جنگ دریاها

آرمان ملی- امید کاجیان: صلح ابراهیم یادگاری دونالد ترامپ؛ یادگاری که آثارش روزبه‌روز بیشتر نمایان می‌شود. صلح کشورهای عربی و اسرائیل و پیوستن یکی پس از دیگری جهان عرب به آن. حتی بایدن به عنوان مخالف ترامپ هم نتوانست بگوید که این طرح بد است و مانع آن شود. نتیجه آنکه تداوم این روند، ورود اسرائیل به منطقه را پررنگ‌تر از قبل کرده و البته همانطور که انتظار می‌رفت وضعیت برای ایران نیز خاص‌تر از همیشه در این منطقه شده است؛ به نحوی که بسیاری از احتمال تقابل دوطرف با هم نیز سخن می‌گفتند. این روزها موضوع دوباره مساله هسته‌ای، بیم و امیدها نسبت به توافق یا عدم توافق برای اسرائیل یک تهدید به شمار می‌آید. انفجارهایی مثل سایت نطنز و بعد از آن داستان ترور فخری‌زاده و نقش اسرائیل در آنها، سپس غنی‌سازی اورانیوم و خروج از پروتکل الحاقی توسط ایران زمینه‌ساز تحرکاتی در منطقه نیز شد. حرکت ایران به سمت غنی‌سازی 20درصدی و اظهاراتی درباره غنی‌سازی 60درصدی باعث شده تا بهانه تقابل‌ها دوچندان نیز بشود. حمله به نظامیان آمریکا در فرودگاه اربیل عراق که گفته شد گروه‌های تحت حمایت ایران دست به این اقدام زدند و بعد هم نخستین دستور حمله در دوره بایدن به مواضع همان گروه‌های تحت حمایت ایران در سوریه، مزید بر علت شد. اما این پایان کار نبود، هرچند که نماینده دائم ایران در سازمان ملل متحد با رد هرگونه دخالت ایران در حملات اخیر به پایگاه‌های آمریکایی در عراق، گفته: جمهوری اسلامی ایران، به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم، در هیچ حمله مسلحانه توسط هر نهاد یا فردی علیه ایالات‌متحده در عراق دخالت نداشته است. به این ترتیب، هرگونه ادعا مبنی بر مشارکت صریح یا ضمنی ایران در حمله به نیروهای آمریکایی در عراق را رد می‌کنیم. ولی ماجرای حمله به کشتی اسرائیلی موضوع را پیچیده‌تر هم کرده است؛ انفجاری که در نیمه اسفندماه سال جاری در کشتی باری اسرائیلی صورت گرفت و در ادامه‌اش مقامات اسرائیلی از نقش ایران در آن خبر دادند. هرچند که ایران آن را تکذیب کرد و مقامات کشورمان با تصاویری البته معنادار از پهپادشان در حال تصویربرداری از این کشتی اعلام داشتند: عامل انفجار در کشتی اسرائیلی ناشی از حمله خارجی نبوده است، بلکه عناصری از داخل این کشتی دست به عملیات جعلی زده‌اند. تصاویر و فایل‌های ضبط‌شده توسط پهپادهای ایرانی نشان می‌دهد عامل انفجار در کشتی در دریای عمان موشک یا شیء خارجی نبوده، بلکه این کشتی از داخل منفجر شده است. این در حالی است که مقامات اسرائیلی به‌صراحت از اقدام خرابکارانه گروه‌های مورد حمایت ایران در این ماجرا خبر دادند و اینکه قطعا بعد از بررسی پاسخ آن را می دهند. در چنین شرایطی بود که چند روز بعد، خبر حمله به کشتی تجاری ایران در آب‌های مدیترانه شنیده شد؛ اتفاقی که بلافاصله اذهان را به سمت همان پاسخ رژیم صهیونیستی به ایران هدایت می‌کرد. در همین رابطه البته سعید خطیب‌زاده سخنگوی وزارت خارجه می‌گوید جایی که این اقدام رخ داده اولین انگشت اتهام را متوجه اسرائیل می‌کند و رفتارهای تجاوزکارانه این رژیم این فرض را قوت می‌بخشد. بسیاری این موضوع را اساسا بی‌سابقه‌ترین تنش‌های میان اسرائیل و ایران می‌دانند و معتقدند این اتفاقات زمینه‌ساز وقایع آتی خواهد بود. با این اوصاف پرسش این است این جنگ نیابتی تا کجا ادامه خواهد داشت؟

قصد تنش نیست

علی بیگدلی تحلیلگر مسائل بین‌الملل دراین‌باره به «آرمان ملی» می‌گوید: حضور رژیم صهیونیستی در خلیج‌فارس اساسا رفتارهای ایران و اسرائیل را دچار تنش‌های روزافزونی کرده است. با حضور رژیم صهیونیستی آنها خواستار واکنش‌های متفاوت ایران با گذشته هستند اما تهران تن به این کار نمی‌دهد و از همین روست که اکنون تقابل به اوج خود رسیده است. از سویی اما واقعیت این است که هنوز مشخص نیست که واقعیت انفجار کشتی اسرائیلی چیست اینکه واقعا اقدامی در جهت تحریک علیه ایران به شمار می‌آید یا نوعی تلافی؟ خیلی‌ها معتقدند اسرائیل شاید خود برای اقدامات تند ضد تهران، انفجاری ساختگی در کشتی خود ایجاد کرد. وی ادامه می‌دهد: در هر صورت و در شرایط فعلی، درحالی‌که برجام در خطر است و حتی قرار بود مصوبه‌ای ضد ایرانی علیه کشور داده شود بعید است ایران به دنبال این اقدامات بگردد یا حتی دست به انتقام بزند. چون اساسا چنین چیزی به نفع ما نیست. اظهارات اخیر سخنگوی وزارت خارجه نیز، اظهارات محکمی درباره نقش داشتن اسرائیل در حمله به کشتی ایرانی نبود و او صرفا سخن از فرضیه ردپای اسرائیل گفت و گفته‌هایش را براساس شواهد جغرافیایی مطرح کرده است نه قاطعانه. این بدان معناست که مسئولان ما می‌خواهند از این ماجرا عبور کنند و قصد افزایش تنش دراین زمینه را ندارند.

جنگ ویژه

قاسم محبعلی کارشناس مسائل خاورمیانه نیز با بیان اینکه سیاستی که ایران بعد از انقلاب در قبال اسرائیل و با تقویت گروه‌های مختلف علیه اسرائیل دنبال می‌کرد نوعی اعلان جنگ بود، به «آرمان ملی» می‌گوید: از سویی بارها ایران از نابودی رژیم صهیونیستی سخن گفته است. اسرائیل در موقعیتی قرار گرفت تا این مساله که «ایران به دنبال نابودی اسرائیل است» را بزرگنمایی کند و برای کسب منافع از کشورهای عربی و غربی جو را مدیریت کند. امروز نیز اسرائیل به دنبال بهانه‌ای برای افزایش شکاف‌های میان کشورهای غربی و ایران است تا از این طریق اهدافش را پی بگیرد. اما آنچه مسلم است اینکه ایران و اسرائیل پیشتر در سوریه سپس در ایران به صورت برخی حملات خاص و اکنون در خلیج‌فارس وارد یک جنگ اعلام‌نشده شده‌اند. اما با توجه به اینکه اسرائیل به دنبال افزایش بحران است و نظر به شرایط فعلی، نباید به سمت بغرنج و پیچیده کردن اوضاع پیش برویم .