افـزایش نقدینگی تا مهر 1401

آرمان‌ملی: ارز ترجیحی سیاست دولت‌ها برای تامین کالاهای اساسی با قیمت کمتر است که این سیاست منحوس از دولت نهم و دهم شکل گرفت و باعث چند نرخی شدن ارز شد و نه تنها ثمری در سفره و سبد هزینه‌ای خانوار نداشت که رانت‌هایی را برای عده‌ای خاص ایجاد کرد تا بتوانند میلیون‌ها دلار دارایی مردم را به نرخ‌های دولتی بی‌حساب و کتاب صرف وارداتی کنند که با قیمت ارز آزاد به دست مردم می‌رسد! در هفت‌ماهه نخست سال جاری حدود ۱۱.۱میلیارد دلار ارز با نرخ ترجیحی به صورت نقدی و اعتباری در راستای واردات کالاهــای اساســی، دارو، تجهیزات پزشکــی و واکســن کرونا اختصاص یافته است. اجرای رویکرد جدید سیاستگذاری پولی و مدیریت انتظارات تورمی‌از سوی بانک مرکزی، مستلزم ارائه اطلاعات درست و به‌هنگام از مجموعه تحولات اقتصاد کلان است. در عمل شکل‌گیری صحیح انتظارات در فعالان اقتصادی و ایجاد شرایط بهتر برای بانک مرکزی در جهت نیل به اهداف حفظ ارزش پول ملی (کنترل تورم) و مساعدت به رشد اقتصادی در گرو ارائه و استفاده به هنگام از اطلاعات وضعیت موجود اقتصاد خواهد بود. بر این اساس، بانک مرکزی خلاصه‌ای از مجموعه تحولات اقتصاد کلان را در راستای دستیابی به اهداف و ماموریت‌های خود در مهر 1400 تشریح کرد. در مهرماه 1400 با وجود اینکه روند تورم متوسط دوازده ماهه و نقطه به نقطه سال کاهشی بوده، ولی تورم ماهانه همچنان در سطح بالایی قرار داشته است. عامل اصلی تورم این ماه (با توجه به سهم گروه‌ها در شاخص قیمت مصرف‌کننده)، به افزایش نسبتا بالای قلم «ارزش اجاری مسکن» ارتباط می‌یابد. هرچند دو گروه اصلی «تحصیل» و «پوشاک و کفش» به ترتیب بیشترین تورم ماهانه را به ثبت رساندند. تورم بالای گروه «تحصیل» در این ماه عمدتا تحت تاثیر بازگشایی مدارس پس از کاهش محدودیت‌های کرونایی رخ داده است. بررسی تورم ماهانه اقلام کالایی به تفکیک دوام نشان می‌دهد که کالاهای بادوام که نوسانات قیمت آنها همبستگی بالایی با نوسانات بازار ارز دارد، در این ماه با رشد قیمتی همراه نبود و عمده تورم ماهانه اقلام کالایی از محل افزایش قیمت کالاهای بی‌دوام همچون خوراکی‌ها و کالاهای کم‌دوام همچون پوشاک شکل گرفت. بر اساس اخبار منتشره در پایگاه اطلاع‌رسانی گمرک ج.ا.ایران، طی هفت‌ماهه سال جاری ارزش صادرات گمرکی در حدود 27.1 میلیارد دلار بوده که نشانگر افزایش حدود 47 درصدی آن در مقایسه با دوره مشابه سال 1399 است. ضمن آنکه ارزش واردات گمرکی در دوره مزبور در حدود 27.7 میلیارد دلار گزارش شده است که حاکی از افزایش 38 درصدی آن نسبت به مدت مشابه سال قبل است. تحولات بازرگانی گمرکی در ماه‌های سپری‌شده از سال ۱۴۰۰ موید توازن نسبی میان جریان صادرات و واردات کالایی بوده است. در این ماه متوسط نرخ دلار در بازار آزاد در حدود 272.8 هزار ریال بود که نسبت به ماه قبل معادل 0.6 درصد افزایش نشان می‌دهد. تحولات این مولفه در ماه مورد بررسی نشان می‌دهد که طی هفته نخست این ماه، متاثر از انتظارات فعالان بازار پیرامون تحولات سیاست خارجی و تحت تاثیر برخی شایعات و گمانه‌زنی‌ها درباره مذاکرات هسته‌ای، نرخ دلار در بازار آزاد با افزایش همراه بود. ولی در ادامه این ماه، قیمت‌ها در بازار تعدیل گردید و نرخ دلار بازار آزاد از حدود ۲۸۰ هزار ریال در پایان هفته نخست مهرماه به 270 هزار ریال در آخرین روز ماه رسید. حجم نقدینگی در پایان مهرماه سال 1400 (معادل 42274.8 هزار میلیارد ریال) نسبت به پایان سال 1399 معادل 21.6 درصد رشد یافته است. لازم به توضیح است که 2.3 واحد درصد از رشد نقدینگی در هفت ماهه منتهی به مهرماه 1400 مربوط به اضافه شدن اطلاعات خلاصه دفترکل دارایی‌ها و بدهی‌های بانک مهر اقتصاد به اطلاعات خلاصه دفترکل دارایی‌ها و بدهی‌های بانک سپه (به‌واسطه ادغام بانک‌های متعلق به نیروهای مسلح در بانک سپه) بوده است که این امر صرفا ناشی از افزایش پوشش آماری بوده و واجد آثار پولی و تورمی‌به لحاظ افزایش نقدینگی نیست. بر همین اساس نرخ رشد نقدینگی در دوازده ماهه منتهی به مهرماه 1400 به 42.8 درصد رسید که 2.7 واحد درصد از آن مربوط به افزایش پوشش آماری بوده است. به عبارت دیگر در صورت عدم لحاظ پوشش آماری مذکور، رشد نقدینگی در پایان مهرماه 1400 نسبت به پایان سال 1399 معادل 19.3 درصد و در دوازده ماهه منتهی به مهرماه 1400 معادل 40.1 درصد می‌بود. البته لازم به ذکر است، پس از تجمیع اطلاعات خلاصه دفتر کل بانک مهر اقتصاد با اطلاعات بانک سپه و تسری آن به سال‌های قبل، ارقام مربوط به رشد نقدینگی تعدیل خواهد شد. رشد پایه پولی در دوازده ماهه منتهی به مهرماه 1400 به 36.4 درصد رسید. لازم به ذکر است پایه پولی در پایان مهرماه 1400 نسبت به پایان سال 1399، رشدی معادل 15.5 درصد داشته که در مقایسه با رشد متغیر مذکور در دوره مشابه سال قبل (10.1 درصد) به میزان 5.4 واحد درصد افزایش یافته است. در این مقطع، مطالبات بانک مرکزی از بانک‌ها و خالص داراییهای خارجی بانک مرکزی به ترتیب با سهمی‌معادل 8.5 و 6.6 واحد درصد بیشترین سهم را در رشد پایه پولی داشتهاند. بانک مرکزی نیز در تعامل با سایر بانک‌ها در مهرماه 1400 با هدف مدیریت نقدینگی بازار بین‌بانکی ریالی اقداماتی نظیر انجام عملیات بازار باز با موضع انبساطی مجموعاً به ارزش 969 هزار میلیارد ریال در قالب توافق بازخرید با سررسیدهای 2، 7 و 8 روزه، استفاده بانک‌ها از اعتبارگیری قاعده‌مند در نرخ سقف برای رفع نیازهای نقدینگی جمعا با حجم 924.6 هزار میلیارد ریال، بر اساس اعلام وزارت امور اقتصادی و دارایی، کارگزاری این بانک تا پایان مهرماه سال جاری، هجده مرحله حراج اوراق مالی اسلامی‌دولتی برگزار کرد که در مجموع، 432.4 هزار میلیارد ریال اوراق مالی اسلامی‌دولتی توسط بانک‌ها و سایر سرمایه‌گذاران خریداری شد، در هفت‌ماهه نخست سال جاری حدود 11.1 میلیارد دلار ارز با نرخ ترجیحی به صورت نقدی و اعتباری در راستای واردات کالاهای اساسی، دارو، تجهیزات پزشکی و واکسن کرونا اختصاص یافته است.