آرمان ملی: موافقت نامه تاسیس دالان تجاری ایران - هند- افغانستان خرداد ماه سال ۹۵ بین سه کشور به امضا رسید تا از این طریق سهم ایران در ترانزیت شرق کشور گسترش یابد، در این راستای شرکتی هندی وظیفه توسعه بندر شهید بهشتی چابهار را برای تحقق این اهداف و برعهده گرفت و مقرر شد تا پس از اجرای تعهدات اولیه قراردادی 10 ساله با هند برای استفاده از این بندر منعقد شود در نهایت بهرغم مخالفتهایی که در این زمینه وجود داشت در دی ماه 97 شرکت هندی آی پی جی ال به صورت رسمی در منطقه آزاد چابهار اجرای قرارداد موقت خود را به مدت ۲ سال در بندر شهید بهشتی شروع کرد از آن زمان شرکت هندی نسبت به اجرای بخشی از تعهدات خود به میزان 24 میلیون یورو اقدام کرده اما به دلیل مشکلاتی که اجرای تمامی بخش های تعدات را با تاخیر مواجه میکرد تاکنون قرارداد 10 ساله با هند منعقد نشده و ادامه حضور این کشور در چابهار با ابهام مواجه شده است به گونهایکه حتی اواخر سال گذشته با حذف شرکت خصوصی ایرانی طرف قرارداد شرکت هندی در چابهار و جایگزینی شرکتی وابسته به بنیاد مستضعفان به جای آن، تلاش شد تا به نوعی ادامه کار هندیها در بندر شهید بهشتی ضمانت شود
حال با پایان یافتن عمر دولت دوازدهم که مهمترین حامی این قرارداد محسوب میشد و همچنین بسته شدن مرز میلک با افغانستان که نزدیکترین مرز به بندر چابهار است و عمده کالاها از طریق این بندر به سمت افغانستان میرود، اهداف تعریف شده برای بندر شهید بهشتی چابهار را به شدت تحت شعاع خود قرار داده از سوی دیگر کرونا هم مزید بر علت شده تا با عدم امکان ارسال گندم اهدایی هند به افغانستان از طریق بندر شهید بهشتی انجام نشد و ترانزیت کالاهای صادراتی افغانستان به هند نیز به دلیل عدم وجود سرویس منظم حمل دریایی کانتینر بین بندر شهید بهشتی و بنادر هندوستان قطع شد و به سمت کراچی و پورت قاسم و بخشی هم بندرعباس روانه شد، بنابراین به نظر میرسد اصل و اساس توافق سه جانبه ایران و هند و افغانستان تحت الشعاع قرار گیرد حال در حالی که به نظر میرسید قرارداد توسعه چابهار با طرف هندی نتیجهای در بر نخواهد داشت شنیدهها از اصلاح قرارداد و تداوم فعالیت شرکت هندی در بندر چابهار خبر میدهند.
ارجاع اختلافات به داوری بینالمللی
محمدرضا رضــایی کوچــی رئـیس کمیسیون عمران مجلس در این رابطه میگوید: در حال حاضر کار با هندیها در بندر شهید بهشتی چابهار ادامه دارد و شرکت هندی یک اپراتور داخلی را به عنوان همکار خود از طریق مناقصه انتخاب کرده که در مرحله اول شرکت کاوه بود و اکنون شرکت سینا (زیرمجموعه بنیاد مستضعفان) است و این همکاری اپراتور هندی با اپراتور ایرانی به قوت خود باقی است. رئیس کمیسیون عمران با اشاره به تغییرات مهم قرارداد با شرکت هندی اظهار داشت: از دیگر تغییرات، تغییر جزیی و شکلی نام شرکت هندی ( با حفظ هویت و ساختار قبلی) است و شرکت آریا بنادر ایرانیان هم از این پروژه حذف میشود. رضایی کوچی با تاکید بر اینکه ارجاع اختلاف قراردادی به داوری بین المللی که مورد درخواست طرف هندی است، اضافه کرد: یکی از تغییرات مهم دیگر، ارجاع حل اختلاف قراردادی به داوری بین المللی است که البته این موضوع نیاز به مصوبه مجلس دارد و در حال حاضر لایحه آن به مجلس ارسال شده است. وی افزود: قراردادی با هندیها برای بندر شهید بهشتی چابهار داریم در حال حاضر عملیاتی و در حال اجرا است، اما با توافق طرفین تغییراتی در قرارداد در حال اعمال بوده که مراحل آن در
دست اقدام است .طرفین برای اعمال این اصلاحات به توافق رسیدهاند و فقط تشریفات قانونی آن در حال انجام است. رئیس کمیسوین عمران گفت: اخیرا شرکت هندی ۶ جرثقیل موبایل ساحلی که جزو تعهدات قرارداد است را وارد بندر شهید بهشتی چابهار کرده که ارزش آنها مجموعا به حدود ۲۴ میلیون یورو میرسد.