آرمان ملی- سهیل ثابت: هفتمین دور مذاکرات احیای برجام نیز بدون هیچ نتیجهای به پایان رسید تا شرایط برای رسیدن به توافقی جامع و مورد تایید طرفین برجام دشوارتر شود. مذاکراتی که پس از 5 روز این بار به در خواست دیپلماتهای اروپایی برای مشورت با مقامات بالاتر در کشورشان روز جمعه به پایان رسید تا طرفهای برجام به پایتختها بازگردند. گرچه بسیاری امید داشتند که در این دور از مذاکرات طرفین به توافق برسند اما موارد اختلافی میان ایران و اروپاییها باعث شد تا فعلا توافقی در کار نباشد. گویا تروئیکای اروپا معتقد بودند که مذاکرات باید بر مبنای توافقاتی که در شش دور قبلی مذاکرات صورت گرفته استوار شده و پیش برود اما ایران شش دور پیش را صرفا پیشنویسهایی قلمداد میکند که قابل تغییر و مذاکره است. از همین رو است که ایران در این دور از مذاکرات دو سند ارائه کرده که بسیاری از تحلیلگران میگویند این دو سند، دلیل اصلی توقف مذاکرات پس از برگزاری تنها سه دور نشست کارشناسی بودهاست. هر چند با همه این تفاسیر قرار است چهارشنبه دیپلماتها بار دیگر به هتل کوبورگ بازگردند، اما آنچه در بیانیه اروپاییها و آمریکاییها آمده با آنچه تیم
ایرانی روایت میکند فاصله بسیاری دارد. همین موضوع نیز باعث شده مذاکرات در دور اخیر به نتیجه نرسد. به نظر میرسد اروپاییها چندان از مذاکرات اخیر رضایت نداشتهاند چنانکه امانوئل مکرون رئیسجمهور فرانسه از موفقیتآمیز نبودن این دور از مذاکرات گفته و تاکید کرده که این احتمال وجود دارد مذاکرات ادامه پیدا نکند. سخنگوی کاخ سفید نیز در پایان مذاکرات از رویکرد غیرسازنده در این دور از مذاکرات گفته و مدعی شده که رویکرد ایران در دور جدید مذاکرات، در راستای حل مسائل نبود. او گفته ایرانیها با پیشنهادهای سازنده به وین نیامده بودند و اگر تهران متعهد به این مسیر بود، امکان دستیابی به راهحل نیز وجود داشت. البته در داخل ایران نیز همه مواضع موافق نیست. چنانکه سیدمحمد حسینی معاون پارلمانی رئیسجمهور گفته: «قدرت اقتصادی اکنون به سمت چین و هند حرکت میکند که اگر توافق نشد هم میتوانیم از این بخش منافع خودمان را به دست بیاوریم. میتوانیم در توسعه مسائل اقتصادی با شرق تفاهم کنیم و منافع خودمان را نیز به دستآوریم، به طور مثال با نفت تهاتر میکنیم. در حوزههای مختلف پایبندی آنها به تعهداتشان بیشتر است. با این حال آنچه مسلم
است مذاکرات پیشرو بدون شک دشوار خواهد بود اما منطق بازگشت به توافق هستهای پیشین که در سال ۲۰۱۵ میلادی امضا شد برای دو طرف روشن است. برای آمریکا و پنج کشور دیگر، برجام بهترین راه برای راستیآزمایی برنامه هستهای ایران است و برای ایران بازگشت به برجام تنها راه برای دستیابی به هدف لغو تحریمهای آمریکا و برداشته شدن مانع اصلی از سر راه پیشرفت سیاستهای اقتصادی منطقهای و روابط بینالمللی است.
به آینده مذاکرات خوشبینم
معاون سیاسی وزیر امورخارجه کشورمان درباره پیشنویس دو طرحی که ایران در وین درباره لغو تحریمها و اقدامات هستهای در اختیار مذاکرهکنندگان غربی قرار دادهاست، اظهار داشت: درباره جزئیات این سندها، نکته مهم این است که طرفین درباره مبنای مذاکرات به توافق رسیدند که همان توافق هستهای سال ۲۰۱۵ است. چیزی که ما ارائه کردهایم مربوط به ناکارآمدیها و نقصهای پیشنویسها بودهاست و اصلاحاتی را در آنها ارائه کردهایم. علی باقری گفت: تاکید ما این است که در چارچوب برجام، تمامی مسائل مربوط به فعالیتهای هستهای ما باید تداوم داشته باشد. درباره تحریمها نیز اینطور است. هرگونه تحریم مغایر با مقررات برجام باید فورا لغو شود، همینطور تمامی تحریمهایی که مربوط به توافق هستهای است. تمام تحریمهایی که تحت کارزار «فشار حداکثری» آمریکا اعمال شده یا بازگردانده شدند، باید فورا لغو شوند. وی افزود: موضوع راستیآزمایی و تضمین، مواردی بسیار جدی هستند که در سند سوم تشریح شدهاند. رئیس تیم مذاکرهکننده ایران در خصوص دستاوردهای مذاکرات اخیر در وین گفت: ما طرحهایی پیشنهاد کردیم و از طریق آنها نشان دادیم که ما نهتنها در مذاکرات،
بلکه در طرحهایی که به طرف مقابل ارائه کردهایم جدی هستیم. ما با این طرحها عزم جدیمان برای رسیدن به یک توافق را نشان دادیم. طرحهایی که ارائه کردهایم روی میز طرف مقابل مذاکرات است و قرار است به ما پاسخ دهند، البته پاسخی که با شواهد و با استدلالی منطقی همراه باشد. وی عنوان کرد: طرحهایی که توسط ایران پیشنهاد شده را اصلا نمیتوان رد کرد، چون مبتنی بر مقررات توافق هستهای سال ۲۰۱۵ هستند. حتی کشوری که از توافق خارج شده بود هم مایل به بازگشت به توافق است. در اصل، کشورهایی که هنوز عضو برجام هستند، نمیخواهند این سند هستهای را از بین ببرند. مذاکرهکننده ارشد ایران اظهار کرد: هزینه احیای توافق و حفظ آن بر مبنای اقداماتی بوده است که ایران انجام داده. چون آمریکا از توافق خارج شد و توافق را به کلی نقض کرد و اروپاییها هم در عمل نتوانستند پایبندی کامل به برجام را از خود نشان دهند. بنابراین، به رفتار اروپاییها با پایبندی کامل به توافق و به رفتار آمریکاییها با بازگشتشان به توافق بستگی دارد و اگر این اتفاق بیفتد، توافق احیا خواهد شد. معاون سیاسی وزیر امور خارجه در خصوص پلن B ایران توضیح داد: ما در واقع بر
ظرفیتها و توان داخلیمان اتکا خواهیم کرد و روابط و همکاریمان را با کشورهایی که در تعامل با ما جدی و کارآمد هستند، گسترش خواهیم داد. مذاکرهکننده ارشد ایران، تصریح کرد: ما به دلیل عزم جدیمان در ادامه دادن مذاکرات و استدلال مستحکمی که در روند مذاکرات در پیش گرفتهایم، نسبت به آینده و موفقیتآمیز بودن مذاکرات خوشبین هستیم. اما فریب نخواهیم خورد، چون به طرف مقابل اعتماد نداریم.
اصلاحات در پیشنویس
میخائیل اولیانوف نماینده دائم روسیه نزد سازمانهای بینالمللی در وین در جمع خبرنگاران درباره روند مذاکرات برجامی اظهار داشت: هیأت ایرانی یک بازنگری همه جانبه و اساسی را در پیشنویس سند برنامه هستهای ارائه کرد که با واکنش انتقادآمیز طرفهای غربی مواجه شد. وی افزود: در حقیقت پیشنهاد ایران برای بازنگری اساسی در پیشنویس سند هستهای که ما در طول شش دور مذاکره به آن دست یافتیم، تاثیری جدی بر شرکای غربی ما گذاشتهاست. آنها معتقدند که این، یک رویکرد بسیار افراطی است و به همین دلیل چنین واکنشی از خود نشان دادهاند. اولیانوف تصریح کرد: یک قانون در مذاکرات وجود دارد، اینکه تا بر سر همهچیز توافق نشود هیچ توافقی حاصل نخواهد شد. البته اصلاحات همیشه امکانپذیر است و تغییر موضع یک اتفاق عادی است اما بهتر است که چنین اصلاحاتی به مانعی برای پیشرفت مذاکرات تبدیل نشود.
تلاشها برای نجات برجام دوبرابر شود
سخنــگوی دبیــــرکل ســــازمان ملــــل از مشارکتکنندگان در گفتوگوهای وین خواست تا تلاش خود برای اجرای مجدد توافق هستهای با ایران را، تقویت کنند. استفان دوجاریک طی کنفرانسی خبری گفت: ما قرار نیست از شرایطی که در آن مذاکرات بدین شکل تمام شد به شرایطی که در آن اوضاع توسط قواعد دیپلماتیک پیشبرده نمیشود، جهش کنیم. مواضع ما درخصوص برجام تغییری نکردهاست و ما طرفین دخیل را به دوبرابر کردن تلاشهایشان برای اجرای مجدد توافق ترغیب میکنیم.