روایت 100 هزار متر باغ کُشی

شهــردار تهــران در شــرایطی خبــر از نــابودی بــیـش از ۱۰۰ هزار متر از باغ‌های تهران را داد که یکی از مهمترین ویژگی‌های تهران استقرار باغات در درون محدوده و حریم شهر است. اساسا باغات در تهران بخشی از زیرساخت‌های حیاتی هستند، به عبارت دیگر به واسطه تکیه شهرهای ایران به فعالیت‌های اقتصادی کشاورزی، ساکنان شهرها به شیوه‌های مختلف به محیط زیست و صیانت از آن وابسته بوده‌اند. وابستگی شهر به محیط زیست و منابع طبیعی در بخش عمده‌ای از شهرها از قبیل تهران سبب شده است که سکونت به شیوه «باغ شهر» ساختاربندی شود. تهران در گذشته از طریق باغات آن شناسایی و معرفی می‌شد و قبل از آنکه شهر باشد یک باغ شهر بوده است. از طرف دیگر به واسطه محدودیت منابع آبی و خاک حاصلخیز در ایران و تهران حفاظت از گیاه و درخت به عنوان بخشی از فرهنگ جامعه نمایان شده است. قانون‌گذار به واسطه همبستگی انسان شهرنشین در ایران با باغات و محیط زیست و تلقی زیرساخت بودن باغات در شهرها، از تاریخ 11/05/1352 تاکنون همواره از مفاهیم «حفظ و گسترش باغات و فضای سبز» نام برده است. به عبارت روشن‌تر مدیریت شهری ضمن حفاظت از باغات مکلف بوده است در گسترش آن گام بردارد. این رویکرد در بعد از انقلاب نیز تداوم پیدا کرد و در مصوبه 1/03/1359 مجلس مجدد از مفاهیم «حفظ و گسترش» باغات و فضای سبز نام برده شده است. واقعیت این است در قانون قطع درختان و از بین بردن باغات به هر شیوه، عالما و عامدا جرم تلقی می‌شود و مسببان این عمل مجازات می‌شوند؛ به نحوی که اگر مالکی باغی را از بین ببرد و از زمین آن به صورت تفکیک یا خانه‌سازی کند همه زمین به نفع شهرداری ضبط می‌شود و به مصرف خدمات عمومی شهر و محرومان می‌رسد، بنابراین باغات به عنوان یکی از کلیدی‌ترین زیرساخت‌های شهری شناسایی شده‌اند. در این بین باغ ها در تهران رو به نابودی می‌روند، دلیل آن هم بسیار ساده است: ارزش زمین در تهران، نجومی شده‌است و هر صاحب باغی را ترغیب می‌کند به جای نگهداری از درختان، در زمین خود، برج بسازد و با قیمت‌هایی که سر به فلک می‌کشد، به مردم بفروشد. از یک باغ چند تومان عاید صاحب آن می‌شود وقتی برج ساخته شده در زمین باغ، متری تا ۵۰ میلیون تومان ارزش دارد؟ واقعیت این است که جز عملکرد موردی شهرداری در اعطای مجوز ساخت و ساز در باغات تهران، بسیاری از تغییر کاربری‌ها به صورت سیستماتیک و بر اساس طرح تفصیلی بوده است. اطلاعات موجود طرح تفصیلی نشان می‌دهد طرح تفصیلی مربوط به باغات منطقه ازگل، طرشت و کن که اکثرا در پهنه، (مسکونی) واقع شده‌اند و با این مجوز اکثر باغات این مناطق تغییر کاربری پیدا کرد و به منطقه مسکونی تبدیل شد.