نقش نفت در بودجه کاهش یافت

با افزایش شدت تحریم‌های آمریکا علیه ایران، صادرات نفت کشور به طرز بی‌سابقه‌ای کاهش یافت و در اینجا بود که تولید ناخالص داخلی هر چند در این سال‌ها به واسطه توجه به نفت بسیار ضعیف شده بود؛ توانست بخشی از نیازهای اقتصادی را برآورده کند. وزیر امور اقتصادی و دارایی گفته است: «به‌واسطه تحریم‌های مالی که از سال ۹۱ و ۹۲ شروع شد و همچنین اعمال تحریم‌های جدی‌تر بعد از سال ۹۷، بودجه غیرنفتی شکل عملیاتی گرفت به‌طوری‌که در 11 ماه سال جاری درآمد حاصل از فروش نفت بسیار کم‌تر از مقدار مشابه در سال گذشته و حدود 10 هزار میلیارد تومان بود.» فرهاد دژپسند درباره تامین مالی ۵۰۰ هزار میلیارد تومانی از بازار سرمایه به ایلنا افزود: «اقتصاد ایران سال‌هاست که وابستگی مفرطی به درآمدهای حاصل از فروش نفت دارد به‌همین دلیل تامین مالی اقتصاد ایران عمدتا با رویکرد اتکا به نفت انجام می‌شد و هم در دولت بودجه وابسته به نفت داشتیم و هم خارج از دولت وابستگی‌ها به درآمد نفتی قابل توجه بود.» او ادامه داد: «تامین مالی مورد نیاز برای واردات کالاهای واسطه‌ای و سرمایه‌ای هم عمدتا متکی بر منابع حاصل از صادرات نفت بوده ‌است.» وزیر اقتصاد با تاکید بر اینکه بخش دیگری از تامین مالی‌ها هم وابسته به نظام بانکی بوده ‌است، گفت: «شکل‌گیری نظام بانکی در ایران به گونه‌ای بوده که به تامین مالی اقتصاد و توسعه واحدهای صنعتی کمک کند بنابراین تامین مالی در اقتصاد ایران یا عمدتا متکی به نفت بوده و یا بعضا از طریق نظام بانکی انجام می‌شده‌، اما پس از انقلاب رویکردهایی اتخاذ شد تا سهم و نقش نفت در تامین مالی‌ کاهش یابد.»

درآمد نفتی کاهش یافت

دژپسند با بیان اینکه بحث بودجه منقطع از نفت یا بودجه بدون درآمد نفتی مطرح شد، اضافه کــرد: «در مقاطعی کاهش وابستگی کل بودجه و در مقاطعی هم کاهش وابستگی بودجه جاری و اعتبار هزینه‌ای از نفت مطرح شد. هرچند که سال‌ها این موضوع بودجه‌ بدون نفت مطرح بود اما به واسطه تحریم‌های مالی که از سال ۹۱ و ۹۲ شروع شد و همچنین اعمال تحریم‌های جدی‌تر بعد از سال ۹۷، بودجه غیرنفتی شکل عملیاتی گرفت به‌طوریکه در 11 ماه سال جاری درآمد حاصل از فروش نفت بسیار کم‌تر از مقدار مشابه در سال گذشته و حدود 10 هزار میلیارد تومان بود.» وزیر امور اقتصادی و دارایی افزود: «از ۵۲۵ هزار میلیارد تومان بودجه، در 11 ماه اول امسال سهم اندکی به درآمدهای نفتی اختصاص داشته است که این نشان می‌دهد به‌طور واقعی نقش نفت در بودجه تا حد قابل‌توجهی کاهش یافته است.» او تاکید کرد: «نظام بانکی هم بنا به مشکلات متعددی که دارد هرچند توانسته در تامین مالی‌ اقتصاد ایفای نقش مناسبی داشته‌ باشد، اما قدرت تامین مالی گسترده و متناسب با رشد اقتصادی هشت درصدی را ندارد به همین دلیل از ابتدای فعالیت‌ام در وزارت اقتصاد به دنبال ایجاد کریدور جدید یا تقویت کریدورهای موجود برای تامین مالی در اقتصاد بودم.» دژپسند تاکید کرد: «در برنامه‌ای که برای وزارت ارائه کرده بودم، استفاده از بازار سرمایه به‌عنوان یک کریدور اساسی در تامین مالی اقتصاد عنوان شد که البته اجرای آن نیاز به الزاماتی داشت که اولین شرط لازم آن باور بنگاه‌ها و دومین شرط باور سرمایه‌گذاران به بازار سرمایه بود که این که بازار سرمایه چه نقش و جایگاهی می‌تواند در اقتصاد کشور ایفاد کند.» او گفت: «از اواسط سال ۹۸ مسیر رشد بازار سرمایه تغییر کرد و در سال ۹۹ تا مرداد ماه این مسیر را ادامه ‌داد، اما بنابر دلایلی از مرداد ماه افت‌وخیزها در بازار سرمایه شروع و این بازار دچار ناپایداری‌هایی شد که البته این ناپایداری‌ها دلایل مختلفی و عوامل زیادی داشته و دارد.»