آرمان ملی- حمید شجاعی: دوشنبه پیش رو آغاز مذاکرات احیای برجام در دور هفتم مذاکرات خواهد بود و طرفین برجام این بار با شناخت از خواسته ها و مطالبات یکدیگر به وین خواهند آمد اما آنچه مسلم است در این دوره از مذاکرات دیگر زمانی برای وقت کشی، طرح موضوعات حاشیهای و به عبارتی اطاله کلام و زمان نخواهد بود و مشخص خواهد شد که طرفین برجام با چه رویکرد و نگاهی به احیای برجام و برداشته شدن تحریمها می نگرند و اساسا قرار است توافقی حاصل شود یا اینکه مذاکرات به حالت فرسایشی خواهد افتاد. باید منتظر مذاکرات پیش رو و اتفاقات پیرامون آن باشیم.
تلاش برای توافق
در آستانه 8 آذر موعد مذاکرات احیای برجام؛ تلاشها و تحرکات برای حضوری موثر در مذاکرات وین در جهت نیل به توافقی مطلوب در جریان است و همه طرفهای توافق به هر صورت در صدند تا با در نظر گرفتن منافع خود درصدد احیای برجام برآیند. این در حالی است که برخی معتقدند شاید در مقام سخن طرفین برجام از احیای این توافق و رسیدن به فصلهای مشترکی با سایر طرفها سخن بگویند اما َآنچه مسلم است در مقام عمل شاهد اختلافاتی میان اعضای برجام به ویژه میان ایران، تروئیکای اروپایی و حتی آمریکا که از برجام خارج شده و درصدد بازگشت به این توافق است وجود دارد. اختلافاتی که به نظر کوچک نمیآیند و باید در مذاکرات پیش رو به صورت فشرده و دقیق مورد بحث و گفت و گو قرارگیرند تا در نهایت حل و فصل شوند. چرا که نمیتوان انتظار داشت فصل جدیدی از مذاکرات برجامی آغاز و پس از مدتی به پایان برسد، اما هنوز شاهد برخی اختلافات میان طرفین و عدم حل برخی مشکلات باشیم. هر چند که آمریکاییها اخیرا طرح توافق موقت را پیشنهاد دادهاند و به عبارتی خواستار پیشروی گام به گام در مذاکرات و رفع تحریمها شدهاند اما با توجه به تغییر دولت در ایران و متعاقب آن تغییر
رویکرد دولت در سیاست خارجی و حتی تیم مذاکره کننده، این پیشهاد در صورت مطرح شدن در مذاکرات نیز از پیش رد شده خواهد بود. چرا که مقامات کشورمان بارها در مقاطع مختلف از لغو یکجای همه تحریمها سخن گفتهاند و همین معنا را به عنوان مطالبه اصلی ایران مطرح کردهاند. چنانکه روز گذشته سعید خطیبزاده سخنگوی وزارت امور خارجه در این خصوص گفت: «مواضع جمهوری اسلامی ایران در این خصوص از ماهها پیش گفته شده و دولت جدید نیز بدون هیچ لکنتی مواضع خود را اعلام کرده است. تمام تحریمهای آمریکا باید به صورت یکجا، موثر و قابل راستیآزمایی همراه با تضمینهای عینی برداشته شود.» این در شرایطی است که غربیها به خصوص آمریکا به جای ایجاد فضایی برای مفاهمه و گفتوگو برای رسیدن به راه حل مشترک، سنت پیشینیان خود مبنی بر تهدید ایران را پیش گرفتهاند و تلاش دارند در پرتو این تهدیدها اهداف و نیات خود را پیش ببرند؛ چنانکه پنج شنبه در جریان نشست فصلی شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی نمایندگی آمریکا در بیانیهای تهدید کرد اگر ایران حاضر به همکاری بیشتر با آژانس بینالمللی انرژی اتمی نشود، ماه بعد در جلسه آژانس با ایران مقابله کند. این
رویکرد در حالی مطرح میشود که اخیرا یک مقام رژیم صهیونیستی در خصوص موضع آمریکا در ارتباط با ایران و برجام گفته آمریکا ممکن است آماده یک توافق هستهای کمتر با ایران شود که لغو جزئی تحریمهای ایران را در ازای بازگردانی یا متوقف ساختن فعالیت هستهای آن ارائه میکند. حال باید دید در مذاکرات پیش رو مسائل چگونه پیش خواهد رفت و پس از طرح مطالبات و خواستههای طرفین شاهد شکل گیری توافق خواهیم بود یا اینکه باید شرایط را در پسا عدم توافق پی بگیریم.
شرط لازم برای موفقیت
شاید برخی تحرکات و فعل و انفعالات برجام را صرفا پیرامون ترویکای اروپایی و آمریکا قلمداد کنند اما نگاهی به طرف دیگر زمین بازی نشان میدهد که در طرف دیگر ایران، چین و روسیه هستند که در راستای یک همگرایی درصدد احیای برجام و برداشته شدن تحریمهای ایران به طور کلی و موثر هستند. در همین راستا علی باقری معاون سیاسی وزیر امور خارجه گفته: «لغو تمام تحریمهای مربوط به برجام از جمله تحریمهای اعمال شده ذیل چارچوب کمپین «فشار حداکثری»، شرط لازم برای موفقیت مذاکرات است. درخواست برای تضمین از طرف دیگر برای عدم خروج از توافق، عدم اعمال تحریمهای جدید و عدم بازگرداندن یا اعمال مجدد تحریمهای قبلی با این هدف دنبال میشود که این احتمال خنثی شود که هرجومرج سیاسی در ایالات متحده بر رفتارهای بینالمللی این کشور تأثیر بگذارد.» این در حالی است که میخائیل اولیانوف نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی در وین نیز در آستانه ازسرگیری مذاکرات از برگزاری نشستهای غیررسمی اعضای برجام، پیش از آغاز رسمی دور هفتم مذاکرات وین خبر داده است. وانگیی وزیر امور خارجه چین نیز اخیرا با اشاره به مذاکرات پیش رو گفته؛ بازگرداندن برنامه جامع
اقدام مشترک به مسیر اصلی خود فرصتهای جدیدی را به وجود خواهد آورد و چالش های زیادی نیز پیش روی خود خواهد داشت.
باید تضمین وجود داشته باشد
در راستای تحرکات و تحولات پیرامون برجام روز گذشته بود که وزیر امور خارجه کشورمان و جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در گفتوگویی تلفنی درباره مذاکرات وین با یکدیگر بحث و تبادل نظر کردند. وزیر امور خارجه کشورمان در این گفت وگو اظهار داشت: اگر طرف های مقابل آماده بازگشت به تعهدات کامل خود و رفع تحریم ها باشند، دستیابی به یک توافق خوب و حتی فوری امکان پذیر است. حسین امیر عبدا...یان گفت: به رغم عهد شکنی آمریکا و سه کشور اروپایی در برجام، ما با حسن نیت و جدیت در مذاکرات وین حضور مییابیم و خواهان توافق خوب و قابل راستی آزمایی هستیم. رئیس دستگاه دیپلماسی کشورمان بیان کرد: بازگشت به برجام در عمل باید به معنی پایبندی به تمام مفاد و محتوای آن باشد. وی با تشکر از تلاش های جوزب بورل به عنوان هماهنگ کننده گفت: روشن است که نتیجه نهایی در شش دور مذاکرات وین به دست نیامده، لذا تمام مواردی که لازم است مورد حل و فصل قرار گیرند از سوی تیم مذاکره کننده ایرانی مورد توجه قرار دارد. امیرعبداللهیان تاکید کرد: باید تضمین جدی و کافی وجود داشته باشد که آمریکایی که به آن اعتمادی وجود ندارد دوباره از برجام خارج نخواهد
شد. وزیر امور خارجه کشورمان با اشاره به رفتار متناقض آمریکایی ها تصریح کرد: غرب باید با رویکرد جدید و سازنده به وین بیاید.
باید بحث مفصلی روی رفع تحریم ها انجام بگیرد
جوزپ بورل مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در گفت و گوی تلفنی با وزیر خارجه کشورمان با اشاره به تماسهای خود با تمامی طرفها به عنوان مسئول هماهنگ کننده کمیسیون مشترک برجام اظهار داشت: در مذاکرات وین بحثهای فشرده و مفصلی بویژه بر روی موضوعات معوق و رفع تحریمها باید انجام بگیرد و احتمال اینکه همه بتوانند به شکل اصلی برجام بازگردند، وجود دارد. جوزپ بورل با اشاره به تعهدات آمریکا گفت: تنها راه برداشتن تحریمها احیای برجام است که از این طریق هم ایران به حقوق خود میرسد و هم جامعه بینالملل از ماهیت صلحآمیز برنامه هستهای ایران اطمینان پیدا میکند. وی در پایان ابراز امیدواری کرد که همه طرف ها با رویکرد مثبت و عمل گرایانه و با اراده محکم برای گفتوگو درباره مسائل توافق نشده و رفع تحریم ها وارد مذاکرات وین شوند.