بلاتکلیفی بیماران در دو راهی نسخه کاغذی و آنلاین
آرمان ملی: بیش از 5 ماه است که پزشکان طرف قرارداد بیمه تامین اجتماعی و برخی از بیمههای درمانی دیگر موظف شدهاند نسخه بیماران خود را بهصورت الکترونیکی بنویسند. مسألهای که اگرچه میتواند اقدامی پیشرو در روند درمان بهشمار آید اما بهزعم برخی پزشکان و داروخانهداران، هنوز زیرساختهایش فراهم نشده و مردم را دچار مشکلاتی کرده است. آنها میگویند بهعلت برخی دردسرهای این طرح، بعضا مجبور شدهاند قید همکاری با برخی بیمهها را بزنند، چرا که مشکلات شیوه جدید نسخهنویسی هم ظرفیت پیشبینی و درمان را پایین آورده و هم باعث بیاعتمادی مردم به جامعه پزشکی شده است. آذرماه سال99 بود که مصطفی سالاری، مدیرعامل سازمان تامین اجتماعی اعلام کرد: «پروژه نسخهنویسی الکترونیک و حذف دفترچههای کاغذی یکی از مهمترین اولویتهای ما محسوب میشود و بهصورت هفتگی روند پیشرفت این برنامه را بررسی میکنیم.» پس از آن، سامانهای طراحی شد تا نسخ الکترونیکی در آن بارگذاری شوند. همچنین هر هفته در سازمان تامین اجتماعی جلسهای برای پیگیری میزان پیشرفت طرح الکترونیکی شدن نسخهها برگزار شد اما ظاهرا با گذشت 5ماه، همچنان برخی از ایرادهای اولیه
پابرجاست و مثلث پزشک، بیمار و داروخانه یا مراکز درمانی از آن رنج میبرند.
هیچکس از جامعه پزشکی نظر نخواست
اسماعیل عرب، متخصص اطفال میگوید:«وقتی که یک طرح با زندگی روزمره و جان مردم سر و کار دارد، بررسیهای کارشناسی جدی میخواهد. در ماجرای الکترونیکی شدن نسخههای درمانی سازمان تامین اجتماعی و بیمههای خدمات درمانی حتی با رئیس یک بیمارستان هم مشورت نکردند. مدیران که تصمیم خود را گرفته بودند، دستکم از چند پزشکی که در اجراییترین نقطه درمان یعنی بیمارستان و مطب هستند، هم نظرخواهی میکردند تا ایرادهای طرح دربیاید.» او معتقد است صرفا تجربه کشورهای دیگر در یک مسأله نمیتواند توجیه خوبی برای اجرای همان طرح در ایران باشد؛ «برای مثال میگفتند طرح پزشک خانواده خوب است چون در انگلیس اجرایی شده اما کسی نمیدانست که مردم این کشور هیچ رضایتی از پزشک خانواده ندارند چون این طرح برنامه شرکتهای بیمهای انگلیس برای منفعت بیشتر بود که جای بحث دارد. در الکترونیکی شدن نسخ درمانی نیز صرفا نمیتوان گفت کشورهای دیگر تجربه کردهاند و ما هم باید به این سمت برویم. نکته اینجاست که زیرساختهای الکترونیکی شدن نسخه در ایران بهطور کامل وجود ندارد.» سال1395 بود که طرح نسخهنویسی الکترونیکی برای نخستینبار در مطب پزشکان طرف قرارداد سازمان
تامین اجتماعی برای تسهیل روند کاری داروخانهها و مراکز پاراکلینیک راهاندازی شد. اما اجرای کامل طرح نسخهنویسی الکترونیکی بهطور رسمی در اسفند ۹۷ در ۳۱ استان و یک شهرستان کلید خورد و به مرور زمان در شهرستانهای دیگر نیز توسعه یافت بهطوری که آبانماه ۹۸ «طاهر موهبتی» مدیرعامل سازمان بیمه سلامت از اجرای طرح نسخهنویسی الکترونیکی در ۲۳۵ شهر خبر داد و گفت: زیرساختهای آن تا پایان سال در همه شهرهای کشور آماده خواهد شد؛ ضمن اینکه رسیدگی الکترونیکی اسناد بستری نیز در ۴۴۰ بیمارستان در حال اجراست.
مزایا و ایرادات
با توسعه بیشتر این طرح، پزشکان استقبال کمتــری از آن کردند اما در دهم اسفند سال 99، علی بابایی کارنامی، سخنگوی کمیسیون اجتماعی مجلس، از پزشکان خواست که با این طرح همکاری کنند. بابایی کارنامی گفت که خواه یا ناخواه این طرح باید در کشور اجرایی شود؛«این اقدام از هدررفت منابع جلوگیری میکند و در راستای الکترونیکی کردن دولت است. مخالفت برخی پزشکان و داروخانهها درست نیست، چراکه با آغاز این کار توسط تامین اجتماعی، مردم از آن استقبال کردند. گروههای مخالف نیز باید همکاری کنند تا این طرح خوب، به درستی ادامه یافته و استفاده از آن آسان شود.» پزشکان و داروسازان اما معتقدند که این طرح اگرچه میتواند مزایایی داشته باشد اما هنوز بستر مناسبی برای اجرای بهینه ندارد. علیاکبر جعفریان، فوقتخصص بیهوشی و استاد دانشگاه علومپزشکی ایران معتقد است که طرح الکترونیکی شدن نسخههای درمانی نهتنها روند درمان را بهتر نکرده بلکه چند مشکل جدید هم برای بیمار ایجاد کرده است؛ «امروز در سطح کشور تعداد بسیاری پزشک داریم که به هر علتی طرف قرارداد با هیچیک از بیمهها نیستند و آزاد کار میکنند. این دسته از پزشکان به هیچوجه نمیتوانند وارد
شبکه نسخهنویسی الکترونیک شوند و برای ادامه کار آنها در این شیوه جدید برنامهریزی نشده است.» جز پزشکان که علاقهای به نوشتن نسخه الکترونیکی ندارند، برخی بیمارستانهای خصوصی نیز از اجرای این طرح سر باز میزنند؛«بیمارستانهای خصوصی هیچگاه منابع خود را خرج قوانین شرکتهای بیمه نمیکنند چون برای آنها سودی ندارد و دود این تصمیم تنها به چشم بیماران میرود چون وقتی یک بیمارستان خصوصی یا یک پزشک به شبکه نسخهنویسی الکترونیک دسترسی نداشته باشد، بیمار هم باید پول بیمه را بپردازد و هم داروها و آزمایشهای خود را بهصورت آزاد تهیه کند.»
