سایه سنگین تنهایی بر سر مردم با طرح «صیانت»

از سال 1380 که فضای مجازی همه ابعاد زندگی مردم ایران را فرا گرفت و مسئولان بدون توجه به آموزش استفاده از اینترنت و سواد رسانه‌ای، هر روز این فضا را گسترش دادند و از آن زمان، جامعه شناسان و کارشناسان اجتماعی نسبت به همه‌گیری و رواج بی‌قید و بند اینترنت در ایران و جایگزینی آن با بسیاری از مراودات اجتماعی و فرهنگی هشدار می‌دادند. کار به‌جایی رسید که کاربرد اینترنت و پلت‌فرم‌هایی نظیر اینستاگرام و چرخیدن در کانال‌های تلگرامی، به عنوان سرگرمی اصلی و گذران اوقات فراغت به یک اصل مهم در زندگی 85 درصد از جامعه 80 میلیونی ایران تبدیل شد. همان‌طور که سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی در آخرین آمارگیری خود در پایان سال 98 تعداد کاربران اینترنت در ایران را ۷۴ میلیون و ۵۱۸ هزار اعلام کرده است. وب سایت استاتیستا نیز در گزارشی تعداد کاربران ایرانی اینستاگرام را حدود ۲۴ میلیون نفر اعلام کرده است. طبق آمار رتبه هفتم در بین کشورهای استفاده کننده از این اپلیکیشن به ایران اختصاص دارد، با توجه به جمعیت 83 میلیون نفری ایران، حدودا 29 درصد از مردم ایران از شبکه اجتماعی اینستاگرام استفاده می‌کنند. به اعتقاد کارشناسان، قطع یا ترس از تعطیلی پلتفرم‌هایی نظیر اینستاگرام و وبسایت‌های خارجی، درست به مانند این است که از یک فردی که به اعتیاد شدید دچار است، بخواهیم مواد مخدر او را یک‌دفعه قطع نماییم و آسیب این موضوع، بدون تردید، آسیب‌های اجتماعی بی‌شماری را در پی‌خواهد داشت. همان‌طور که شاهد بودیم، در آبان 98 و همزمان با قطعی سراسری اینترنت در کشور، زندگی روزمره مردم تحت تاثیر جدی قرار گرفت و مردم دچار سردرگمی شدید شده بودند. ترس از تنهایی و محدودیت، یک روز پس از تصویب این طرح به شکل افزایش پدیده مهاجرت در آینده‌ای نه چندان دور خود را نشان داد. بررسی‌ها از گوگل ترند نشان می‌دهد ساعاتی پس از تصویب طرح صیانت از کاربران در مجلس، سرچ عبارت مهاجرت رشد قابل توجهی داشته است. صرف نظر از مسائل سیاسی، اکنون طرحی که مجلس آن را تایید کرده منجر به آن شده است که حتی افراد غیرسیاسی هم گزینه مهاجرت را به طور جدی‌تری بررسی کنند. دانشجویان راهی اروپا، کانادا، استرالیا و آمریکا می‌شوند و پناهجویان در فکر ترکیه و قبرس و ... هستند.
افزایش اضطراب و هراس اجتماعی
با این حال و برای بررسی بیشتر ابعاد اجتماعی این طرح در آینده، یک جامعه شناس به «آرمان ملی» می‌گوید: موضوع محدود کردن فضای مجازی، فارغ از مباحث سیاسی و اقتصادی که در آینده به‌دنبال خواهد داشت، امروزه سبب ایجاد ترس و اضطراب شدید در میان مردم شده، به‌نحوی که مردمی که کسب و کار آنها به فضای مجازی بازنمی‌گردد یا نگرش سیاسی ندارند، به این قانون مجلس واکنش جدی نشان داده‌اند. امان‌ ا... قرائی مقدم در ادامه خاطرنشان می‌کند: واکنش‌های منفی مردم نشان می‌دهد که طرحی که «نمایندگان مردم» در مجلس شورای اسلامی به تصویب رساندند، تا چه اندازه همه ابعاد زندگی جامعه جوان ایرانی را تحت تاثیر قرار می‌دهد و موجب اضطراب و هراس اجتماعی شده است. حتی تعداد زیادی از مردم به فکر مهاجرت از ایران افتاده‌اند و به‌طور کلی طرح صیانت از فضای مجازی و حقوق کاربران که در ظاهر و با توجه به نامش برای مردم است، اما بسیار آسیب‌زاست و افزایش آسیب‌های اجتماعی آن فراتر از آسیب‌های اقتصادی و سیاسی خواهد بود.
از ایران می‌رویم!
وی در ادامه با اشاره به اینکه این طرح از ابتدا و با توجه به واکنش کاربران شبکه‌های اجتماعی که فالوور زیادی در اینستاگرام و کسب و کار آنها به فضای مجازی محدود نمی‌شود، آثار نا‌خوشایندی داشته، روح و روان مردم و به‌ویژه نسل جوان و میانسال را تحت تاثیر قرار داده و در واقع مردم بیشتر خود را منزوی و در تنهایی می‌بینند، می‌افزاید: مردم احساس می‌کنند که با تصویب این طرح بیشتر در تورهای مرئی و نامرئی خواهند بود و احساس ناامنی آنها حتی به داخل خانه‌ها کشیده می‌شود. در نتیجه وقتی مشکلات روحی و روانی در مردم افزایش پیدا می‌کند، دلسرد و دل‌نگرانی شیوع پیدا خواهد کرد و آسیب‌های اجتماعی دیگری از قبیل خیابان‌گردی، اعتیاد، کشیدن سیگار، مهمانی‌های مخرب و... افزایش پیدا می‌کند. همچنین افزایش محدودیت موجب فرار مغزها از کشور خواهد شد. بسیاری گفته‌اند که اگر این طرح اجرا شود، از ایران می‌رویم، پس این طرح به‌غیر از آسیب‌های شدید اقتصادی و سیاسی‌، موجب مشکلات اجتماعی و آسیب‌های روحی و روانی خواهد شد. همین افزایش سرچ در گوگل برای مهاجرت، نشان از افزایش ترس و اضطراب اجتماعی دارد، بدین معنا که افراد احساس می‌کنند که برای رسیدن به اهدافشان امیدی ندارند و سایه ترسناک تنهایی بر زندگی‌شان بیشتر سایه خواهد افکند و احساس عدم امنیت بسیار دردناک است.
ضربه به دولت آینده در ابتدای راه
این جامعه‌شناس معتقد است که اگر این طرح به تصویب برسد، ضربه‌ به دولت آینده است و باید نمایندگان مجلس با لغو این طرح به کشور خدمت کنند، نه خیانت. قرایی مقدم در ادامه خاطر نشان می‌کند: هرچند که من باور دارد که این طرح در صورت تصویب نهایی و اجرایی شدن، خیلی زود با شکست روبه‌رو خواهد شد. چون بحران‌های اجتماعی را تشدید خواهد کرد و زیان آن صدها مرتبه بیشتر از زمان حال است. چه بسا وقتی جوانان ما با موانع متعدد روبه‌رو شوند و دچار یاس، نا‌امیدی و سرخوردگی شوند، خودکشی و اعتیاد در جامعه افزایش پیدا می‌کند، چون یکی از عوامل موثر در خودکشی و دیگر آسیب‌های مخرب، زمانی بروز می‌کند که افراد هدف دارند، ولی امکان رسیدن به هدف برای آنها یا وجود ندارد یا از بین برده شده است. در این حالت‌، سرخورده و یاس در جامعه گسترش می‌یابد و در نتیجه موجب افزایش آسیب‌هایی نظیر خودکشی و اعتیاد خواهد شد. همه ما امیدواریم که شورای نگهبان این طرح را رد نماید، گرچه تا به‌ امروز نیز تصویب این طرح تاثیر منفی بر روح روان قشر جوان و میانسال گذاشته است. آن افرادی که خیر و صلاح جامعه را می‌خواهند، باید جلوی این طرح را بگیرند، چون امروزه کسی ایران را با روسیه و چین که چنین طرحی را اجرایی کردند، مقایسه نمی‌کند و مردم این طرح را با محدودیت‌های کره شمالی مقایسه خواهند کرد!.