خونی‌های حاد چند علت مشخص دارد که مهمترین علت آن خونریزی براثر تصادف و یا واریس مری و همولیزهای حاد مثل فاویسم است که در برخورد با مواردی که علت فاویسم است تعداد بسیاری از سلول‌های سرخ پاره شده و از طریق ادرار دفع می‌شوند، این افراد ممکن است کهیر بزنند و زردی هم بگیرند، کم‌خونی‌های حاد حتی می‌تواند منجر به مرگ شود. اغلب کم‌خونی‌ها مزمن است و در مراحل اولیه علامتی ندارد، ممکن است فرد تنها یک رنگ‌پریدگی مختصر داشته باشد و تنها با آزمایش خون متوجه آن شویم. اما اگر بیشتر شود رنگ‌پریدگی واضح است و ممکن است طپش قلب یا سرگیجه و احساس خستگی هم به‌همراه داشته باشد، در شیرخواران ممکن است شیرخوار به نفس‌نفس بیفتد، تعریق و بی‌رمقی و خستگی و در کودکان احساس کم‌حوصلگی به‌وجود آورد که البته کم‌خونی خفیف ممکن است همین علائم هم نداشته باشد. البته هر تعریقی به معنای کم‌خونی نیست چون کمبود ویتامین D یا نارسایی‌های قلبی هم ممکن است باعث تعریق شود، اما یکی از علل می‌تواند کم‌خونی باشد، کبودی زیرچشم هم می‌تواند به‌دلیل کم‌خونی باشد اما از آن شایع‌تر به‌دلیل آلرژی است، یکی از جاهایی که کم‌خونی بچه را نشان می‌دهد کف دست است. اگر کف دست در مقایسه با خودمان رنگ پریده‌تر بود می‌تواند نشانه کم‌خونی باشد، گاهی اوقات هم به‌وجودآمدن کبودی‌ها به تعداد زیاد در ساق پا می‌تواند نشانه پلاکت پایین باشد که اگر به موقع درمان نشود خطرناک است. چون شایع‌ترین کم‌خونی، کم‌خونی ناشی از فقر آهن است، لذا اگر بچه‌ای در دو سال اول قطره آهن دریافت نکرده باشد یا تغذیه‌اش به‌گونه‌ای باشد که غنی از آهن نبوده باشد آن زمان ما یک آزمایش خون توصیه می‌کنیم، البته ممکن است کم‌خونی ارثی هم باشد. گاهی برگه آزمایش نشان می‌دهد هموگلوبین خوبی است اما فریتین پایین است، این بدان معنی است که تعداد هموگلوبین خوب است یعنی در محدوده طبیعی سن است اما فریتین پایین نشان می‌دهد ذخایر آهن کم است چون در مرحله اول ذخائر آهن بدن کم می‌شود، بعد اندازه گلبول‌ها تغییر می‌کند و علائم کمبود آهن ظاهر می‌شود. در مرحله سوم اگر درمان نشود هموگلوبین هم پایین می‌آید، در بچه‌ها محدوده طبیعی هموگلوبین با بزرگسالان فرق می‌کند و سطح آن پایین‌تر است، پس خانواده‌ها با دیدن برگه آزمایش نگران نشوند چون این تعداد باید با سن بچه مقایسه شود. شایع‌ترین کم‌خونی که در کشور ما هم کم نیست تالاسمی‌مینور است که کم‌خونی خفیف می‌دهد، تالاسمی‌مینور بیماری نیست و یک صفت است و تا آخر عمر هم برای فرد مشکلی ایجاد نمی‌کند.