ترس از ایران امارات را به سمت اسرائیل برد!

آرمان ملی-علیرضا پورحسین: رئیس‌جمهوری در دیدار با مشاور امنیت ملی امارات با اشاره به سابقه روابط دوستانه دو کشور، گفته‌است که روابط حسنه با کشورهای منطقه از اولویت‌های سیاست خارجی در دولت جدید است و به همین دلیل از توسعه روابط با امارات استقبال می‌کنیم. رئیسی افزود که در روابط دو کشور مسلمان ایران و امارات، نباید مانعی وجود داشته‌باشد و این روابط تحت تاثیر القائات بیگانگان قرارگیرد. رئیس‌جمهوری، سیاست قطعی ایران را حمایت از مردم مسلمان منطقه برشمرد و افزود که صهیونیست‌ها در منطقه به دنبال اهداف شوم خود هستند و هرجا بتوانند جای پایی پیدا کنند آن را به وسیله‌ای برای توسعه‌طلبی و فتنه‌انگیزی تبدیل می‌کنند لذا کشورهای منطقه باید مراقب باشند. رئیسی تاکید کرده‌است که امنیت کشورهای منطقه به‌هم گره خورده‌است و ایران از امنیت کشورهای حاشیه خلیج‌فارس حمایت می‌کند. مشاور امنیت ملی امارات نیز در این دیدار اذعان کرد که ما فرزندان این منطقه هستیم و یک سرنوشت داریم لذا توسعه روابط دو کشور در دستور کار قرار دارد. شیخ طحنون اظهار کرد که این دیدارها نقطه عطفی در روابط دو کشور و موجب ارتقاء امنیت خواهد بود و آماده توسعه همکاری‌ها هستیم و امیدواریم با سفر آیت‌ا... رئیسی به امارات فصل تازه‌ای از روابط دو کشور آغاز شود. در راستای بررسی فرازونشیب‌های روابط ایران و امارات و ارتباط آن با برجام، آرمان ملی گفت‌وگویی با دیاکو حسینی، تحلیلگر ارشد مسائل سیاست خارجی داشته‌است که در ادامه می‌خوانید.

سفر مشاور امنیت ملی امارات به ایران ارتباطی به مذاکرات احیای برجام دارد؟

در دوره ترامپ تا حدود زیادی مشخص شد که اعمال فشار علیه ایران نمی‌تواند سیاست‌های ایران در قبال موضوعاتی که برای ایران جنبه امنیت ملی دارد، تغییر دهد، محاسبه در خصوص فشار حداکثری با تغییراتی در پایان دوران ریاست‌جمهوری ترامپ مواجه شد. به‌همین علت کشورهای منطقه به این باور رسیدند که با همکاری با آمریکا، می‌توانند رفتارهای ایران را به‌گونه‌ای تغییر دهند، که به زیان آن‌ها نباشد. در دولت بایدن این جمع‌بندی صورت گرفت و از سوی دیگر بایدن از روند تنش‌زدایی میان ایران‌وعربستان و ایران‌وامارات نیز حمایت می‌کرد. این تنش‌زدایی از دید دولت بایدن، به روند توافق برجام نیز کمک می‌کرد. دولت بایدن به این باور رسیده‌بود که نمی‌تواند در خصوص مسائل منطقه‌ای با ایران گفت‌وگو کند، پس بهتر است تنش ایران با کشورهای منطقه را کاهش دهد. مقاومت ایران در خصوص این‌که در مورد مسائل منطقه‌ای با آمریکا مذاکره نخواهد کرد، در این جمع‌بندی موثر بود. کشورهای منطقه متوجه هستند که در سه سال آینده، دولت آمریکا به‌دنبال افزایش تنش با ایران نخواهد بود و مذاکرات برجامی علیرغم فرازونشیب‌های فراوان، به‌سمت احیای توافق پیش خواهدرفت. بنابراین کشورهای منطقه اگر خود را با این واقعیت‌ها تطبیق ندهند، از صورت‌بندی جدیدی که در جهان در حال شکل‌گیری است، عقب خواهند ماند. در عین‌حال پایان جنگ سوریه و بی‌نتیجه بودن جنگ یمن، فارغ از سیاست‌های آمریکا، سبب شد تا کشورهای منطقه به دنبال راه حل‌هایی درونی برای حل این بحران‌ها باشند. حرکت آرام کشورهای عربی به سمت سوریه نیز سبب می‌شود تا بازیابی روابط در منطقه شکلی جدید به خود گیرد که منحصر به ایران و امارات نیست. در نگاهی دورتر، در یمن و سوریه اتفاقاتی رخ داد که به نفع آمریکا و هم‌پیمان‌های این کشور نبود و از سوی دیگر آن‌ها مجبور به عقب‌نشینی از افغانستان شدند. این تحولات سبب شده تا کشورهای منطقه در حوزه امنیت به آمریکا همچون گذشته متکی نباشند و تعاملات خود را با کشورهای بزرگ منطقه به جای آمریکا بیشتر کنند.

آیا ادعای امارات علیه جزایر ایرانی، تبدیل به مانعی در راستای ترمیم روابط ایران و امارات می‌شود؟

ادعاهای سرزمینی امارات در خصوص جزایر ایرانی یک مساله جدید نیست و از سال‌های دورتر وجود داشته و مربوط به تیرگی روابط در سال‌های اخیر نیست. مشخصا اختلافات مرزی منجر به یک اختلاف بین ایران و امارات شده‌است اما در عین‌حال با وجود این اختلاف، روابط ایران و امارات روال عادی خود را طی کرده‌است. توقع نداریم که حرکت امارات به سمت ایران، منجر به حل‌وفصل تمامی اختلافات شود. می‌توان با توجه به ظرفیت‌های زیادی که برای همکاری میان ایران و امارات وجود دارد، انتظار داشت که سطح روابط ایران و امارات همچون دوران پیش از تیرگی اخیر روابط باشد و تا آن میزان روابط ترمیم شود.

با وجود برقراری ارتباط سیاسی میان امارات و اسرائیل، می‌توان در آینده روابط خوبی میان ایران و امارات شاهد بود؟

این درک در طرف ایرانی وجود دارد که یکی از دلایل عادی‌سازی روابط امارات و اسرائیل، این بود که تنش میان ایران و امارات بالا گرفت. افزایش تنش ایران و امارات سبب شد تا آمریکا این کشور را تشویق کند، به همراه بحرین، روابط سیاسی خود با اسرائیل را شکل دهند. امروز ایران اگر می‌خواهد روابط امارات و اسرائیل را کم‌رنگ کند، باید گام‌هایی بردارد تا امارات با ایران همان روال عادی را داشته باشد و روابط دوستانه بین دو کشورشکل گیرد. این امکان‌پذیر نیست مگر از مسیر تقویت تعاملات دیپلماتیک و ارتقای روابط تجاری دو کشور. این موارد سبب می‌شود تا نیاز امارات به اسرائیل کم شود و اسرائیل که مسافت زیادی با خلیج‌فارس دارد، حضورش در این منطقه کم شود. روابط امارات و اسرائیل در کوتاه‌مدت به عاملی در مسیر تنش‌زدایی تبدیل نخواهد شد اما در صورتی که همکاری امارات و اسرائیل وارد فاز امنیتی و نظامی شود، قطعا می‌تواند گرمای روابط ایران و امارات را کم کند و به یک مانع بزرگ بدل شود.