روابط منطقهای ایران تابعی از روابط بینالملل
روابط خارجی در ایران همواره ذیل شورای عالی امنیت ملی تنظیم میشود که رئیسجمهوری، رئیس آن است و روند آن بهگونهای است که تا زمانی که مصوبات آن به امضای رهبری نرسد، قابلیت اجرا ندارد. بنابراین دولت نقش کم و شورای عالی امنیت ملی به مراتب نقشی پررنگتری در سیاست خارجی دارد و آنچه بیشتر نقش دولت در آن محسوس است مباحث اجرایی است، زیرا دولت مجری مصوبات بالادستی است. در همین راستا تفاوتی نمیکند که یک دولت محافظهکار در راس امور قرار گیرد یا یک دولت اصلاحطلب. نباید فراموش کرد که دولت دهم که اصولگرا بود، به نحوی تمایل به مذاکره را مطرح کرد و در دولت آتی نیز با نرمش قهرمانانه که بر آن اطلاق کردند، مذاکرات به نتایج رسید. در دولت احمدینژاد، نمایندگان شورای عالی امنیت ملی مسئول مذاکرات بودند؛ اما با روی کار آمدن دولت روحانی، وزارت خارجه مسئول مذاکرات شد. این موارد صرفا تغییر کرده و در اصل تغییری بهوجود نیامده و همین تجربه نشان داده است که تفاوتی نمیکند کدام جریان موفق به فتح پاستور شود. این امر صرفا معطوف به مذاکرات در وین و ارتباط با اروپا و آمریکا نیست، زیرا روابط منطقهای ایران تابعی از روابط بینالمللی است. علت آن نیز این است که دولتهای منطقه خاورمیانه عمدتا تحتتاثیر قدرتهای بزرگ هستند و روابط خود را با ایران در راستای روابط خود با قدرتهای جهان تنظیم میکنند. امروز برای مثال عربستان طبق سیاستهای آمریکا روابط خود را با ایران تنظیم میکند؛ به شکلی که اگر آمریکا رفتاری رادیکال با ایران داشته باشد آنها نیز سیاستی تند علیه ایران اتخاذ میکنند. از سوی دیگر سوریه روابط خود را با ایران طبق روابطی که روسیه با ایران دارد، تنظیم میکند. در نگاهی فراتر حتی همسایههای نزدیک ایران یعنی افغانستان و عراق نیز طبق سیاستهای آمریکا روابط خود را با ایران تنظیم میکنند و نمیتوانند مستقل تصمیمگیری کنند. همه این مصادیق نشان میدهد روابط منطقهای ایران تابعی از روابط بینالمللی است. امروز 57 کشور مسلمان در جهان وجود دارند که رابطه 11 کشورشان با ایران خوب نیست و با آنها قطعرابطه کردهایم. عربستان، امارات و مراکش در این میان از جمله مهمترین کشورهایی هستند که بسیار تاثیرگذارند و رابطهای سیاسی و دیپلماتیک با ایران ندارند. مصر و اردن نیز از جمله کشورهای مهم دیگر هستند که ایران رابطهای با آنها ندارد و هرکدام به تنهایی بازیگران مهمی هستند. بنابراین نمیتوان با کشورهایی که رابطه خود را با غرب یا صهیونیستها بهبود بخشیدهاند سرشاخ شد و مجدد خواستار روابط خوب و باثبات در منطقه خاورمیانه باشیم؛ این یک اصول در روابط خارجی است که باید مدنظر قرار گیرد.
