مذاکرات وین و برجام یک مساله حاکمیتی است

آرمان ملی- علیرضا پورحسین: انتشار یک فایل صوتی از سوی برخی رسانه‌ها، که در برگیرنده یک مصاحبه وزیرخارجه ایران بوده است، در دو روز گذشته حرف و حدیث‌های فراوانی را به وجود آورده و تحلیل‌های متفاوتی در خصوص آن صورت گرفته است. در این زمینه و انتشار این فایل صوتی در برهه‌ای از زمان که مذاکرات وین در جریان است و اگر اتفاق خاصی رقم نخورد، شاهد رفع تحریم‌ها علیه ایران خواهیم بود، سوالات زیادی را در ذهن ایجاد کرده است. هرچند سخنگوی وزارت خارجه در این خصوص گفت نظر رئیس‌جمهوری این بوده که برای انتقال سوابق و تجارب برای دولت‌های بعدی اعضای کابینه گفت‌وگوهایی برای ثبت در اسناد داشته باشند و نظرات‌شان را اعلام کنند و این گفت‌وگو در این چارچوب صورت گرفته است و تعهد دوجانبه برای حفظ محرمانگی این گفت‌وگوها وجود داشته و وزارت خارجه در هیچ‌کدام از فرآیندهای این گفت وگو از جمله انتخاب تیم مصاحبه‌کننده، عوامل و نگهداری فایل‌ها هیچ نقشی نداشته است و اینکه چه کسانی، چگونه و چرا این فایل را منتشر کرده‌اند ما نمی‌دانیم. خطیب‌زاده با بیان اینکه ما از دو شب قبل کم کم مطلع شدیم که بخش‌هایی از این فایل در حال منتشر شدن است گفت این گفت‌وگو را باید به صورت کلی دید و گزینشی نباید برخورد کرد. در راستای بررسی این مساله «آرمان ملی» گفت‌و‌گویی با عبدالرضا فرجی‌راد، سفیر پیشین ایران در نروژ داشته است که در ادامه می‌خوانید.

ارزیابی شما در مورد فایل منتشر شده وزیرخارجه چیست و این اقدام با چه اهدافی صورت گرفته است؟

این یک مصاحبه طولانی مدت 7 ساعته بوده که دولت از تمامی وزرا در راستای تولید تاریخ شفاهی به انجام رسانده است. این امر در راستای ثبت تاریخ و بهره‌گیری در آینده است. این دولت با فراز نشیب‌هایی، از ابتدای انتخاب مواجه شده است و این احساس را دارد که متحمل سختی‌های زیادی شده و فشارهای زیادی را تجربه کرده است. وزیرخارجه نیز با توجه به پست حساسی که داشته است، مصاحبه با او متفاوت است. حرف های خاص و جدیدی را در این مصاحبه شنیده‌ام که کم‌سابقه بوده و افکار عمومی این را سخنان را بسیار مهم دانسته‌اند و حواشی زیادی پیرامون آن به‌وجود آمده است. این حواشی هم ابعاد داخلی و هم ابعاد بین‌المللی پیدا کرده است. حرف‌های خاص و ویژه‌ای در خصوص روسیه و برخی ارگان‌ها زده شده است. باید بررسی کرد که با چه هدفی این فایل صوتی در این زمان منتشر شده است. زمانی که این مصاحبه در اسفندماه ضبط شده مقرر بوده به عنوان یک تاریخ شفاهی دولتی باقی بماند؛ به چه علت در این مدت زمان کوتاه منتشر می‌شود. باید بررسی شود چه کسانی این فایل صورتی را منتشر کرده‌اند و هدف آنها چه بوده است. یک اقلیتی بر این باور هستند که این فایل توسط دولت منتشر شده است تا خود را تطهیر کند و وزیرخارجه نیز ممکن است کاندیدای ریاست‌جمهوری شود و به‌واسطه این صحبت‌ها قصد به دست آوردن محبوبیت داشته است. این صحبت‌ها مشخصا وجهه بهتری به ظریف داده است.

کدام تحلیل‌ها به واقعیت نزدیک‌ترند؟

در این میان نیز یک اکثریت بر این باورند که انتشار این فایل صوتی برای ضربه زدن به وزیرخارجه بوده است تا شورای نگهبان در خصوص او حساس شود، زیرا با این ترفند می‌خواهند بگویند او مسائل محرمانه کشور را فاش کرده است. هدف دوم این بوده است که روی مذاکرات وین اثر منفی گذاشته و مانع لغو تحریم‌ها شوند. به علت اینکه در نزدیکی انتخابات هستیم، موفقیت در وین یک برد برای دولت محسوب می‌شود. آنها می‌خواستند با انتشار این فایل صوتی تاثیر منفی بر دولت و وزیرخارجه گذاشته و مذاکرات را کند کنند و به عرصه ضربه وارد کنند. تحلیل دوم وزن سنگین‌تری دارد و هدف تخریب است. دولت در این مقطع از انتشار این فایل صوتی هیچ منفعتی نمی‌برد. شاید در آینده می‌توانست به نفع دولت باشد اما امروز این‌چنین نیست.

آیا به واقع انتشار این فایل صوتی بر روند مذاکرات وین و لغو تحریم‌ها تاثیر منفی می‌گذارد؟

بعید به نظر می‌رسد انتشار این فایل صوتی به مذاکرات وین ضربه بزند و شاید برعکس به مذاکرات وین سرعت بخشد؛ زیرا طرف‌های مقابل با سیاست داخلی ایران آشنا هستند و می‌دانند در دوره قبل مذاکرات نیز از این مسائل پیش آمده است. در آن برهه زمانی نیز برخی طیف‌ها مخالف برجام بودند و این امر امروز نیز ادامه دارد. فیلم‌ها و مجموعه‌های صوتی و تصویری نیز علیه مذاکرات و برجام ساخته شده و این روندی است که از مدت‌ها قبل آغاز شده و علیه دیپلماسی دولت است. این هجمه از قبل وجود داشته است و به شکلی دیگر تیم مذاکره‌کننده عادت کرده‌اند و دیگر نمی‌توانند خیلی توجه‌ها را از روی اصل مطلب دور کنند. بنابراین مذاکرات وین ادامه خواهد داشت و خللی در آن به‌وجود نمی‌آید. باید توجه داشت که مذاکرات وین امروز یک مساله حاکمیتی است و هر دولتی بر سر کار باشد این مذاکرات ادامه خواهد داشت. تیم مذاکره‌کننده ایران که امروز در وین حضور دارد، بدون‌مجوز نظام مذاکره نمی‌کند و معاون وزیرخارجه نیز همه مطالب مذاکره را نیز با مقامات ارشد نظام هماهنگ می‌کند و مورد به مورد آنها را در مذاکرات در وین مطرح می‌کند. روند مذاکرات نیز امروز مثبت است و خوب پیش می‌رود و خیلی از مسائل و اختلافات اقتصادی حل شده است. امروز مسائل بانکی، نفتی و حضور سرمایه‌گذاران خارجی و شرکت‌ها در ایران اهمیت داشته است که همه این موارد در حال به نتیجه رسیدن است و باید منتظر لغو تحریم‌ها در سایر حوزه‌ها بود تا نتیجه نهایی حاصل شود.