ساز مخالف نظام ارزی ایران در برابر نوسانات اقتصادی

آرمان‌ملی: ‌اتاق بازرگانی تهران در گزارشی به بررسی وضعیت نرخ ارز در کشورهای جهان پرداخته و در آن تاکید کرده که 12 کشور دارای ارز 2 نرخی بوده که ایران نیز در ردیف آنها قرار دارد و 11 کشور جهان نیز از نرخ‌های چندگانه برخوردارند. البته اسامی ‌کشورهایی که در گزارش اتاق تهران آمده نشان می‌دهد اکثر آنها اقتصادهای متزلزلی دارند اما تنها تفاوت آنها با ایران در این موضوع نهفته که در سال 2020 که نرخ برابری پول اکثر کشورهای جهان در برابر دلار تضعیف شده تعدیل این موضوع در نرخ ارز رسمی‌ آنها لحاظ شد. اما تنها ایران بوده که از سه سال گذشته و با وجود تمامی ‌نوسانات اقتصادی همچنان با تثبیت نرخ ارز 4200 تومانی علاوه بر ایجاد رانت زمینه کاهش بیشتر ارزش پول ملی را فراهم آورده است. براساس این گزارش،‌ معاونت بررسی‌های اقتصادی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران در گزارشی به وضعیت تثبیت سه ساله نرخ ارز رسمی‌ در ایران پرداخته است. بر این اساس، سه نوع ساختار نرخ ارز در اقتصادهای جهان وجود دارد، تک‌نرخی، دونرخی و چندنرخی. براساس آخرین اطلاعات صندوق بین‌‏المللی پول در میان ۱۸۹ اقتصاد جهان، فقط ۱۲ کشور دارای نرخ ارز دوگانه هستند که شامل کشورهای ارمنستان، باهاما، بروندی، اریتره، غنا، عراق، قرقیزستان، مالدیو، سائوتومه و پرنسیپ، سودان‌جنوبی، سوریه و ایران است. همچنین ۱۱ کشور نیز دارای نظام نرخ چندگانه بوده که شامل آنگولا، گینه، میانمار، نیجر، گینه پاپائو، سودان، تاجیکستان، باگو، اوکراین، ونزوئلا و مغولستان است. به‌عبارتی دیگر ۱۶۶ اقتصاد جهان دارای ساختار نرخ ارز تک‌نرخی و مابقی دونرخی یا چندنرخی هستند. براساس آخرین بررسی صندوق بین‌المللی پول، تعداد ۶۳ اقتصاد جهان دارای نظام نرخ ارز شناور، ۸۸ کشور دارای نظام میخکوب ملایم، ۲۳ کشور دارای نظام میخکوب سخت و مابقی هم اختلاطاتی از نظامات مذبور هستند. صرفنظر از انتخاب نوع نظام ارزی، نحوه نظارت بر نوسانات نرخ ارز و تعدیل به هنگام آن از موضوعات مهمی ‌است که به‌صورت منظم توسط مقامات ناظر پولی و ارزی اقتصادهایی که به‌ویژه دارای ساختار تک‌نرخی ارز هستند، پایش و نظارت می‌شود و در صورت نیاز نرخ ارز رسمی ‌کشورها متناسب با تحولات قیمتی در سطح جهان و تورم داخلی و در چارچوب ترتیبات نظام نرخ ارز، صورت می‌گیرد. طی سال ۲۰۲۰ ارزش پول ملی بسیاری از اقتصادها در برابر دلار تضعیف شد و این موضوع در تعدیل نرخ ارز رسمی ‌اکثر آنها هم لحاظ شد. در میان کشورهای منتخب، شامل ترکیبی از اقتصادهای در حال توسعه همسایه، منطقه و جهان، شاهد افزایش نرخ ارز رسمی ‌البته به‌استثنای اقتصاد ایران هستیم که با احتساب سال ۲۰۲۱، سه سال متوالی است که نرخ ارز رسمی ‌آن بدون تغییر ۴۲۰۰ تومان در برابر هر دلار باقی مانده است.