آرمان ملی- محمدهادی علیمردانی: معاون سیاسی وزیرکشور دولت اصلاحات از کسانی است که این روزها به عنوان مرد پرخبر اصلاحطلبان شناخته میشود. بیانیه اعلام نامزدی او در انتخابات ریاست جمهوری یکی از واکنش برانگیزترین اخبار منتشر شده در روزهای اخیر بود. بسیاری از چهرههای اصلاحطلب و غیر اصلاحطلب درباره احتمال رد صلاحیت او در انتخابات ریاست جمهوری سخن گفتهاند، با این حال در صورتی که فیلترهای نظارتی به دنبال برپایی انتخاباتی پرشور باشند، حضور شخصیتی تحولخواه، میتواند مسیر را برای حضور حداکثری مردم پاسی صندوقهای رای فراهم کند. انتخابات آزاد یکی از مطالبات اصلی جریان اصلاحات در سالهای اخیر بوده و با توجه به احتمال کاهش مشارکت مردم، میتوان از تمامی ظرفیتها برای رقابتی شدن انتخابات استفاده کرد.
مشروطهخواه
«مردی از تبار مشروطهخواهان» شاید مهمترین عبارتی بود که مصطفی تاجزاده معاون سیاسی وزارت کشور دولت اصلاحات، در توصیف خود به کار برد. این عبارت در بیانیه اعلام نامزدی تاجزاده به کار رفت تا شاید نشان دهنده این هدف باشد که تاجزده نسبتی با تن به وضع موجود دادن ندارد و به معنای دقیق کلمه در علوم سیاسی اصلاحطلب(reformist) است. اندیشه اصلاح به بیان ساده بدان معناست که با حفظ کلیت ساختار، گذار از وضع موجود به وضع مطلوب صورت گرفته و بازتولید وضع موجود صورت نگیرد. بسیاری از چهرههای اصلاحطلب و غیر اصلاحطلب که از سوی مردم برای تصدی جایگاههای انتخابی کشور برگزیده شدند، اگرچه در آغاز سخن از اصلاح روند میگفتند اما در عمل، تن به مناسباتی میدادند که کشور را با شیب تند یا کند در مسیر پیشین هدایت میکرد. با این تفاسیر شاید اینبار کلید حل معضل در رویکرد مشروطهخواهی باشد. نامزدی تاجزاده در انتخابات دور از حواشی نبود و سخنانی درباره رد صلاحیت احتمالی او نیز به میان آمد.
گمانهزنی ردصلاحیت
بسیاری از ادعاها مبنی بر رد صلاحیت این چهره است. روز گذشته بیژن مقدم مدیرمسئول و سردبیر سایت الف، در یادداشتی نوشت: «دو گروه بر سر یک کلید واژه صلاحیت اتفاقنظر دارند و معتقدند او واجد حداقل ویژگیهای قانونی برای تایید صلاحیت هم نیست اما ظاهرا برای همین امروز قصد ثبت نام دارد و با علم به رد صلاحیت خود میخواهد این موضوع را سر دست بگیرد و با انگیزهای بیشتر از گذشته به شورای نگهبان بتازد.» این شاید اولین تحلیلی باشد که پس از اعلام خبر نامزدی این چهره اصلاحطلب به ذهن میرسد. در عین حال کارگزارانیها نیز تحلیلهای مشابهی دارند. اخیرا حسین مرعشی سخنگوی حزب کارگزاران درباره نامزدی تاجزاده اعلام کرد: «آقای تاجزاده خودشان به من گفتند که ۹۹ درصد رد صلاحیت میشوم اما میخواهم به عنوان یک کاندیدا حرفهایم را بزنم.» با این حال جواد امام مدیرعامل بنیاد باران چنین اظهارنظرهایی را پیشبینی کرده و چند روز قبل درباره احتمال رد صلاحیت تاجزاده اعلام کرده بود که جرم او سیاسی بوده و دلیلی ندارد به این دلیل رد صلاحیت شود.
رد صلاحیت، تیر خلاص
با این حال عملکرد فیلترهای نظارتی این احتمال را افزایش میدهد که تاجزاده با دلایلی جز آنچه گمانهزنی شده و خلاف منافع ملی رد صلاحیت شود. حسین انصاریراد فعال سیاسی اصلاحطلب، تاجزاده، جهانگیری و ظریف را شگفتی انتخابات ریاست جمهوری دانست و گفت: «رد صلاحیت ممکن است در انتظار هر سه باشد البته درباره تاجزاده احتمال بیشتری وجود دارد. به هرحال اگر شورای نگهبان با همان صافی عمل کند این احتمال برای آقای ظریف و جهانگیری نیز وجود دارد. اما اگر چنین کاری انجام شده و رد صلاحیت شوند، به نظر من تیر خلاص را زدهاند» انتخابات رقابتی یکی از مطالبات اصلی جریان اصلاحات در سالهای گذشته بوده و بسیاری اصلاحطلبان در آرزوی پایان این روند نشستهاند. اسماعیل گرامیمقدم سخنگوی حزب اعتماد ملی اعلام کرد: «من شخصا باور دارم آقای تاجزاده انسان شریفی است و برای جبهه اصلاحات زحمات زیادی کشیده است اما با این احتساب آقای موسوی و آقای کروبی از حصر هم میتوانند نامزد شوند اما آیا تأییدصلاحیت میشوند؟»
اصلاحطلب تاثیرگذار
دیگر سخنی که درباره حضور فعال تاجزاده در انتخابات مطرح شد، از سوی سعید حجاریان ملقب به تئوریسین جریان اصلاحات بود که در گفتوگو با امتداد تاکید کرد: «برنامههای تاجزاده از سقف مطالبات احزاب اصلاحطلب فعلی بالاتر است. بنابراین ایشان یکتنه به میدان آمده است تا این مطالبات را مطرح کند و طبعا ردصلاحیت خواهد شد. اما این بهمعنای آن نیست تاجزاده بهعنوان یک بازنده از پیش تعیینشده در این انتخابات اظهارنظر و ایفای نقش کند.» او افزود: «حاکمیت ممکن است برخی از نیروهای تأثیرگذار اصلاحات را به موضعگیری علیه تاجزاده دلالت کند یا برخی گمان کنند از باب تقرب خوب است تاجزاده را تخریب و تخطئه کنند؛ این اما چاره کار نیست. نه برای حاکمیت و نه برای نیروهای نامبرده. واقعیت این است که تاجزاده بهعنوان یک نیروی سیاسی باسابقه، تصمیم به کاندیداتوری گرفته است؛ طبعا میداند بناست با چه فیلترهایی مواجه شود پس نیازی نیست ترکیب شورای نگهبان، مواضع آقای جنتی و حتی، زندان سال ۱۳۸۸ را به او یادآور شویم!»