از حمایت قاطع روسیه و چین تا نگرانی غربیها
آرمان ملی- سهیل ثابت: پس از کش و قوسهای بسیار بالاخره معین شد که مذاکرات احیای برجام از 8 آذر ماه در وین از سر گرفته شود و طرفین برجام پس از شش دور مذاکره ناموفق این بار و در دور هفتم برای رسیدن به توافق احتمالی تلاش کنند. این در حالی است که آمریکا و تروئیکای اروپا هنوز به مذاکرات نرسیده نگرانیهای خود را آغاز کردهاند، اما در طرف مقابل چین و روسیه طی روزهای گذشته حمایت قاطعانهای از ایران داشتهاند. با این حال فریدون عباسی نماینده مجلس در توئیتی آورده است:« با آنکه دولت سیزدهم تهدیدزدایی را جایگزین تنش زدایی کرده، ولی باید بدانیم که «شیطان بزرگ»، مقابل ایران است، نه «کدخدا». اگر هم قرار است آمریکا با ما مذاکرهای داشته باشد بایستی در کنار ۵ کشور دیگر بنشیند و همسطح آنها باشد. باید دید در روزهای مانده تا آغاز مذاکرات؛ برجام چه تغییر و تحولاتی را پیرامون خود تجربه خواهد کرد.
عملگرایی در مذاکره
برجام را میتوان یکی از معدود توافقهایی در جهان دانست که همه کشورها به جز رژیم صهیونیستی به اندازههای معین و مختلف به آن باور دارند و معتقدند که این توافق میتواند صلح و امنیت بینالمللی را تضمین کند. از همین رو است که با وجود خروج غیر قانونی آمریکا در سال 2018 از برجام از همان زمان سایر کشورها به انحای مختلف درصدد بودند تا ایران را راضی کنند که در برجام بماند و علیه آمریکا نیز موضعگیریهای جسته و گریخته داشتهاند. هرچند که از آن زمان تا کنون نیز ایران گامهای عقب نشینی خود را طبق برجام برداشته اما به گواه خود آژانس بینالمللی انرژی اتمی این ایران بوده که به همه وظایف و تعهدات خود عمل کرده است و سایر طرفین حتی چین و روسیه نیز به تعهدات خود درقالب برجام عمل نکردهاند. لذا این امری بدیهی است که ایران طبق برجام حق و حقوق قانونی خود را طلب کند و به دنبال حقوق از دست رفته خود باشد. طبق برجام سال 2015 قرار بود طبق توافق تحریمهای هستهای ایران برداشته شود اما با خروج آمریکا از برجام بخشی از این تحریمها برگشته است و از این رو ایران معتقد است برای اینکه برجام به لحاظ شکلی و اجرایی مثل سابق پیش برود و خللی در
آن وارد نشود ابتدا باید تحریمهای غیر قانونی برداشته شود و سپس بر روی سایر موارد طرفین مذاکره کنند. این در حالی است که در 6 دور گذشته مذاکرات احیای برجام تیم مذاکره کننده ایرانی همواره بر این نکته که باید تمامی حقوق ایران به رسمیت شناخته شده و تحقق یابد تاکید داشته است و به قرائت برخی تحلیلگران داخلی و بینالمللی شاید همین موضوع نیز موجب شده تا مذاکرات پس از شش دور به نتیجه نرسد و پس از وقفهای چند ماهه و البته تغییر دولت و دولتمردان در ایران طرفین خواهان از سر گیری مذاکرات در دور هفتم باشند. این در حالی است که چند روز پیش علی باقری کنی معاون سیاسی وزیر خارجه کشورمان در یک پیام توییتری اعلام کرد مذاکرات وین «با هدف لغو تحریمهای غیرقانونی آمریکا علیه ایران از دوشنبه هشتم آذرماه آغاز خواهد شد. با این حال برخی معتقدند که اگر به ادبیات گفتاری حاکم باقری توجه کنیم به نکتهای ریز دست خواهیم یافت که به نظر میرسد نوع نگرش وی و حتی دولت را به مذاکرات وین نشان میدهد. باقری در ادبیات خود به جای ادامه مذاکرات از واژه آغاز مذاکرات استفاده کرده است و احتمالا این گفته بدین معنی است که گویا شش دور قبل در نظر گرفته
نخواهد شد و شاید بخواهند که مذاکرات را از ابتدا آغاز کنند. نکته دیگر نیز اینکه با وجود اینکه همه از مذاکرات پیش رو تحت عنوان مذاکرات احیای برجام یاد میکنند معاون سیاسی وزیر خارجه واژه رفع تحریم را به کار برده است. این روند نشان میدهد که دستگاه سیاست خارجی ایران کاملا عملگرایانه وارد مذاکرات خواهد شد و مشخصا بدون هیچ پرده پوشی مطالبه خود را اعلام خواهد کرد و معین خواهد بود که مذاکره بر سر چه چیزی انجام خواهد شد.
حمایت کامل روسیه
در حالی که قرار است مذاکرات احیای برجام از 8 آذر ماه سال جاری از سر گرفته شود طی چند وقت اخیر شاهد برخی رویکردها از سوی غربیها بودهایم که به جای سازنده بودن بیشتر اظهارات نگران کنندهای را مطرح میکنند و از تعلل ایران برای آغاز مذاکرات گلایه دارند. با این حال برخلاف آنچه پیش از این گفته میشد که بین ایران و روسیه در خصوص مذاکرات برجام اختلافاتی وجود دارد اما همه مقامات عالی روس در روزهای اخیر با حمایت از موضع جمهوری اسلامی ایران مبنی بر اقدام عملی طرفهای توافق هستهای و از سرگیری مذاکرات نتیجه محور تاکید کردهاند. وزیر امور خارجه روسیه در تماسی با حسین امیرعبداللهیان وزیر امورخارجه کشورمان با تأکید بر اهمیت احیای برجام، تصریح کرد که همه طرفها و در وهله نخست ایالات متحده میبایست به تعهدات خود بازگردند. لاوروف همچنین یادآور شد که مسکو همواره بر لزوم توقف اقدامات مخرب آمریکا در قبال برجام تأکید داشته است. وی همچنین در پایان نشست گروه ۲۰ در رم هم گفت که مسکو با هرگونه تغییر در توافق هستهای با ایران مخالف است. این در حالی است که سرگئی ریابکوف معاون معاون وزیر خارجه و مذاکره کننده ارشد روسها نیز چندی
پیش در دیدار با علی باقری گفته بود تحریمهای غیرقانونی علیه ایران از نظر مسکو غیرقابل پذیرش است. وی همچنین شنبه نیز در خصوص موضع کشورش در خصوص برجام بیان کرد: روسیه برای کمک به یافتن راه حل برای مسائل بین ایران و آژانس بین المللی انرژی اتمی کمک می کند. میخائیل اولیانوف نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی نیز در پیامی توییتری نوشت: بیایید منصف باشیم. بله، ایران بیشتر و بیشتر از برجام فاصله میگیرد اما آمریکا نه تنها فشار حداکثری را حفظ کرده است بلکه تحریمهای بیشتری را هم اعمال میکند. تنها یک را برای شکستن این دور باطل وجود دارد، آن هم مذاکرات وین است که باید بازگشت آمریکا و ایران به پایبندی کامل به توافق را فراهم سازد.» این نوع رویکردهای روسها نشان میدهد که آنها سیاست حمایت حداکثری از ایران را در پیش گرفتهاند.
بیانیه چین در حمایت از ایران
شامگاه شنبه بود که حسین امیر عبداللهیان وزیر امور خارجه کشورمان در تماسی تلفنی با وانگ یی همتای چینی خود در خصوص روند مناسبات دوجانبه، مذاکرات آتی وین و تحولات منطقهای و بین المللی تبادل نظر نمود و در زمینه انجام وظایف آژانس بین المللی انرژی اتمی در ایران، ابراز اطمینان نمود این همکاریها در چارچوب توافقات و مقررات بهخوبی ادامه خواهد یافت. در همین راستا روز گذشته وزارت امور خارجه چین بیانیهای صادر کرد که در آن ضمن استقبال از تصمیم ایران برای ازسرگیری مذاکرات «وین» درباره احیای برجام در تاریخ ۲۹ نوامبر (هشتم آذر ماه)، آمده است: «ما خوشحالیم که ایران تصمیم به پیوستن به مذاکرات درباره برجام گرفته است که قرار است پایان این ماه (هشتم آذرماه) برگزار شود. این نشاندهنده نگرش مثبت تهران است. ایالات متحده به صورت یکجانبه از توافق هستهای ایران خارج شد و باید اولین طرفی باشد که گامهایی را برای جبران وضعیت فعلی بردارد. پس از بازگشت ایالات متحده به برجام، جمهوری اسلامی ایران میتواند اجرای تعهداتش ذیل برجام را آغاز کند. چین از تقویت همکاری میان ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی حمایت میکند و این امر جو مناسبی
را برای ازسرگیری رایزنیها به وجود خواهد آورد.»
