زنان خود را در جایگاه معاون اولی محک بزنند

آرمــــان ملـــــی

محمدهـادی علیمردانی: در مـاه‌های اخیــر صحبت‌های بسیــاری دربـــاره نامــزدی زنان اصولگرا در انتــــخابات ریاســـت‌جمهوری به میــان آمده است اما اصلاح‌طلبان اقبال چندانی در این زمینه نشان نداده‌اند. این در حالی است که عمده مطالبات طرح‌شده درباره احقاق حقوق و اعتلای جایگاه زنان در جامعه و جایگاه‌های مدیریتی در سال‌های اخیر از سوی اصلاح‌طلبان مطرح شده است. همچنین فعالان زن در همه جریان‌ها پیگیر ارائه تعریف دقیق از مساله «رجل سیاسی» هستند. با این حال چهره‌هایی مطرح شده که اگر مقصود از کلمه رجل در اصل 115 اعم از زنان و مردان باشد، می‌توانند به عنوان نامزد در انتخابات حضور پیدا کنند. نامزدی این افراد مشخص خواهد کرد که آیا در مساله رد صلاحیت‌ها جنسیت نیز تاثیرگذار خواهد بود یا خیر. در همین زمینه «آرمان ملی» گفت‌وگویی با طیبه سیاوشی نماینده سابق مجلس و فعال حقوق زنان داشت که در ادامه می‌خوانید.

ارزیابــی شما از دیــدگاه جریانات سیاسی درباره ریاست‌جمهوری زنان در انتخابات 1400 چیست؟

کسانی که بخواهند سرمایه اجتماعی جلب کرده، زنان را از جایگاه تنها رای‌دهنده بودن خارج کنند، توجه کنند که زنان نیز نیمی از جمعیت کشور بوده و اقلیت نیستند، اولویت را مانند همه کشورهای دنیا بر این مساله متمرکز می‌کنند که این قشر توانایی تصمیم‌گیرنده بودن برای سرنوشت کشور و مردم خود را دارند. از سوی دیگر، کسانی وجود دارند که متاسفانه نمی‌توانند این ظرفیت را در نظر بگیرند و زنان را در حوزه مشارکت سیاسی تنها به عنوان رای‌دهنده در نظر می‌گیرند، نه افرادی که می‌توانند در معرض انتخاب قرار بگیرند. این دو دسته فکری که یا صرفا تاکید بر رای گرفتن از زنان داشته باشند یا بخواهند آنان را در معرض رای قرار دهند، وجود دارند. اصولگرایان توجه اندکی به این موضوع داشته‌اند، تا زمانی که در دولت دهم یک ساختارشکنی اتفاق افتاد و برای اولین‌بار در تاریخ انقلاب یک زن به مقام وزارت رسید.

در ماه‌های گذشته جریان اصولگرا تحرکاتی در زمینه معرفی نامزد خانم در انتخابات داشته و نام افرادی مانند مرضیه وحید دستجردی نیز به میان آمده است. آیا اصلاح‌طلبان نیز به این حوزه ورود خواهند داشت؟

متاسفانه اصلاح‌طلبان هنوز در این خصوص بحث‌های خود را شروع نکرده‌اند. باید دلایل آنان در این خصوص را شنید اما اگر بناست، این جریان سرمایه اجتماعی برای مشارکت بیشتر کسب کرده تا از طریق صندوق‌های رای به سمت‌های مختلف دست پیدا کنند، باید روی موضوع مورد بحث تاکید بیشتری داشته باشند. اینکه در جریان اصولگرا درباره نامزدی افرادی مانند خانم دستجردی یا خانم‌های دیگر بحث‌هایی به وجود آمده بسیار جالب‌توجه است. این امر در جریان اصولگرا با جدیت و با استناد به آیات قرآن، دلایل مذهبی و سیره امام در انتخاب زنان به‌عنوان نماینده خود در ابتدای انقلاب پیگیری می‌شود. استفاده از تمام این کدها برای قرار دادن زنان در جایگاه معاون اولی ریاست‌جمهوری یا وزارت است.

چند ماه پیش سخنگوی شورای نگهبان اعلام کرد، احتمال دارد یکی از نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری خانم باشد. در پی این اظهارنظر شائبه استفاده از بانوان برای افزایش مشارکت مردم به وجود آمد. این شائبه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

اولین‌بار نیست که شورای نگهبان این بحث را مطرح می‌کند. سال 88 نیز این بحث به راه افتاد. الان فعالانی که بعضا مستقل هستند، یا وابسته به جریان اصلاح‌طلب و حتی گاهی اصولگرا، همراهی می‌کنند تا موضوع ریاست‌جمهوری زنان را پیگیری کنند. این افراد از شورای نگهبان درخواست می‌کنند، تصمیم قطعی خود درباره اصل 115 قانون اساسی و بحث رجل سیاسی را اتخاذ کند. ارائه تعریف مشخص پیرامون بحث رجل سیاسی در حال پیگیری است. تنها اصلاح‌طلبان نیستند که پیگیر این امر هستند و اصولگرایان نیز دغدغه‌هایی از این دست داشته و آن را مورد توجه قرار داده‌اند. بسیاری از زنان اصولگرا در عرصه سیاسی فعال هستند و برای ارائه تعریف دقیق از موضوع تلاش می‌کنند. با این حال بحث نامزدی یک خانم برای وارد کردن جامعه زنان به عرصه مشارکت مطرح می‌شود اما هر اتفاقی که رخ بدهد، فرصتی برای نظریه‌پردازی در این محور و تفسیر قانونی خواهد بود. زنان توانایی در کشور وجود دارند، امثال خانم دستجردی و ابتکار در انتخابات نامزد شوند تا ببینیم به چه صورت با آنان برخورد می‌شود. در مورد مرحوم خانم طالقانی همیشه پس از رد صلاحیت اعلام می‌کردند که بحث جنسیتی مطرح نبوده است. دو خانم نامبرده در جایگاه‌هایی عالی مانند وزارت و معاونت ریاست‌جمهوری سابقه فعالیت دارند، مطلوب است، این افراد نیز در انتخابات ثبت‌نام کنند که ببینیم به چه دلیلی رد صلاحیت خواهند شد.

در نهایت حضور یک خانم در میان نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری را به چه میزان ارزیابی می‌کنید؟

امیدوارم که این اتفاق رخ بدهد اما تصور می‌کنم خوب باشد که زنان جایگاه معاون اولی ریاست‌جمهوری را در کنار نامزدی در انتخابات محک بزنند.