افغانستان؛ منابع گمشده در پشت ضعف دیپلماسی
آرمانملی: محمد سیاح: توسعه تجارت خارجی بهویژه با کشور افغانستان بهواسطه برخورداری این کشور از منابع بکر از اهمیت ویژای برخوردار است و این اقدام میتواند به رشد صادرات و افزایش تولید ناخالص ملی و همچنین بهبود وضعیت اقتصادی منجر شود. ایران سالهاست که از اقتصاد بیمار رنج میبرد اقتصادی که بهصورت انحصاری و محصور شده در مرزهای داخلی کشور سعی به ادامه دارد ولی این اتفاق بهسختی رخ میدهد. چند دهه اخیر دشمنتراشی و دوریکردن از روابط اقتصادی و اصرار بر خودکفایی از طرق اشتباه و بهاندادن به نخبههای اقتصادی و سیاسی از یکطرف و تحریمهای آمریکا از طرف دیگر باعث شده تا اقتصاد ایران در گوشه رینگ قرار بگیرد. از اینرو توسعه روابط تجاری و سیاسی با کشورهای منطقه و هممرز با کشور یک اولویت مهم برای توسعه تجاری محسوب میشود که در این سالها مسکوت مانده است.
برخی ضعف دیپلماسی ایران و برخی وضعیت ناسبامان منطقه و برخی نفوذ کشورهای خارج منطقه در خاورمیانه را دلیل دورافتادن ایران از روابط تجاری و سیاسی با کشورها بویژه همسایههایش میدانند. بهلحاظ اقتصادی ایران و افغانستان بسترها و فرصتهای فراوانی برای همکاری مشترک در جهت توسعه پایدار دو کشور دارند. اتصال آسیای مرکزی به بنادر جنوب رویای دیرینه ایران بوده که در سالهای اخیر تلاش کرده از طریق افغانستان کشورهای همسایه شمالی افغانستان را از طریق بنادر جنوبی خود به آبهای آزاد متصل کند که گامهای اولیه آن در یک دهه گذشه با وجود چالشها و مشکلات جدی امنیتی در افغانستان برداشته شده است. از سویی افغانستان نیز بهدلیل وابستگی شدید به بنادر پاکستان و مشکلات موجود فیمابین دو کشور، سعی دارد مسیرهای ترانزیتی و دسترسی به آبهای آزاد را برای خود فراهم کند. بنادرجنوبی ایران یکی از کمهزینهترین و مناسبترین گزینههای جایگزین برای تاجران افغانستانی است ولی نبود تسهیلات لازم و توسعه ناکافی زیربناهای بنادر ایران تاکنون مانع افزایش قابلتوجهی در ترانزیت افغانستان از طریق این بنادر شده است و اخیرا مقامات هندی اعلام کردهاند برای
توسعه روابط تجاری و ترانزیت به آسیای میانه و افغانستان حاضرند در بنادر ایران سرمایهگذاری کنند. با توسعه زیربناهای بنادر ایران قطعا ایران یکی از مهمترین مسیرهای ترانزیتی افغانستان و آسیای میانه خواهد شد این میتواند بسترها و فرصتهای کلان توسعه را برای دو کشور همسایه فراهم سازد.
کوتاهی در توسعه روابط خارجی
فداحسین مالکی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی و سفیرپیشین ایران در افغانستان درباره این موضوع به «آرمانملی» گفت: «افغانستان همیشه برای جمهوری اسلامی ایران مهم بوده و از جمله دلایل آن هم این است که این کشور فارسیزبان و در دایره تمدنهای فارسی زبان قرار دارد و تاریخ مشترکی بین ما این کشور وجود دارد و از جهات دیگر هم موقعیت سوقالجیشی افغانستان است. یعنی افغانستان محور و بارانداز اصلی برای دنیای آسیای میانه، روسیه و چین و خیلی از کشورهای دیگر است.» او ادامه داد: «از این جهت تبادلات تجاری و اقتصادی و سیاسی ایران و افغانستان فوقالعاده میتواند حائز اهمیت باشد. هم ارتقای روابط سیاسی و امنیتی و هم توسعه روابط اقتصادی و تجاری فرآیندهایی است که باید در کنار هم دیده شوند؛ ضمن اینکه مسائل اجتماعی و فرهنگی نیز از جمله موضوعاتی است که میتواند مطرح شود.» مالکی تصریح کرد: «اما متاسفانه در سالهای اخیر تغییراتی که در دولت ایران و افغانستان اتفاق افتاد و گذشته از اینکه نتوانستیم سطوح را ارتقا بدهیم از سطحی هم که داشتیم نزول کردیم و این زیبنده روابط دو کشور نیست.»
فرصتهای ترانزیت ایران برای افغانستان
سفیر پیشین ایران در افغانستان با اشاره به اینکه کشور افغانستان هم به توسعه روابط اقتصادی تمایل دارد؛ افزود: «افغانستان همیشه بهدلیل موقعیت ممتاز بندرچابهار یعنی محور چابهار و منطقه آزاد سیستان تمایل داشته که ترانزیت کالاهای خود را از این مسیر انجام دهد، حسنی که این اتفاق دارد این است که روابط اقتصادیای که از خط ترانزیت چابهار شروع و از سیستان وارد افغانستان میشود کمک زیادی به افزایش امنیت شرق کشور میکند.» او ادامه داد: «از طرفی این اتفاق میتواند به موقعیت باراندازی خود افغانستان برای دسترسی به آسیای میانه و سایر کشورها کمک کند. البته همیشه روسها روی این موضوع حساس بودند و وقتی به تاریخ نگاه میکنیم میبینیم اشغال افغانستان از سوی روسها و ارتش سرخ دقیقا برای نزدیک شدن به این کشور بود، اما ملت و نیروهای جهادی افغانستان به رهبری سردار ملی «احمدشاهمسعود» و «استادربانی» (از رهبران بزرگ این کشور) جانشان را دادند و استقلال کشورشان را حفظ کردند.» مالکی تاکید کرد: «در حال حاضر فرصتهای زیادی برای توسعه روابط اقتصادی وجود دارد و باید توسعه روابط با افغانستان در دستور کار قرار بگیرد.»
جایگاه از دسترفته
سفیر پیشین ایران در افغانستان تصریح کرد: «امیدوارم در دولت آینده کشورمان بتوانیم به کشورهای همسایه بهویژه افغانستان و پاکستان نزدیکتر شویم و روابط را ارتقا بدهیم؛ کشور افغانستان مشکلات زیادی از جمله اختلاف با پاکستان دارد و نباید بگذاریم که این کشور به سمت چین و هند و دیگر کشورها برود. افغانستان کشور دوست و برادر ماست و از این جهت باید برای افزایش سطح روابط تلاش کرد.» مالکی با انتقاد از کمکاریهای صورت گرفته در راستای توسعه روابط افزود: «متاسفانه در سالهای اخیر دولت ما نتوانست این کار را انجام بدهد.» او در پاسخ به این پرسش آیا این وضعیت حاصل ادامه جنگ در منطقه یا ضعف دیپلماسی یا ورود سایر کشورها به افغانستان بوده است؛ توضیح داد: موقعیت و شرایط جنگی همیشه وجود داشته است و این ضعف دیپلماسی سیاسی و اقتصادی ما بوده که نتوانستیم به این سطح برسیم. در جلسهای به خود جواد ظریف، وزیر امورخارجه گفتم که هشت سال وقت کشور برای برجام گرفته شد و ما همه کشورهای همسایه را از دست دادیم.» سفیر پیشین ایران در افغاستان ادامه داد: «در این غفلت آمریکا، ترکیه، چین و روسیه و سایر کشورها جای ایران را گرفتهاند. ما در مورد
15 کشور همسایهای که داریم دچار همین مشکل هستیم و نتوانستیم به صورت مناسبت روابطمان را ارتقاء بدهیم.»
انتشار :
پسندها:
0
هشتگهای داغ
آخرین اخبار
پربازدیدترین اخبار