تحرکات قطر در سایه انفعال خودخواسته عمان

بعد از روی کار آمدن دولت جدید آمریکا و حل بخشی از مشکلات دوحه با برخی از کشورهای عربی اطرافش از جمله امارات و عربستان، گویی خون تازه‌ای در رگ‌های سیاست خارجی قطر جریان پیدا کرده و این کشور تلاش های تازه‌ای را برای ایفای نقش موثرتر در منطقه از جمله در حل موضوع اختلافات ایران با برخی از کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس و همچنین آمریکا آغاز کرده است. دولتمردان قطری که این روزها از رابطه خوبی با تیم سیاست خارجی آمریکا برخوردار هستند، تلاش دارند از این فرصت برای احیای جایگاه پیشین قطر استفاده کرده و انزوای چندساله اخیر خود بابت تحریم از سوی چند کشور مهم جهان عرب از جمله عربستان، امارات، مصر و... که به نوعی مورد حمایت دونالد ترامپ رئیس‌جمهور پیشین آمریکا نیز بود، جبران کنند. زمانی که قطر در سال 2017 مورد تحریم هوایی، زمینی و دریایی عربستان و کشورهای همسوی ریاض قرار گرفت و بحران دیپلماتیک این کشور با سعودی‌ها افزایش یافت، ایران در کنار ترکیه از جمله کشورهایی بود که از دولت قطر حمایت و پشتیبانی کرد در واقع به گفته خود مقامات قطری، تهران اولین کشوری بود که اقدام به ارسال کالاهای اساسی برای دوحه کرد و بنادر و حریم هوایی خود را به روی این کشور گشود. اکنون به نظر می‌رسد که قطر با کاهش تنش‌ها و مشکلات پیرامونی‌اش تلاش می‌کند در سایه انفعال خود خواسته سلطان جدید عمان در مورد مسائل منطقه، از این فرصت برای حضور جدی‌تر در تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی استفاده کند و دوحه را به عنوان قطب دیپلماسی منطقه معرفی کند، گرچه قطعا در این مسیر با مشکلاتی از جمله مانع تراشی‌های ریاض و ابوظبی روبه‌رو خواهد شد. در مدت اخیر بارها مقامات قطری از جمله «محمد بن عبدالرحمان آل ثانی» وزیر خارجه این کشور عربی اعلام کرده که این کشور آماده میانجیگری میان ایران و کشورهای عربی است و خواستار برگزاری نشست مشترک میان کشورهای عرب منطقه و ایران شده است. تهران نیز همواره از پیشنهاد قطر به منظور میانجیگری میان ایران و کشورهای عرب منطقه استقبال کرده است چنان که محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه کشورمان چندی پیش در صفحه توئیتر خود در این ارتباط نوشت: «ایران از دعوت برادرم محمد بن عبدالرحمن وزیر خارجه قطر برای گفت و گوی فراگیر در منطقه استقبال می‌کند.» ظریف افزود: «همانگونه که همواره تاکید کرده‌ایم راه‌حل چالش‌هایمان در همکاری برای تشکیل مشترک «منطقه‌ای قوی» قرار دارد: صلح آمیز، باثبات، شکوفا و عاری از هژمونی جهانی و منطقه‌ای.» وزیر خارجه قطر نیز پنج‌شنبه ۲۳ بهمن ضمن شرکت در نشست خبری مشترک با وزیرخارجه اسپانیا اعلام کرد: «ایران همسایه ماست و آنچه در منطقه رخ می‌دهد، مستقیما روی ما تاثیر می‌گذارد.» او همچنین آمریکا را متحد راهبردی قطر خواند و افزود: «دوحه سعی در تنش‌زدایی و احیای فرآیند سیاسی و دیپلماتیک برای بازگشت به توافق هسته‌ای با ایران دارد و این بخشی از تلاش‌های بین‌المللی است که همه کشورها و نه فقط قطر به آن مبادرت می‎ورزند.» در جریان تلاش‌های دوحه برای کاهش اختلافات در منطقه و برگزاری نشست مشترک بین ایران و کشورهای عربی منطقه، وزیر خارجه قطر در 27 بهمن ماه در سفری از پیش اعلام نشده به تهران آمد و با محمد جواد ظریف همتای ایرانی خود و همچنین حجت‌الاسلام و المسلمین حسن روحانی رئیس‌جمهور دیدار و رایزنی کرد .حمد بن عبدالرحمان بن جاسم آل ثانی در دیدار با رئیس‌جمهور، پس از تقدیم پیام کتبی امیر قطر به حسن روحانی، از جمهوری اسلامی ایران به عنوان کشور قدرتمند و تاثیرگذار منطقه یاد کرد و بر ضرورت همکاری و همفکری کشورهای منطقه و خلیج فارس برای حل مشکلات تاکید کرد. بن جاسم آل ثانی افزود: همواره معتقد به حفظ آرامش و ثبات و گفت و گو میان کشورهای منطقه بوده‌ایم و ما نیز در تداوم طرح ابتکار صلح هرمز و طرح امید، خواستار گفت و گوهای منطقه‌ای برای حل مشکلات میان کشورهای منطقه هستیم.