آماده شدن برای زندگی بدون برجام؟

نماینده ویِِژه آمریکا در امور ایران عنوان کرده است که توضیحی برای اینکه از سرگیری مذاکرات توسط ایران تا این میزان طول کشیده وجود ندارد و تمام طرفین، صحبت‌ها چه در منطقه و چه در اروپا، نگرانی عمیق و رو‌به‌رشدی درخصوص مسیر و سرعت فعالیت‌های هسته‌‌ای ایران دارند. «رابرت مالی» اذعان کرد که آمریکا و شرکایش در اروپا درحال آماده شدن برای زندگی بدون توافق هسته‌‌ای با ایران هستند اما با این وجود بر تمایل واشنگتن بر رسیدن به توافق از طریق دیپلماسی تاکید کرد. امروز طرف‌های دیگر برجام این گونه تصور می‌کنند که ایران به میز مذاکره بازنگشته است پس بنابراین آماده نیستند تا درخصوص چگونگی پایبندی دوجانبه به برجام صحبت کنند. آمریکا همچنین متصور است که ایران در حال توسعه برنامه هسته‌‌ای خود بوده و موانع بیشتری در کار آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ایجاد می‌کند. در همین راستا رابرت مالی تاکید کرده است که طرف‌های برجام در مرحله‌‌ای حیاتی هستند تا ببینند می‌توان برجام را احیا کرد یا خیر. باید توجه داشت که رابرت مالی این صحبت‌ها را پس از سفر به خاورمیانه و پس از دیدار با مقامات اروپایی مطرح کرده و به نظر می‌رسد به این باور رسیده‌اند که ایران دیگر نمی‌خواهد 6 دور مذاکرات قبلی را ادامه دهد و قصد دارد موارد جدیدی را مطرح کند. ایران دست برتر را در منطقه دارد و از سوی دیگر توانمندی‌های جدید هسته‌ای به‌دست آورده است و طبق این دو مورد، ایران قصد ندارد تا امتیاز به راحتی به طرف‌های غربی دهد. در این میان «ند‌پرایس» به صراحت گفته است که مذاکرات باید از نقطه پایان دور ششم مذاکرات وین پیگیری شود اما ایران این را هنوز نپذیرفته است. همین امر سبب شده تا طرف‌های برجام به یک ناامیدی رسیده و به دنبال راه‌حل‌های دیگر باشند. زمانی که صحبت‌های مدیرکل آژانس اتمی را در کنار این مطالب قرار می‌دهیم که عنوان کرده است ایران را باید تحت فشار قرار داد، به نظر می‌رسد که آنها به این نتیجه رسیده‌اند که دیگر برجام کارآیی لازم را نخواهد داشت. به فرض اینکه ایران بخواهد برجام را احیا کند، باید توجه داشت که برجام در آستانه غروب است، زیرا محدودیت‌هایی که ایران به آنها متعهد شده است، بسیار دور از دسترس شده‌اند. مقامات ایران در سفر به بروکسل به‌دنبال این هستند تا بار دیگر مواضع اروپا را از آمریکا دور کنند و از این عرصه استفاده کنند. آمریکا بر این باور است که باید اختلافات در وین حل شود و نه در بروکسل و در مقابل ایران نیز با بها دادن به اروپا قصد دارد تا میان اروپا و آمریکا فاصله ایجاد کند. اروپا نیز مشخصا نمی‌خواهد با بحران‌هایی نظیر سیل مهاجرت مواجه شود، زیرا اگر برجام احیا نشود، خاورمیانه بحرانی‌تر خواهد شد و حجم مهاجرت‌ها به اروپا نیز بیشتر خواهد شد.