زباله در ایران همچنان «آشغال» است!

در شهر تهران روزانه هفت میلیون تن زباله تولید می‌شود که از این مقدار بر اساس گفته‌های مسئولان شهرداری 20 درصد آن بازیافت و به کمپوست تبدیل می‌شود. در این کلانشهر اغلب، زباله‌ها از مبدا تفکیک نشده و استانداردهای لازم را ندارد. در این وضعیت موسسه تحقیقات خاک و آب وزارت جهاد کشاورزی نیز مجوز لازم را به این کمپوست‌های تهیه شده نمی‌دهد. در واقع این 20 درصد کمپوست تولید شده از طریق زباله‌ها در روند کشاورزی استفاده نمی‌شود. در کل حدود هفت درصد از مجموع زباله‌های جمع آوری شده در شهر تهران تفکیک از مبدا می‌شوند. بنابراین وضعیت مدیریت زباله در این کلانشهر اسفناک است. این در حالی است که بودجه مالی در شهرداری تهران رقم 60 هزار میلیارد تومان در سال است. این رقم چندین برابر بزرگترین وزارتخانه‌های کشور است، اما در عمل این سازمان نتوانسته مشکل زباله تهران را حل کند. با وجود اینکه، جمع آوری زباله یکی از وظایف اصلی و ابتدایی این سازمان محسوب می‌شود، اما شهرداری تاکنون نتوانسته از لحاظ فرهنگی، پشتیبانی و مکانیزه کردن زباله‌ها موفق عمل کند. برای مثال با بررسی وضعیت مدیریت زباله در شهرداری کرمانشاه باید گفت که این سازمان در مقایسه با شهرداری تهران موفق‌تر‌ عمل کرده است. هم اکنون هزاران نفر در تهران به شکل دستی زباله جمع آوری و تفکیک می‌کنند. این افراد در دسته‌ها و گروه‌های سازمان یافته توسط افراد سودجو کنترل می‌شوند. اغلب این افراد در شهر تهران از سوی پیمان کار مورد استثمار قرار گرفته و هیچ حق و حقوقی به آنها تعلق نمی‌گیرد. در اصل همین مافیای پر قدرت زباله در تهران باعث شده تا روش‌های علمی و فنی به شکل مناسب اعمال نشود. در این شرایط کودکان کار و خیابان، افراد معتاد، زنان بی سرپرست و بخشی از جامعه که دچار بزه کاری‌ها و محرومیت‌ها هستند زیر سلطه مافیای زباله قرار گرفته‌اند. در واقع این افراد حق بیمه و حقوق مناسب را مطالبه نکرده و به حقوق اجتماعی‌شان نیز واقف نیستند. در این وضعیت پیمانکار با پرداخت کمترین میزان حقوق و دستمزد از این افراد برای جمع آوری زباله استفاده می‌کند. به گفته این کارشناس محیط زیست همین افراد برای مافیای زباله درآمدهای کلان را به ارمغان می‌آورند. شهرداری تهران با توجه به بودجه‌ها و اختیارات فراوان باید روی تفکیک زباله از مبدا اقدامات مناسب انجام می‌داد، اما در عمل هیچ اقدامی انجام نشده است. این سازمان می‌توانست با تهیه مستندها و فیلم‌های مناسب در این حوزه شهروندان تهرانی را نسبت به بازیافت از مبدا دغدغه‌مند کند. برای مثال این سازمان می‌توانست با تهیه مقررات مناسب برای خانواده‌های تفکیک کننده زباله امتیازهایی همچون معافیت‌ در پرداخت عوارض را ایجاد کند. به گفته او این سازمان می‌توانست در کهریزک استانداردهای لازم را برای تبدیل این زباله‌ها به کمپوست فراهم کند تا دیگر حجم قابل توجهی از زباله دفن و سوزانده نشود. در بررسی اقدامات انجام شده شهرداری در زمینه دفن و سوزاندن زباله باید گفت که این گونه اقدامات باعث دامن زدن به آلودگی هوا و رها سازی شیرابه‌های زباله در دریاچه کهریزک شده است. هم اکنون وجود شیرابه‌های زباله در دریاچه کهریک باعث تلف شدن پرندگان و دیگر حیوانات آن منطقه شده است. ‌شهرداری تهران در طول 12 سال مدیریت آقای قالیباف می‌توانست در امر زباله به عنوان مسئولیت اولیه شهرداری در شهر تهران به شکل مناسب و اصولی عمل کند، اما در واقع هیچ اقدام مناسبی انجام نشده است.