وزیر خارجه جدید باید ضد تحریم و طرفدار برجام باشد

یک تحلیلگر مسائل بین‌الملل در خصوص ویژگی‌های وزیر خارجه دولت جدید اظهار داشت: ایران در سال‌های پیشِ رو با چالش‌های فراوانی روبرو خواهد بود. طبیعتا، وزیر امور خارجه بعدی باید توانایی مقابله با آن چالش‌ها را داشته باشد. رضا نصری گفت: اولین چالش موضوع احیای برجام و مسأله لغو تحریم‌ها است. اگر به هر دلیل مذاکرات وین شکست بخورد، قطعنامه‌های تحریمی شورای امنیت سازمان ملل، تحریم‌های اتحادیه اروپا و حتی تحریم‌های خارج از این چارچوب‌ها در سطوح ملی - در کنار تحریم‌های یکجانبه کنونی آمریکا - علیه ایران احیا خواهد شد و این وضعیت در کوتاه‌مدت تهدیدات جدی و فراوانی برای دولت بعدی ایجاد خواهد کرد. در واقع، در این صورت آقای رئیسی مجبور خواهد شد کشور را در شرایط بسیار سخت اقتصادی و اجتماعی - زیر سایه سنگین شورای امنیت و تهدیدات امنیتی مرتبط با قرار گرفتن مجدد پرونده کشور ذیل فصل هفتم منشور - اداره کند. چالش‌هایی از قبیل اپیدمی کرونا - که تاثیرات سنگین‌ آن بر اقتصاد به تدریج نمایان خواهد شد - و معضلات منطقه‌ای از قبیل موج جدید احتمالی پناهجویان افغانستان به سمت ایران نیز به دشواری‌های پیش‌رو اضافه خواهد کرد. وی افزود: در نتیجه، در وهله اول، بسیار مهم است وزیر امور خارجه بعدی اولاً باید به ضرورت لغو تحریم‌ها اعتقاد داشته باشد، به اهمیت حفظ برجام واقف باشد، بر ظرافت‌های متن و جزئیات فنی آن تسلط کامل داشته باشد، از جزئیات مذاکرات با خبر باشد و بتواند برای احیا یا حفظ برجام با طرف مقابل به یک تعامل سازنده و مستمر - دستِ کم تا چهار سال آینده و زمان انقضاء برخی از مهم‌ترین محدودیت‌ها - دست‌ یابد. وزیر امور خارجه آتی باید رویکردی عملگرایانه و نه شعاری نسبت به چالش های پیش روی کشور داشته باشد. این کارشناس ارشد مسائل بین الملل ادامه داد: در این راستا، او باید از تهدیدات بالقوه شورای امنیت و مخاطرات و آسیب‌های ناشی از اجماع‌سازی علیه کشور درک و ارزیابی درستی داشته باشد و رویکردی عملگرایانه و نه شعاری نسبت به این چالش‌ها داشته باشد. ضمن اینکه او باید از اعتبار بین‌المللی و دانش لازم برای پیش‌بُرد مذاکرات بین‌المللی و منطقه‌ای با همسایه‌ها - احیانا در چارچوبی مشابه چارچوب «طرح صلح هرمز» - بهره‌مند باشد تا بتواند این فرایند طولانی و زمان‌بر را به خوبی مدیریت کند. نصری با بیان اینکه اگر فردی با این مشخصات بتواند مذاکرات وین را در اسرع وقت به نتیجه برساند یا با اتکاء به دانش و تجربه خود دستاوردهای تیم مذاکره‌کننده فعلی را حفظ کند، رئیس‌جمهور منتخب می‌تواند با فراخ بال بیش‌تر و چالش‌های بسیار کمتری وقت و توان خود را به رفع معضلات و مسائل داخلی معطوف سازد، بیان کرد: در واقع، در چنین شرایطی یعنی در صورت احیا و حفظ برجام خواهیم دید که در کنار لغو تحریم‌های فعلی (از جمله تحریم‌های نفتی)، بسیاری از محدودیت‌های تنش‌آفرین سازمان ملل نیز - مثل محدودیت‌های موشکی - طبق زمان‌بندی برجام تا دو سال اول برچیده می‌شود و تا پایان دولت اول رئیسی مکانیسم موسوم به‌ «ماشه» منحل و پرونده ایران از دستور کار شورای امنیت نیز خارج خواهد شد. در چنین شرایطی، دولت رئیسی در فرایند مذاکره با همسایگان و همچنین در تحکیم و بهبود روابط با منطقه و احیاناً در ایجاد یک «نظام امنیت جمعی جدید» نیز به مراتب اقبال بیشتری خواهد داشت. وی عنوان کرد: حال اینکه اگر تحریم‌ها باقی بماند و کشور مجددا درگیر شورای امنیت شود، ایران حتی در تعامل با منطقه و همسایگان نیز مجبور است از موضع بسیار ضعیف‌تری وارد میدان شود. در واقع، اگر وزیر امور خارجه بعدی رویکردی «ضد تحریم و طرفدار برجام» نداشته باشد، حتی رابطه راهبردی با چین و روسیه هم به شدت تحت‌الشعاع قرار خواهد گرفت. تشدید مسائل و بحران‌های داخلی هم که جای خود دارد! نصری تاکید کرد: معتقدم در کنار این‌ها، وزیر امور خارجه بعدی باید توانایی مقابله با برنامه‌ها و دسیسه‌های جریان ایران‌ستیز در آمریکا و اروپا را نیز داشته باشد. یعنی باید به خوبی به ظرافت‌های نظام سیاسی و حقوقی آمریکا و کشورهای غربی تسلط داشته باشد، به سازوکارها و طرح‌های کنگره و نقش نهادهای مختلف ایالات متحده کاملا اشراف داشته باشد، لابی‌ها و بازیگران متنفذ واشنگتن و پایتخت‌های اروپا را به خوبی بشناسد و بتواند برای مقابله با هجمه‌های تبلیغاتی و پروژه‌ امنیتی‌سازی - که با روی کار آمدن یک دولت اصولگرا در ایران قطعا تشدید خواهد شد - به درستی از ظرفیت‌های رسانه‌های بین‌المللی، فوروم‌های جهانی و شبکه‌های اجتماعی بهره‌برداری کند.