تاثیر همکاری ایران و آژانس بر برجام
اکنون مذاکرات وین به مرحلهای رسیده است که دو طرف اصلی آن، یعنی هم ایران و هم آمریکا باید تصمیمات سختی را گرفته و در جزئیات حاضر به دادن امتیازاتی به طرف مقابل باشند. دو طرف هنوز تصمیمات سخت خود را نگرفتهاند، ما نشانهای از انعطاف و اینکه هر کدام از طرفین، حاضر به دادن امتیاز به طرف مقابل باشند، هنوز مشاهده نمیکنیم و این در حالی است که طرفین باید از بخشی از خواستههایشان بگذرند و کوتاه بیایند. رویکرد آمریکاییها حاکی از تجدیدنظر آنها نسبت به نحوه توافق و اجرائی کردن آن است، آمریکاییها رویکرد تعهد در برابر تعهد و توافق در برابر توافق را در پیش گرفتهاند و میخواهند لغو تحریمها را در یک بستر چندمرحلهای به عرصه ظهور برسانند تا بهزعم خود از این طریق، بتوانند به آنچه تحتعنوان برجام پلاس مدنظر دارند، دست یابند. منظور از این رویکرد توسط آمریکاییها آن است که آنها حاضر نیستند همه تحریمها را لغو و فشارها را متوقف کنند تا برجام حاصل شود و بعد از آن، ایران را متقاعد به دستیابی به مذاکراتی برای دستیابی به توافق درخصوص مسائل مورد نظرشان مانند مسائل منطقهای و موشکی کنند؛ بلکه معتقدند باید ایران متعهد به گفتوگوهایی درخصوص مسائل غیربرجامی شود. ایران برخلاف آمریکا رویکرد دیگری دارد و هر توافقی را منوط به احیای برجام و رفع کامل تحریمها کرده است. ایران بر دادن تضمین از سوی دولت آمریکا مبنیبر اینکه دیگر از برجام خارج نخواهد شد و دولت بعدی آمریکا نیز به آن پایبند باقی خواهند ماند، تاکید دارد. این در حالی است که دولت آمریکا میگویند از امکان دادن چنین تضمینی برخوردار نیست و حتی اگر برجام در کنگره نیز به تصویب برسد، دولت بعدی آمریکا میتواند اجرای آن را متوقف کند و از برجام خارج شود. مساله تحریمها هنوز یک موضوع اساسی در مذاکرات وین است. آنگونه که رسانهها میگویند، ایران خواهان رفع تحریمهای غیرهستهای است؛ در حالی که آمریکاییها حاضر به لغو تمامی تحریمها نیستند و میگویند ما تحریمهای مربوط به برجام را متوقف خواهیم کرد. برخی امیدوارند تا اواخر تیر ماه که سالگرد دستیابی به برجام در سال ۲۰۱۵ (۱۳۹۴ خورشیدی) است، برجام احیا و توافق میان طرفین انجام شود. اما این احتمال نیز وجود دارد که تصمیمگیری و ادامه روند مذاکرات به دولت بعدی موکول شود که به نظر میرسد امکان این مساله محتملتر باشد. پیروزی سیدابراهیم رئیسی در انتخابات ریاستجمهوری تاثیری در انگیزه طرفهای مقابل برای احیای برجام و نیل به توافق دارد؛ چراکه طرف مقابل میداند تصمیمگیری کلان در مورد مسائل هستهای در عالیترین سطوح ایران گرفته میشود. آمریکا میخواهد به اهداف طراحیشدهاش در مورد برجام و ایران برسد. در این راستا، برای آنها فرقی نمیکند روحانی رئیسجمهور باشد یا رئیسی یا هر فرد دیگری. آمریکاییها حاضر به تعدیل در سیاستهایشان نیستند، دولت جدید آمریکا هرچند در عمل برخی از فشارهایی را که در دوران ترامپ علیه ایران اعمال میشد، کنار گذاشته اما حاضر نیست حتی در لفظ به صورت رسمی آن را کنار بگذارد و سیاست تعامل با ایران را در پیش بگیرد. حل اختلافات میان ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی ضروری است، چرا که حل نشدن اختلافات میان ایران و آژانس میتواند به پیچیدهشدن موضوع برجام و سختترشدن دستیابی به توافق منجر شود. درواقع، این مساله میتواند منجر به فاصله گرفتن کشورهایی مانند روسیه و چین از ایران و نزدیک شدن آنها به آمریکا شود. اینکه ایران به شکلی با آژانس به توافق برسد، ارزش دارد؛ چراکه آژانس یک داور و یک نهاد نظارتی و کنترلی است. ما با آژانس دعوایی نداریم. دعوای ما با اروپا و آمریکا است که از برجام خارج شده و تعهداتشان را انجام نمیدهند. آنها هم زمانی که احساس کنند، تحریمها اثر دارد، آن را رها نمیکنند. تلاش کنیم همکاریمان را با آژانس ادامه دهیم. ادامه این همکاری به نفع ایران و مردم ایران است، چراکه هر نوع بروز اشکال در روابط با آژانس این سوءتفاهم را به وجود میآورد که ایران در حال انحراف از مسیر صلحآمیز هستهای است و این بهانه را به دست طرف مقابل میدهد که علیه ایران دائم تبلیغات کند. بنابراین ایران باید همکاریهایش را با آژانس ادامه دهد تا به راهحلهای جدیدی برسد.
