آرمان ملی- امید کاجیان: در آستانه انتخابات 1400، درمیان وعدههای متفاوت و عجیب و بعضا رویایی کاندیداها، که گاه ایران با طعم سوئیس برای مردم تداعی میکنند و تندروترین نامزدها، روشنفکرترین میشوند و در این سو در دولت حسن روحانی که میگوید همهچیز روبه بهبود است و با بیل کمرتحریم و کرونا را توامان شکسته، قطعیهای برق جان مردم را به لب رسانده است. قطعیهایی که در یکی دو روز گذشته، به اوج خود رسیده و در عین حال لیست منتشر شده خاموشیهای تهران و البته چند استان دیگر عملا نشان میدهد که بحران خاموشی و نبود انرژی بیشتر از هر زمان دیگری جدی است. طنز تلخ ماجرا دراین میان شنیده شدن خبرهایی مانند شکست شطرنجبازان ایرانی به دلیل همین موضوع در مسابقات آنلاین است. محسن سمیعزاده دبیر فدراسیون شطرنج در گفتوگویی اظهار داشت: مسابقات زون که انتخابی قهرمانی آسیا بود به خاطر شرایط سخت کرونایی به صورت آنلاین برگزار شد. تمام شرایط برای رقابت مهیا بود؛ اما قطعی برق تمام این برنامهها را به هم ریخت. وی ادامه داد: شطرنجبازان ایرانی از جمله برترینهای آسیا هستند؛ اما قطع لحظهای برق موجب خطا در سیستم خواهد شد و این به معنای باخت
شطرنجباز است و به خاطر این مشکل دو نفر از بهترینهای ایران باخت را تجربه کردند. هادی بیگینژاد، عضو هیأت رئیسه کمیسیون انرژی مجلس هم درباره این خاموشیها گفته است: کمبود برق در کشور نگرانکننده بوده و همچون یک بمب ساعتی است که در سالهای آینده منفجر میشود.
بیتکوین و چینیها؟
همه این اتفاقات اما در حالی رخ میدهد که درباره دلیل قطعی برق اظهارات متعددی مطرح میشود که بر میزان گلهمندی مردم در این باره افزوده است؛ هرچند مقامات آن را تایید نمیکنند. اما گروهی بر این اعتقادند که یکی از دلایل این اتفاق، اقدام گروهها به استخراج بیتکوین در زمانه تحریمهاست. آنچه بیشتر بر شائبات دامن میزند این است که دراین میان کشورهای خارج هم بخشی از برق ایران را به دلیل استخراج بیتکوین مصرف میکنند؛ ازجمله چینیها. در کنار این گروههای خاص و البته حضور پررنگ چینیها، رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین با بیان اینکه به غیر از چین سرمایهگذارانی از هند و لهستان و ترکیه هم وارد صنعت ماینینگ در ایران شدهاند، میگوید: «استخراج بیتکوین توسط خارجیها نوعی صادرات برق است، از آنجاییکه که برق ماینرها بر مبنای نرخ صادراتی محاسبه میشود، تولید بیتکوین در ایران همانند صادرات برق است.» البته در کنار این اظهارات باید این نکته را هم در نظر بگیریم که چین بهعنوان یکی از کشورهایی که باعث برقخوری از ایران شده است با بدهی بیش از ۲۰ میلیارد دلاری در صدر فهرست کشورهای بدهکار به ایران قرار دارد. پیشتر برخی از
رقمهای بالاتر مثل 40 تا 60میلیارددلار بدهی هم سخن گفته بودند. از سویی هم محمدرضا شرفی، رئیس «کارگروه استخراج انجمن بلاکچین» ایران درباره شمار دستگاههای استخراج رمزارز موجود در این کشور گفته است:«برآوردی که حدود دو سال قبل انجام شده، نشان میدهد 500 هزار دستگاه در ایران موجود بوده است.» با تمامی این احوال هستند هنوز کسانی که معتقدند باعث قطعی برق اینروزها را نباید به حساب بیتکوین گذاشت.مثلا رئیس کمیته اقتصاد دیجیتال مجلس میگوید که توقف سرمایهگذاری و فرسودگی شبکه توزیع و تولید، دلیل قطع برق است. اما قطعا از زاویه نگاه عده زیادی استخراج رمزارزها در اتفاقات امروز نمیتواند بیتاثیر باشد.
صادرات برق به عراق و افغانستان
نکته دیگری که باعث واکنشهای منفی مردم در چنین شرایطی شده موضوع صادرات برق ایران به عراق و افغانستان است. گفته میشــود ایران
۴۰ درصد برق کشور عراق را تامین میکند؛ آنهم در شرایطی که در پرداخت پول این برق بنا به عقیده برخی ابهامات جدی وجود دارد. صادراتی که از قرار متوقف هم نشده است. از سویی دیگر در نیمههای تابستان 99 رضا اردکانیان، وزیر نیرو خبر داده که صادرات برق ایران به افغانستان نیز افزایش مییابد. وی با بیان اینکه ۲۰ پروژه برقی برای کشور افغانستان تعریف شده است گفته بود طبیعتا تا زمانی که این کشور نیاز داشته باشد و امکان آن نیز برای ما فراهم باشد صادرات برق خواهیم داشت. گفتههایی که عملا اکنون همگان را با این پرسش مواجه میکند که اگر ما کمبود برق نداریم تا جایی که چنین صادراتی را به این طرف و آن طرف روا میدانیم پس دلیل قطعی برقهای خودمان چیست و اگر کمبود برق وجود دارد پس این صادرات برای چیست؟
آب و برق مجانی روحانی
در حالی که خاموشیها امروز بخش عمدهای از مردم کشور و به ویژه پایتخت را عصبانی کرده، بد نیست سری به گفتههای پیشتر حسن روحانی درباره تحقق وعده آب و برق مجانی بعد از چهل سال بزنیم. در دهه فجر سال گذشته روحانی گفت: «بخشی در سخنرانی امام بود که برخی خناسان آن را دنبال کردند و آن این بود که فرمودند ما کاری میکنیم آب و برق برای مردم رایگان شود، ولی خناسها میگفتند چی شد آن آب و برق مجانی؟ دولت دوازدهم افتخار میکند که این کار را انجام داده و ما امروز توانستیم برای افرادی که مصرف بسیار کمی دارند هم برق و هم آب و هم گاز را مجانی کنیم.» نتیجه این ادعا اما امروز خود را به صورت قطعی برق به نمایش گذاشته است. اوایل شهریورماه پارسال زمزمه اجرای طرحی به نام طرح برق امید از سوی متولیان صنعت برق و وزارت نیرو مطرح شد تا براساس این طرح برق خانوارهای کممصرف رایگان شود. طرح برق امید در همان شهریورماه به تصویب هیأتوزیران رسید. گفته میشد این طرح در ادامه سایر اقدامهای مدیریت توسط صنعت برق اجرا میشود. برخی این موضوع را بیان میکردند که با اجرای این طرح میزان مصرف خانگی کشور کم شده و به همین میزان عرضه انرژی برق برای
بخش مولد کشور فراهم خواهد شد. از سویی استفاده از ابزارهای قیمتی مانند گران کردن تعرفه برای پرمصرفان هم در دستور کار قرار گرفت. اما در نهایت آنچه رخ داد این بود که از قرار میزان مصرف برق در جاهای دیگر افزایش یافت و امروز بار این مساله بر دوش مردم است. وعده روزهای خوب بعد از 1400 توسط کاندیداها در شرایطی داده میشود که اکنون مردم ایران در داشتن یکی از اصول اولیه زندگی یعنی برق هم در مضیقهاند. مشکلی که البته در بسیاری از شهرستانها و استانهای فعلی ایران در مورد تامین آب آشامیدنی نیز وجود دارد. «برق امید» ناامید شد. ماینرها مشغول کارند. صادرات (برق) هم ظاهرا تداوم دارد. در چنین شرایطی مردم خود را با شکلی جدید از شرایط زندگی در خاموشی برق تطبیق میدهند؛ اما داوطلبان جایگاه ریاستجمهوری گویی با برخی اظهارات و شعارهایشان در جایی دیگر سیر میکنند.