در انتظار دور هشتم مذاکرات

دور نخست و در واقع دور هفتم مذاکرات ایران و کشورهای 1+4 در وین بدون نتیجۀ امیدبخش به پایان رسید. دور هشتم قرار است اواخر هفتۀ آینده برگزار شود اصولاً برخی نزدیکان و حامیان سید ابراهیم رئیسی و دولتش به عدد هشت باور خاصی دارند. این موضوع به تولیت آستانِ امام هشتم شیعیان توسط رئیسی در سال‌های گذشته مربوط می‌شود. همانطور که قبلاً نوشته بودم؛ مذاکرات وین، فراز و فرود متناوبی خواهد داشت و چه بسا در مراحلی به مویی بند شود، اما به نظرم به راحتی گسسته نخواهد شد. برای این کار سه دلیل به شرح زیر دارم: 1. امکان تحمل و به‌خصوص تشدید تحریم‌ها به لحاظ شرایط اقتصادی و اجتماعی سخت است. 2. آمریکا و متحدانش ورود به هر نوع جنگی با ایران را بسیار پرهزینه می‌بینند .3 .روسیه و چین نقشی بسیار حیاتی در مذاکرات وین بازی می‌کنند. این دو کشور به هیچ وجه خواهان شکست مذاکرات نیستند و از توان اعمال فشار بسیاری به‌خصوص به طرفِ ایرانی برخوردارند. اینکه روسیه مخالف برجام و احیای آن است، صرفاً افسانه‌ای تخیلی است که یک جملۀ محمد جواد ظریف در مصاحبۀ مشهورش، به آن دامن زده و به عنوان امری قطعی و مسلم در محافل ایرانی پذیرفته شده است! روس‌ها هیچ منفعتی در افزایش تشنج بین ایران با غرب و به‌خصوص همسایگانش برای خود نمی‌بینند و چینی‌ها هم به همین ترتیب. برهمین اساس، آن بخش از یادداشت اخیر توماس فریدمن روزنامه‌نگار آمریکایی که به بی‌میلی چین و روسیه برای اعمال فشار به ایران به دلیل اختلافات‌شان با آمریکا و اروپا اشاره داشت، از بنیاد سست است .روس‌ها و چینی‌ها نه برای خوشایند غربی‌ها بلکه برای منافع خاص خود، خواهان نرمش در مذاکرات وین هستند. به خلاف نظر فریدمن، مسکو و پکن پروندۀ هسته‌ای ایران را به مسئلۀ اوکراین و تایوان گره نزده‌اند که بخواهند پای این دو مسئله را به مذاکرات وین باز کنند .معادلۀ مذاکرات وین از یک زاویه بسیار پیچیده است چون عوامل بسیاری بر آن تأثیرگذارند اما از زاویۀ دیگر تقریباً ساده است چون منفعت همۀ طرف‌های درگیر به موفقیت آن گره خورده است. شکست احتمالی مذاکرات نهایتاً هیچ سودی برای هیچ طرفی نخواهد داشت و فقط حجم عظیمی از ویرانگری برای منطقه و جهان به دنبال خواهد آورد از جمله برای کشور ما.