FATF منطقهای تشکیل میدهیم!
آرمانملی - یاسمین طالقانی: «FATF منطقهای تشکیل میدهیم» این جمله محمدرضا پورابراهیمی رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس است! آیا امکان تشکیل FATF منطقهای وجود دارد که این نماینده به آن اشاره کرده؟ یک سازمان فرادولتی است که سیاستها و استانداردهای مبارزه با جرایم مالی را طراحی و ترویج میکند. این استانداردها، پولشویی، تامین مالی تروریسم و سایر تهدیدهای مربوط به سیستم مالی بینالمللی را هدف قرار داده است. کارگروه اقدام مالی FATF یا Financial Action Task Force، در سال ۱۹۸۹ و بهدستور گروه هفت (G7) تاسیس شد و مقر آن در پاریس است. افزایش قابلتوجه تجارت بینالمللی بهدنبال بزرگتر شدن اقتصاد جهان، جرایم مالی متعددی از جمله پولشویی را به دنبال داشته است. کارگروه اقدام مالی توصیههایی را برای مبارزه با این جرایم ارائه میدهد، نظرات اعضایش را مورد بررسی قرار میدهد و درصدد افزایش پذیرش مقررات برای مقابله با پولشویی از کشورها در سراسر جهان است. در حال حاضر، این کارگروه دارای ۳۷ عضو است. بیشتر اعضای FATF را کشورهای پیشرفته اروپایی و آمریکایی تشکیل میدهند. یک کشور برای عضو شدن باید ویژگیهای مهمی از جمله جمعیت بالا،
تولید ناخالص داخلی قابلتوجه، بخش بانکی توسعهیافته و غیره داشته باشد. اعضا همچنین باید بر اساس استانداردهای مالی پذیرفته شده عمل کنند و در سایر سازمانهای بینالمللی مهم عضو باشند.
راهکار واقعی؟
رئیـس کمـیسیون اقتصادی مجلـــس تــــأکید کـــــــرد: راهکارهای جدیدی برای شفافیت اقتصادی به منظور همکاریهای منطقهای وجود دارد که میتوان این راهکارها را در قالب FATF منطقهای تعریف کرد. لزومی ندارد کشورهای منطقه در قالب FATF که آمریکا و اروپا اداره آن را بر عهده دارند، با یکدیگر مبادلات مالی و اقتصادی داشته باشند. پورابراهیمی تصریح کرد: اروپا و آمریکا ادعا دارند که ایران هنوز موضوعات مربوط به FATF را عملیاتی نکرده است. کشورهای عضو شانگهای با علم به این موضوع، ایران را به عنوان عضو دائم پذیرفتند. اگر این موضوع برای کشورهای عضو شانگهای مهم بود، عضویت ایران در این سازمان را مشروط به پذیرش FATF میکردند. رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی گفت: عدم وجود شرط در پذیرش ایران در شانگهای و منوط نکردن عضویت ایران به پذیرش FATF به این معناست که این سازمان قصد دارد موضوع شفافیت مالی و اقتصادی را در یک رویکرد بیندولتی مطرح کند که FATF منطقهای خواهد بود. وی اضافه کرد: این در حالی است که پذیرش FATF حتی در همین شرایط تحریمی فعلی هم میتواند تاثیرات مثبت محدودی در اقتصاد کشور داشته باشد. چراکه با خروج ایران از
لیست سیاه، زمینه انجام بخشی از تراکنشهای مالی برای ایران فراهم میشود که در پی آن بهعنوان مثال امکان بازگشت بخشی از پولهای بلوکه شده ایران در بانکهای جهانی فراهم خواهد شد.»
خوشحال از مشکلات ایران!
به نظر میرسد آنچه پورابراهیمی به عنوان تشکیل FATF منطقهای از آن یاد کرده قابلیت اجرایی نداشته باشد چرا که FATF یک سازمان با سازوکار مشخص است و در منطقهای که برخی کشورهای آن در صدر فساد اقتصادی و مالی هستند، تشکیل چنین سازمانی با ابعاد کوچکتر از سازمان FATF اصلی تنها به یک شوخی شباهت دارد. نکته قابل توجه اینجاست که برخی کشورهای منطقه از قرار گرفتن ایران در لیست سیاه FATF استقبال میکنند بنابراین عجیب است که رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس از FATF منطقهای صحبت کند. 29 دی سال گذشته ایرنا نوشت: «تصویب لوایح FATF در مجمع تشخیص مصلحت و خروج از لیست سیاه این نهاد، با مخالفتهایی مواجه شده است که کارشناسان هشدار میدهند بزرگترین برنده عدم تصویب این لوایح، رقبای منطقهای ایران هستند.» و بهمن آرمان اقتصاددان هم توضیح داده بود: « برخی کشورهای منطقه، اکنون جزء بیست قدرت برتر اقتصادی جهان حضور دارند. این اتفاق در حالی طی دو سه دهه اخیر رخ داده است که ایران نسبت به آنها از جنبههای مختلف، ظرفیت بسیار قویتری برای رشد اقتصادی دارد. وی تصریح کرد: معتقد هستم که در یک دوره هفت تا ۱۰ ساله ایران میتواند از اقتصادی با حجم
سالانه ۳۰۰ میلیارد دلار به حجم ۲ تریلیون دلار برسد. اما متاسفانه جریانهایی که توصیف کردم، مایل به تحقق این موفقیت برای ایران نیستند. این کارشناس امور اقتصادی ادامه داد: در نتیجه به اعتقاد بنده ترکیب ایجاد شده از فسادهای مالی زودگذر و جریانهای سیاسی در منطقه باعث شدهاند تا اقتصاد ایران در پنج دهه گذشته رشد محدودی داشته باشد و امروز با بحرانها و معضلات اقتصادی زیادی مانند حاشیهنشینی، بیکاری و تورم مواجه باشیم.»
FATF چه شد بالاخره؟
ایران هنوز درگیر پیوستن یا نپیوستن به FATF است و به نظر میرسد طرح ایجاد FATF منطقهای از سوی یک نماینده مجلس برای کمک به عدم پذیرش FATF است و درصدد هستند تا دولت سیزدهم فارغ از بایدونبایدهای FATF به فعالیت خودش ادامه دهد. ارائه آمارهای اثبات نشده یکی از این راهکارهاست بهعنوان نمونه یک سایت اصولگرا در گزارشی با تیتر «مسألهتراشی حامیان FATF برای دولت سیزدهم» مدعی میشود: « تاکید فراوان جریانهای سیاسی بر روی تأثیر برجام و FATF بر روی اقتصاد کشور تا جایی پیش رفته است که جریانهای مذکور حل معضلات اقتصادی کشور از جمله کسری بودجه، تورم، کاهش قدرت خرید خانوارها و … را بدون FATF و برجام ناممکن میدانند. رشد اقتصادی در سال ۱۳۹۹ در شرایطی صورت گرفته است که ایران در اسفندماه ۱۳۹۸ به طور کامل در فهرست کشورهای اقدام مقابلهای FATF قرار گرفت و همچنین مشاور امنیت ملی رئیسجمهور آمریکا در تابستان ۱۳۹۹ اعلام کرد که آمریکا تحریم جدیدی برای اعمال علیه اقتصاد ایران ندارد.» نباید فراموش کرد در دولت قبل، رئیسجمهور و وزرا تنها موافقان پیوستن ایران به FATF و خروج از لیست سیاه بودند اما حالا جمع مخالفان FATF در دولت هم جمع
است. محسن رضایی از مخالفان سرسخت پیوستن به FATF است و چندی قبل گفته بود: «دولت تاکنون تضمین نداده که اگر لوایح مرتبط با FATF تصویب شود، FATF عضویت ما را خواهد پذیرفت یا خیر، بحث این است که اگر شما این دو اهرم دیپلماسی را از کشور گرفتید، آیا چنین تضمینی از طرف مقابل گرفتهاید که آنها را قانع کند که ایران عضو FATF شود؟» باید منتظر ماند تا مجمع بالاخره به پرونده FATF رجوع و درباره آن تصمیمگیری کند.
