غربیها در پی تسریع آغاز مذاکرات؛ ایران در پی خرید وقت
آرمانملی: در شـــرایطی که زمزمههایی مبنی بر بازگشت ایران و آمریکا به میز مذاکرات شنیده میشود اما هنـوز اماواگرها در این رابطه بسیار است. تروئیکای اروپایی، آمریکا، چین و روسیه همواره بر لزوم تسریع در آغــــاز مذاکرات دور هفتم احیای برجـــام در وین تاکید میکنند اما ایران همچنان معتقد است که عجلـــهای برای مذاکرات ندارد و بهزودی به مــذاکرات وین بازخواهد گشت. این در حالی است که در واقع هنوز خواستههای تهران و واشنگتن از گفتوگوهای هــستهای با هم فاصله زیادی دارد و مـــشخص نیست اگر گفتوگوهای وین بار دیگر آغاز شود چارچوب مذاکراتی به چه صورت خواهد بود و تحت چه شرایطی طرفین به میز گفتوگو بازمیگردند. قدر مسلم دولت ایران درصدد است که فشار را از خود کاسته و آن را به طرف مــقابل منتقل کند. به عبارتـــی ایران درصدد فراهم کردن شرایطی برای امتیازگیری از غربیها است. با این حال آنچه مسلم است اگر موضوع برجام حل شود و طرفین برای احیای آن به توافق برسند، مسائل ایران و آژانس نیز قابل حل هستند. در واقع، توافق برای احیای برجام سایر مسائل را تحتالشعاع قرار میدهد.
چالشهای احیای برجام
توافـــق برجــام شرایط پرتلاطمی را پشتسر میگـــذارد و طــرفین این توافق هــر کدام نظرات مختلفی نسبت به برجام، آغاز مذاکرات و احیای برجام دارند. تحلیلگران غربی میگویند ایران در حال زمان خریدن برای توسعه برنامه هستهای خود از یک سو و از سوی دیگر بالا بردن قدرت چانهزنی تهران در مذاکرات پیشرو است. با این حال رسانههای غربی به طور هماهنگ معتقدند که تهران اگر چه دیر اما به میز مذاکرات بازخواهد گشت. با این حال این تاخیر و ابهام در زمان از سرگیری مذاکرات هستهای از سوی ایران و عدم مشخص بودن خواستههای طرف ایرانی، غرب را به تکاپو انداخته. تاکنون چندین دیدار میان مقامهای تهران و غرب با محوریت از سرگیری مذاکرات هستهای برگزار شده است اما هیچکدام نتوانسته به نتایج ملموسی در این زمینه دست پیدا کند. در حالی که انتظار میرفت در مجمع اخیر سران سازمانملل در نیویورک استارت مذاکرات زده شود اما بهجز چند دیدار میان امیرعبداللهیان و همتایان منطقهای و غربی که بر لزوم از سرگیری مذاکرات و برداشته شدن تحریمها در آن تاکید شده بود، اتفاق دیگری نیفتاد. پولتیکو در اینباره نوشته دولت جدید ایران ادعا میکند که میخواهد
مذاکرات هستهای برای احیای برجام را از سر بگیرد، اما درباره زمان از سرگیری مذاکرات و آنچه که میخواهد، تمایلی نشان نمیدهد. به نوشته این رسانه دولت جدید محافظهکار در ایران تاکید کرده که خواستار بازگشت به میز مذاکرات و از سرگیری گفتوگوها بر سر احیای توافق هستهای ایران در مقابل برداشته شدن تحریمها علیه ایران است. اما عملکرد ایران نشان میدهد که داستان کمی متفاوت است. پولتیکو به ابهام در رفتار و سخنان تهران در قبال از سرگیری مذاکرات اشاره کرده و مینویسد: در روزهای اخیر مقامهای ایران دهها ملاقات با مقامهای خارجی برای بحث درباره مذاکرات هستهای برگزار کردند، اما جزئیات محدودی از این گفتوگوها درباره اینکه ایران چه زمانی به میز مذاکره بازخواهد گشت و چه میخواهد، منتشر شده است. در عین حال ایران همچنان به بازی پرحاشیه خود با بازرسان آژانس هستهای سازمانملل ادامه میدهد. تاکتیکهای push-pull ایران باعث نگرانی محافل دیپلماتیک شده است چراکه این فرآیند بازگشت به توافق تاریخی هستهای سال ۲۰۱۵ با ایران را به طرز فزایندهای دشوار میکند. حال باید دید که طرفین به چه نتیجهای درخصوص برجام و احیای آن خواهند
رسید. آیا مذاکره در پیش خواهد بود یا راهحل دیگری پیش گرفته خواهد شد.
زمان احیای توافق
توافــق هستهای ایـــران در سال ۲۰۱۸ بـــا دستور دونالد ترامپ رئیسجمهور وقت آمریکا برای خروج این کشور از توافق به حاشیه رانده شد، اما با ریاستجمهوری جو بایدن جان دوبارهای گرفت. از آن زمان، قدرتهای جهانی و ایران به امید رسیدن به توافق، ۶ دور مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و آمریکا را در وین برگزار کردند. اکنون، اما مذاکرات از ابتدای ماه ژوئن به دلیل برگزاری انتخابات ریاست جمهوری ایران متوقف شده است. اکنون اما بیش از سه ماه از زمان برگزاری انتخابات ریاستجمهوری ایران مــیگذرد اما همچنــان خبـــری از بازگشت ایران و غرب به میز مذاکره مخابره نشده است. امیرعبداللهیان وزیر خارجه جدید ایران با تاکید بر اینکه ایران بهزودی به میز مذاکره بازخواهد گشت گفته بود که ایران برای مذاکره، مذاکره نخواهد کرد و از مذاکرات هستهای خواستار نتایج ملموسی است. غربیها میگویند در حالی که جهان منتظر از سرگیری مذاکرات هستهای است، ایران در حال توسعه ظرفیت هستهای خود است و کارشناسان هشدار میدهند که «زمان فرار»، مدت زمانی که برای تولید اورانیوم با درجه کافی برای تولید بمب اتم نیاز است، در حال کوتاهتر شدن است. ایران البته بارها
اعلام کرده که خواستار تولید بمب اتمی نیست و برنامه هستهای خود را با اهداف صلحآمیز پیگیری میکند. یک دیپلمات ارشد غربی در این باره به پولتیکو گفته؛ «ایران مطمئنا این بازی را برای کسب زمان راه انداخته و در عین حال به تقویت برنامه هستهای خود برای دستیابی به اهرم سیاسی ادامه خواهد داد. ایران به احتمال زیاد به مذاکرات وین بازخواهد گشت البته اگر غرب حسننیت خود را به ایران نشان دهد و یا امتیازات خاصی به تهران بدهد. وی افزود که ایران ممکن است در حال حاضر ایالات متحده را در نتیجه مجموعه نزاعهای اخیرش شامل خروج آشفته از افغانستان تا درگیری با فرانسه بر سر لغو قرارداد زیردریایی، ضعیف قلمداد کند. این دیپلمات ارشد گفت که این برداشت میتواند ایران را تشویق کند تا موقعیت مذاکره خود را سختتر کند.» از طرفی سیگنالهای متفاوت تهران مدت زمان مورد انتظار برای احیای هرگونه توافق را طولانیتر کرده است.