چشم‌انداز خاورمیانه در آینده نزدیک

ایالات متحده آمریکا هیچ گاه در استراتژی‌های کلی خود تغییری ایجاد نخواهد کرد و همان مسیری را طی خواهد کرد که همواره در سالیان اخیر سرلوحه امور قرار داده است. دموکرات‌ها و جمهوریخواهان در رفتار و تکنیک‌ها با یکدیگر تفاوت دارند و این شاید تنها تغییری باشد که با روی کار آمدن جو بایدن شاهد آن بوده‌ایم و همه‌چیز نیز از همین جا آغاز شد و بن سلمان را با این واقعیت روبه‌رو کرد که زیر پایش خالی است و در یک بن بست قرار دارد و از دیگرسو موضوع دعوای قدرت در خاندان آل‌سعود حل نشده و این عربستان را با یک بی‌ثباتی روبه‌رو کرده است. با این اوصاف بن سلمان احساس کرده در وضعیت خوبی قرار ندارد و از طرف دیگر اهمیت عربستان از بابت تأمین انرژی برای آمریکا به پایان رسیده، بنابراین می‌بایست در شرایط جدید با کشورهای منطقه و همسایه خود از جمله ایران که کشوری تعیین کننده در منطقه است از سر دوستی و همکاری وارد شود. جمهوری اسلامی ایران نیز از همان ابتدا یکی از اولویت‌های اصلی سیاست خارجی‌اش داشتن رابطه خوب با همسایگان از جمله عربستان بوده و همواره از گفت‌وگو با ریاض استقبال کرده است. برخی از کشورهای منطقه در طول این سال‌ها تصور می‌کردند که امنیت با پول خریدنی است اما این تفکر اشتباه باعث شد که نیروهای بیگانه از جمله آمریکایی‌ها در خلیج فارس حضور پیدا کنند و فرصت از دست رود و باعث ایجاد بی‌ثباتی در منطقه شوند در حالی که آنها متوجه نبودند که وقتی خلیج فارس ناامن شود اولین اثر آن بر روی خود این کشورها خواهد بود. اکنون کشورهای منطقه باید به این نتیجه رسیده باشند که راه رشد و ثبات در منطقه در گرو همکاری‌های مشترک و انجام گفت ‌و گو است و دخالت قدرت‌های خارجی باعث افزایش ناامنی در منطقه می‌شود و این موضوعی است که ایران بارها بر آن تأکید کرده است. بارها ایران نشان داده است که به این موضوع توجه جدی دارد و اهمیت قائل شدن به این موضوع باید در دستور کار کشورهای منطقه از جمله عربستان باشد. بن سلمان در آینده نیز بر روی دونالد ترامپ حساب ویژه‌ای باز کرده بود تا به‌واسطه او قدرت خود را تحکیم کند، اما تمامی برنامه‌های او از بین رفت و امروز با چالش بزرگی در عرصه قدرت مواجه خواهد شد و عملا جایگاه او متزلزل می‌شود و شاید در همین راستا شاهد تغییرات زیادی در عرصه سیاسی عربستان سعودی باشیم. تغییراتی که امروز با دیدارها و تغییر لحن آغاز شده است و اگر عربستان به دنبال تنش‌زدایی از منطقه برای همه کشورهاست باید اقدامات عملی تر از خود در یمن و سایر کانون‌های تنش در منطقه نشان دهد تا شاید بتوان در این عرصه در آینده نزدیک شاهد تعاملاتی فارغ از تنش باشیم.