الزامات سرمایه گذاری در ایران

سال‌هاست کشور در انتظار سامان یافتن وضعیت تحریم ‌ها، در جذب سرمایه‌گذاری خارجی و سرمایه ایرانیان مقیم خارج کشور که در قانون تشویق و حمایت سرمایه‌گذاری خارجی کشور حمایت قانونی در قبال مصادره و سلب مالکیت به هر دو گروه سرمایه‌گذار مذکور قابل اعطاست، به‌نوعی در حالت تعلیق است. نگارنده در سال 1998 ماموریتی به نمایندگی وزارت امور اقتصادی و دارایی به کشور سودان داشتم و قبل از اعزام به ماموریت، اطلاعات اقتصادی سودان در سایت بانک جهانی را بررسی کردم. درحالی که کشورمان در سال 1998حدود 50 میلیون دلار سرمایه خارجی وارده داشت، برای سودان بالغ بر 550میلیون دلار سرمایه خارجی وارده در این سایت به ثبت رسیده بود. سودان در آن زمان تحت تحریم‌های وسیع غرب بود و حتی با حمله هوایی آمریکا، کارخانه داروسازی وابسته به خانواده بن لادندر حومه خارطوم (پایتخت سودان) به اتهام تولید سلاح شیمیایی، با خاک یکسان شده بود. قدر مسلم هر کشوری شرکای تجاری خود را دارد و داشتن سازمان کار و مقررات و برنامه اقدام مناسب، می‌تواند جذب سرمایه اتباع شرکای تجاری را میسر کند. دولت جدید درحال تکمیل مدیران میانی خود است و رئیس سازمان سرمایه‌گذاری و کمک‌های اقتصادی و فنی ایران که متولی تشویق و حمایت سرمایه‌گذاری خارجی است، در این مسیر تعیین شده و کار خود را شروع خواهد کرد. نگارنده بالغ بر بیست سال فعالیت در سطوح کارشناسی و مشاوره‌ای و مدیریتی در سازمان مذکور داشته‌ام و ایده‌های خود برای بهسازی وضعیت سازمان یاد شده با هدف روزآمدی و زمینه ‌سازی جذب سرمایه‌گذاری خارجی و سرمایه ایرانیان مقیم خارج کشور تهیه نموده‌ام که به امید توجه و عنایت مدیران جدید این حوزه مهم اقتصاد کشور، عرضه می‌دارم. الف) اقدامات نهادی و ساختاری1- بهسازی و روزآمد کردن ساختار تشکیلاتی سازمان. ساختار سازمانی و تشکیلات سازمان سرمایه‌گذاری در دو دهه اخیر بدون تغییر مانده است درحالی که با تصویب قانون جدید سرمایه‌گذاری خارجی در سال‌های1805و 1808 و تاکید به نقش محوری برای سازمان سرمایه‌گذاری به‌عنوان نهاد رسمی تشویق و حمایت سرمایه‌گذاری خارجی در این قانون، بایستی تحول لازم در ساختار سازمانی به انجام می‌رسید. در ساختار جدید بایستی فرآیند بازاریابی و پذیرش و پایش سرمایه‌گذاری و تامین مالی خارجی مورد توجه بوده و تقویت شود و از سوی دیگر مجموعه فعالیت‌های روابط خارجی وزارت امور اقتصادی و دارایی اعم از روابط با کشورها و سازمان‌های بین‌المللی در یک مجموعه کارکردی متمرکز گردد. نمودار سازمانی مناسب برای سازمان سرمایه ‌گذاری و کمک‌های اقتصادی و فنی ایران توسط نگارنده در سال 1809طراحی شده و در مقاطع مختلف به مدیران سازمان ارائه و پیشنهاد شده لیکن هیچ‌یک عزمی برای به‌روز ‌رسانی تشکیلات سازمانی نداشته و اقدامی نکرده‌اند:2- بهسازی و روزآمد کردن آیین‌نامه اجرایی قانون سرمایه‌گذاری خارجی. بعد از قانون جلب و حمایت سرمایه‌های خارجی مصوب سال 1800، در سال 1805و 1808قانون تشویق و حمایت سرمایه‌گذاری خارجی و آیین‌نامه اجرایی آن تصویب شده است و با گذشت دو دهه، ضروری است بهسازی لازم متناسب با تجربیات اجرایی در آیین‌نامه اجرایی به‌عمل آید. برای این منظور بایستی از فعالان در حوزه سرمایه‌گذاری خارجی شامل شرکت‌های سرمایه‌پذیر و اشخاصی که در طول چند دهه اخیر به سرمایه ‌گذاران خارجی خدمات مشاوره داده‌اند، نظرخواهی شود و بر این اساس اصلاحیــه آیین ‌نامه برای تصویب هیات وزیران تنظیم گردد.3- بهسازی و روزآمد کردن اساسنامه سازمان سرمایه‌گذاری و کمک‌های اقتصادی و فنی ایران. اساسنامه سازمان سرمایه‌گذاری مصوب سال 1800 است و در حال حاضر بعضی از وظایف مطروحه در اساسنامه فاقد موضوعیت اجرایی است و بعضی موارد عملیاتی سازمــان، در اساسنامه مطرح نیست.