ارز ترجيحی «سد ترخيص» ٣ و نيم ميليون تن كالا

گمرک به دفعات از ضرورت ترخیص کالاها گفته ولی به‌نظر می‌رسد مشکلات و بروکراسی اداری تعیین شده برای ترخیص خود مانعی است تا این کالاها به بازار برسد. از سویی آشفتگی ضوابط در واردات نیز دلیل دیگری شده تا این وضعیت ادامه داشته باشد؛ بدین‌معنا که واردات بدون‌ضابطه و هدفمند گمرکات را با حجم زیادی از کالاهای غیرضروری پرکرده که این موضوع خود باعث می‌شود تا زمان زیادی برای ترخیص کالاها صرف شود و هرکسی که توان بیشتری داشته باشد زودتر برای ترخیص اقدام کند و در اولویت قرار بگیرد. جمال ارونقی، معاون فنی گمرک ایران از ترخیص بیش از ۶.۱ میلیون تن کالای اساسی از ابتدای سال خبر داد و افزود: این مقدار کالا اساسی در ۲۵ گروه کالایی به ارزش ۳.۷ میلیارد دلار از گمرکات کشور ترخیص شده است که نسبت به مدت مشابه از نظر وزنی ۱۰ درصد کاهش داشته است. او با بیان اینکه در بندر امام‌خمینی‌(ره) ۳.۳ دهم میلیون تن کالا‌های اساسی ذخیره شده است، افزود: ۴.۵ میلیون تن کالای اساسی آماده ترخیص است و مشکلی ندارد. همچنین در بنادر ترخیص ۱۴ فروند کشتی معادل ۳۲۳ هزار تن کالای اساسی در حال تخلیه و ۲۶ فروند کشتی در انتظار حل مشکل‌اند. ارونقی گفت: بیش از ۷ میلیون تن کالای اساسی در بنادر و گمرکات کشور از جمله تهران و غرب کشور ذخیره شده است. کالا‌های اساسی ۲۵ گروه هستند که ارزنیمایی دریافت می‌کنند که شامل دارو، گندم، جو، ذرت، نهاد‌های دامی، سویا، روغن و دانه‌های روغنی هستند.

مشکلات چرخه توزیع و ترخیص

او از ارزترجیحی ۴ هزار و ۲۰۰ تومانی و پرداخت معادل ریالی آن از طرف صاحب کالا سخن گفت و اظهارکرد: برخی مواقع به‌دلیل تحریم کالا وارد کشور نمی‌شود، اما الان ترخیص کالا در گمرک به‌دلیل اشکال در چرخه توزیع به اشکال برخورده است. در مقطعی از زمان روند ترخیص کالا به ۶۰ تا ۷۰ هزار تن در روز هم رسید و این امر به‌خاطر مصوبه ترخیص کالای اساسی بود، اما ترس ستاد تنظیم بازار از ترخیص کالا بدون کدرهگیری بود. چنانچه صاحب کالا؛ کالای خود را تامین کند و تامین ارز نکند با بانک‌مرکزی دچار مشکل می‌شود. ارونقی گفت: از ابتدای سال تاکنون ثبت سفارش حدود ۳ میلیارد دلار کالا تاکنون به بانک‌مرکزی، وزارت صمت و وزارت جهادکشاورزی تحویل داده شده که بلاتکلیف است. معاون فنی گمرک تصریح کرد: طبق بررسی‌های صورت‌پذیرفته موجودی ۶ قلم کالای اساسی مشمول ارزترجیحی ۴۲۰۰ تومانی شامل گندم، ذرت، جو، دانه‌های روغنی، کنجاله سویا و روغن خام در بنادر و گمرکات کشور بیش از ۴ میلیون تن برآورد شده است. او بیان کرد: موجودی کالا‌های اساسی مشمول ارز ترجیحی موجود در بندرامام‌خمینی‌(ره) بیش از ۳ میلیون تن بوده و به‌عبارت دیگر بیش از ۷۴ درصد کالا‌های اساسی مشمول ارز ترجیحی در بندرامام‌خمینی‌(ره) دپو شده که متعلق به ۵۰ واردکننده است.

واردات 3.5 میلیون تن با ارزترجیحی

ارونقی ادامه داد: ۶ قلم کالای اساسی که ارزترجیحی دریافت کرده‌اند و ما از آن نام بردیم حدود ۳ و نیم میلیون تن کالاست که این کالا‌ها از طریق ۵۰ شرکت و یا شخص به‌صورت حقیقی یا حقوقی وارد، تخلیه و دپوشده و همچنان ترخیص نشده است این در حالی است که ظرفیت انبار‌های ما در بندرامام‌خمینی(ره) ۳ و نیم میلیون تن است و با وجود این ۶ قلم کالای اساسی و دپو آنها، ظرفیت انبار‌های ما تکمیل است. او گفت: در تماسی که ما با صاحبان این کالا‌ها برای ترخیص کالاهایشان داشتیم، صاحبان کالا عمده مشکلات را عدم تامین پروانه عنوان کرده‌اند که این مستلزم واریز ارزترجیحی و تامین کدرهگیری از بانک‌مرکزی است. ستاد تنظیم بازار نیز می‌تواند با تصویب مصوبه ستاد هماهنگی اقتصادی دولت و ابلاغ آن کمک کند تا ۹۰ درصد کالا را ترخیص کنیم.

با تسهیل قانون به ترخیص کمک شود

کارشناسان اقتصادی زیادی ارزترجیحی را یکی از آسیب‌های جدی اقتصاد ایران عنوان می‌کنند درحالیکه دولت با وجود گرانی‌های افسارگسیخته و عرضه کالاهای وارداتی با همین ارز با نرخ ارز آزاد در بازار همچنان بر ادامه این روند تاکید دارد. نحوه مدیریت اقتصاد از سوی مسئولان اقتصادی باعث شده تا تورم روزبه‌روز رشد و قیمت‌ها افزایش پیدا کند و همین موضوع به کاهش دسترسی مردم و همچنین کاهش مصرف منجر شود. به‌عبارت دیگر مردم صرفا برای کالاهایی که مصرف آنها ضرورت دارد هزینه می‌کنند که این اتفاق به کاهش تولید و همچنین انباشت کالا در انبارها و نهایتا زیان‌ده‌شدن تولید منجر می‌شود. متاسفانه واردات هم به بهانه تامین کالاهای اساسی مردم ولی به‌سود عده‌ای که در دایره‌ای خاص قرار دارند سبب شده تا بیش از اینکه ارز در چرخه تولید هزینه شود صرف واردات شود. حالا همین ارز به مشکلی برای ترخیص کالا بدل شده که نتیجه آن انباشت میلیون‌ها تن کالا در گمرکات است که بخش زیادی از آنها هم در آستانه فاسدشدن هستند. در این شرایط انتظاری که وجود دارد این است که دولت و مجلس و گمرک با تسهیل قوانین و مقررات موجود به ترخیص کالاها از گمرک کمک کنند تا هرچه زودتر کالاهای اساسی وارد بازارشده و با کاهش فاصله عرضه و تقاضا قیمت‌ها را تا حدودی بشکنند بلکه مردم بتوانند نیازمندی‌های خود را با زحمت کمتری به‌دست بیاورند.