نمایندگان ملت در خانه ملت؟
آرمان ملی- حمید شجاعی: نامش «طرح صیانت از حقوق کاربران در فضای مجازی است»، اما نگاهی کوتاه به خود طرح نشان میدهد که نهتنها برای صیانت از فضای مجازی نیامده، بلکه اساسا در بلندمدت بهدنبال مسدودسازی شبکههای اجتماعی و اینترنت منجر میشود. طرحی که هنوز به تصویب نرسیده با واکنشهای شدید مخالف و متفاوتی از سوی جامعه روبهرو شده است. چنانکه بسیاری از کارشناسان امر تا سیاسیون و شخصیتها نسبت به تاثیرات آن در جامعه و ایجاد نارضایتیهای عمومی هشدار دادهاند. حال پرسشی که از نمایندگان انقلابی مجلس در اذهان عمومی شکل گرفته، این است که چرا در بحبوحه مشکلات اقتصادی و معیشتی جامعه و بحرانهایی نظیر آب، کمبود برق، مساله خوزستان، کرونا و... طرح صیانت از فضای مجازی آن هم به این سرعت و پیش از شکلگیری دولت جدید بیان شده که باعث نگرانی جامعه شود؟ مگر نه این است که بسیاری از مردم در بستر فضای مجازی و شبکههای اجتماعی کسب درآمد میکنند و این فضا به بخشی از زندگی آنها تبدیل شده است؟ پس چرا برخی بهارستاننشینان که خود را نماینده ملت میدانند در خانه ملت در مخالفت با خواستههای آنها عمل میکنند؟ اینها پرسشهایی است که
مجلسنشینان باید به آنها پاسخ دهند و مردم را اقناع کنند.
طرح جنجالی
روی کار آمدن مجلس حداقلی یازدهم با رویکردهای دلواپسانه، شرایطی بهوجود آمد که تهدیدها علیه فضای مجازی بیشازپیش مطرح و زمزمههایی برای فیلترینگ یا مسدودسازی برخی شبکههای اجتماعی همچون اینستاگرام نیز مطرح شود. در این راستا چندی پیش برخی پیشنهاد قطع ارتباط با اینترنت جهانی و استفاده از اینترنت ملی را مطرح کردند. پیشنهادی که بسیار سروصدا کرد. با اینحال از چند ماه پیش که طرحی تحت عنوان «صیانت از حقوق کاربران در فضای مجازی» مطرح شد، نگرانیهایی نسبت به این طرح و تصویب آن در جامعه بروز کرد. هرچند در آن مقطع برخی نمایندگان مطرح کردند که این طرح درصدد مسدودسازی، فیلترینگ و محدودیت نیست، اما آنچه در طرح آمده چیزی غیر از این را میگفت. زمان گذشت و این مساله در جامعه مقداری به فراموشی سپرده شد، اما کمیسیون فرهنگی مجلس که مبدع این طرح بود، از پا ننشست و در سهشنبهای که گذشت طرح مدنظر خود را مطرح کرد و قرار بر این شد تا در جلسهای غیرعلنی در چهارشنبه این طرح مورد بررسی و احیانا تصویب قرار گیرد. این در حالی است که روز چهارشنبه نیز این طرح در غیاب رئیسمجلس و 80 نفر از نمایندگان بررسی و پس از استماع سخنان
مخالفان و موافقان باوجود بیشتر بودن موافقان تایید شد؛ اما از آنجایی که بسیاری آن را ناقص دانستند این طرح به کمیسیون ماده 85 که متشکل از رئیسمجلس، نمایندگان دولت و اصناف هستند رفت تا در آنجا با چکشکاری بیشتر روی طرح مجددا برای تصویب به صحن علنی برود؛ طرحی که عدهای آن را چالش پیش از موعد برای رئیسی و ضرب شستی از سوی مجلس یازدهم برای دولتش میدانند.
صیانت یا ایجاد محدودیت؟!
نگاهی به طرح جنجالی اخیر مجلس نشان میدهد که هرچند نام این طرح صیانت از حقوق کاربران در فضای مجازی است، اما در حقیقت درونمایه آن بیشتر محدودیت، امنیتی و مسدودکردن شبکههای اجتماعی و فضای مجازی است. چنانکه برخی نمایندگان مجلس اذعان داشتهاند که شبکههای اجتماعی چون اینستاگرام و حتی اینترنت جهانی تا زمانی که جایگزینی برای آنها ایجاد شود، فیلتر نخواهند شد. این در حالی است که امروز اینترنت و شبکههای اجتماعی جزو لاینفکی از زندگی و معیشت مردم و بخشی از سبدکالای مصرفی آنان شده است. لذا بهاذعان کارشناسان خسارت مقابله و محدودکردن این فضا بسیار بیشتر از ادامه شرایط فعلی است. در دورهای که کرونا پیک به پیک ترکتازی میکند و جامعه را تحتالشعاع خود قرار داده و مشکلات معیشتی مردم بیشازپیش شده است؛ شبکههای اجتماعی به یکی از مهمترین راههای ارتزاق و معیشت مردم تبدیل شده. طرح مجلس علنا میتواند وضعیت بغرنج معیشتی بخش مهمی از جامعه را بدتر کند. همین امر نیز باعث شده تا شاهد نارضایتیهای گستردهای در فضای مجازی از تصمیم مجلس باشیم. چنانکه بسیاری میگویند برخی در خانه ملت علیه ملت تصمیم میگیرند. حتی ۵۵۰هزار شهروند
ایرانی تاکنون در کارزاری آنلاین، طومار درخواست عدمتصویب این طرح را امضا کردهاند. البته بسیاری از مقامات، چهرههای سیاسی، نمایندگان مجلس، سلبریتیها و .. نیز به این طرح واکنش نشان دادند. چنانکه معینالدین سعیدی نماینده چابهار در مجلس گفت: «مجلسی که برای آب خوزستان، سیستانوبلوچستان و کرونای سیستانوبلوچستان و گلستان و مشکل واکسیناسیون جلسه غیررسمی نداشت، برای بحث طرح صیانت از حقوق کاربران در فضای مجازی و ساماندهی پیامرسانهای اجتماعی هم جلسه غیرعلنی تشکیل داد. از محضر ملت بزرگ ایران عذرخواهی میکنم.» سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به طرح مجلس در فضای مجازی نوشت: «به نظرم تعبیر «موارد ضروری» در اصل ۸۵ قانوناساسی در ارجاع قانونگذاری به کمیسیون، سختگیرانهتر از تعبیر «مسائل بسیار مهم» در اصل ۵۹ قانوناساسی در همهپرسی است. موارد متعدد اعمال اصل۸۵ را شاهدیم، اما گویا هیچ مورد بسیار مهم برای مراجعه مستقیم به مردم در چهار دهه مجلس نداشتیم!» علی مطهری، نایبرئیس مجلس دهم در توئیتی نوشت: « طرح صیانت از حقوق کاربران فضای مجازی مانند اکثر طرحهایی که مشمول اصل 85 میشوند و مردم در جریان
مذاکرات قرار نمیگیرند، مصوباتِ دستوری خواهد داشت که از بالا دیکته میشود». مسعود پزشکیان، نماینده مجلس نیز در واکنشی در توئیتر خود آورد: «معتقدم این طرح نهتنها در دستیابی به اهداف خود موفق نخواهد شد، بلکه به بیشترشدن شکاف بین مردم و حاکمیت منتهی میشود.» مصطفی کواکبیان، نماینده مجلس دهم نیز در توئیتر خود اینگونه نوشت: «از طراحان طرح به اصطلاح صیانت از حقوق کاربران در مجلس میخواهم با طرحهای غیرشفاف و ضدمنافع ملی و قانوناساسی و اشتغالزایی و... خودشان را مقابل ملت قرار نداده و بر آتش خشم آنان بنزین نریزند.» این در حالی است که محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس با تاکید بر ضرورت اصلاح طرح صیانت از کاربران در فضای مجازی در بخش پلتفرمهای پرکاربرد مثل اینستا و واتساپ تأکید کرده و در صفحه شخصی خود در توییتر نوشته است: «هیچ طرحی در حال حاضر تصویب نشده و مجلس صرفا به آغاز بررسی طرح رای داده است. طرح در کمیسیونی از منتخبان کمیسیونها بهصورت علنی و شفاف بررسی خواهد شد. مسدودسازی اینستا و واتساپ، برنامه مجلس نیست و طرح درخصوص این پلتفرمهای پرکاربرد باید اصلاح شود.» باید دید سرانجام این طرح به کجا خواهد
انجامید.
نوع دیگری از مدیریت را باید نشان داد
پس از گسترش یافتن خبر تصویب طرح صیانت از حقوق کاربران در فضای مجازی که با واکنشهای مخالف بسیاری مواجه شد، ویدئویی از یادگار امام در صفحه شخصی ایشان در اینستاگرام منتشر شد که طی آن آیتا... سیدحسن خمینی در 19 فروردین 1400 در در دیدار اعضای شورای مرکزی حزب جمعیت ایثارگران درخصوص فضای مجازی و محدودیتها میگوید: «شاید دورانی میشد که شما چیزهایی را ببندید؛ یعنی مصونیت ناشی از محدودیت، ممکن بود بشود، اما امروز نمیشود. ماهواره را منع کردید هست، گفتید تماسهای تصویری نباشد، آمد، تلگرام را فیلتر کردید، هست. تولیت مرقد مطهر امامخمینی(ره) در ادامه میگوید: «بعضی وقتها به ممیزیهایی که در کتابها صورت میگیرد باعث خندهام میشود؛ برای کتابی که تیراژ 500 تا 700 نسخهای دارد، تازه200 تا 300 نسخه آن در انبار ناشر ممکن است بماند و همان با پیدیاف به وقت نرسیده 60، هزار نسخه آن خوانده میشود». آیت ا...سیدحسن خمینی تصریح میکند: «نوع دیگری از مدیریت را باید نشان داد، مصونیت را این بار نباید از زاویه محدودیت رفت. امکانش نیست، اگر باشد، بحث کنید خوب است یا بد. خب وقتی امکانش نیست باید از نوع دیگری وارد این فضا
شد؛ کما اینکه او خودش را تحمیل میکند آن وقت ما همیشه از عقب سر میدویم!»
افزایش احتمال اعمال فیلتر
وزیر ارتباطات در کانال تلگرامی خود در مورد طرح مجلس برای فضای مجازی گفت: «این طرح احتمال محدودیت گسترده بر پهنای باند پیامرسانها و حتی اعمال فیلتر را بهشدت افزایش میدهد.» محمدجواد آذری جهرمی در توضیح این طرح نوشت: «آخرین پیشنویس منتشر شده، نه تنها نظامی را برای حکمرانی سایبری کشور ایجاد نمیکند، بلکه نظام حکمرانی فضای حقیقی کشور را هم تضعیف خواهد کرد. اختیارات دولت و شخص رئیسجمهور به کمیسیونی فراقوهای واگذار شده که قدرت بالاتری از دولت دارد و ریاست آن با رئیسجمهور هم نیست. حتی امکان نظارت نمایندگان مجلس بر عملکردها در این حوزه هم ضایع شده است.» وی در ادامه آورده است: «بهنظر نمیرسد در کوتاهمدت چندماهه شبکههای اجتماعی فیلتر شوند، اما مکانیزم پیشبینی شده در این پیشنویس و ترکیب کمیسیونها و کارگروههای تعریف شده در آن احتمال اعمال محدودیت گسترده بر پهنای باند پیامرسانها و حتی اعمال فیلتر را به شدت افزایش داده است. بالا رفتن هزینه اینترنت هم از خروجیهای دیگر این طرح است. البته در کنار آن نباید افزایش تمایل کاربران ایرانی به سمت اینترنتهای ماهوارهای را هم نادیده گرفت.»
از مخالفان تا موافقان
طی روزهای گذشته فضای رسانههای رسمی و مجازی پر از واکنشهایی درخصوص طرح جنجالی مجلس بود. چنانکه نهتنها کاربران عادی و برخی سیاسیون، شخصیتها و هنرمندان که برخی از مجموعههایی که اساسا انتظار نمیرفت نیز در این میان مخالفت خود را ابراز کردند. سید محمدعلی ابطحی، فعال سیاسی اصلاح طلب در توییتی نوشت:«مجلس فداکاری کرد. فکر میکردم که طرح نابودی اینترنت را مجلس با عجله تصویب کرده که در کار دولت رئیسی بگذارد. ولی حالا فکر میکنم دولت آینده چون با این طرح موافق است، به دوستان مجلسی توصیه کرده که زودتر تصویب کنید، بهنام ما تمام نشود.» هادی طحان نظیف، سخنگوی شورای نگهبان نیز در واکنش به اظهارات آقاتهرانی، رئیسکمیسیون فرهنگی مجلس که خبر از هماهنگی لازم برای تصویب طرح صیانت در شورای نگهبان داده و گفته بود مشکلی برای تایید این طرح به شکل فعلی نیست در توئتیر خود نوشت: «هیچگونه هماهنگی پیشینی درباره مصوبات با شورای نگهبان معنا ندارد؛ زیرا اساسا معلوم نیست تا لحظه آخر چه چیزی در مجلس تصویب خواهد شد. تا زمانی که متن کامل و نهایی مصوبه از سوی مجلس برای شورای نگهبان ارسال نشود، نمیتوان درباره تایید یا رد آن
اظهارنظر کرد.»
ادامه در صفحه 11
