با توجه به شرایط فعلی سفرهای نوروزی منتفی است
با گذشت یک سال از حضور کووید19 در کشور و فراز و فرودهای این بیماری، چالشها و اقدامات انجام شده در جهت مدیریت بیماری تاکنون و همچنین برنامهریزیهای صورت گرفته در ادامه مسیر مقابله با کووید1۹ را با دکتر علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت به گفتوگو نشستیم که در پی می خوانید. دکتر علیرضا رئیسی با اشاره به اینکه کرونا یک RNA ویروس است، گفت: با گذشت یک سال از شیوع بیماری در کشور قطعا انتظار داریم که جهشهایی در آن صورت گرفته باشد. برای درک بهتر موضوع میتوانیم در مورد ویروس آنفلوآنزا صحبت کنیم که واکسن آن با توجه به جهشهای مداوم آن باید هرساله تغییر کند تا اثربخشی مناسب را داشته باشد. این موضوع مثالی برای شناسایی بهتر ویروس است که به طور طبیعی پس از یکسال، تغییر و جهش در آنها طبیعی است. اما اینگونه نیست که جهشهای انگلیسی، آفریقای جنوبی و... تنها جهشهای ویروس باشند و قطعا در نقاط مختلفی از دنیا از جمله کشور ما جهش در ویروس کرونا رخ داده است، اما این جهشها از آن جهت اهمیت کمتری داشته اند که نتوانستند بیماریزایی ویروس را افزایش دهند.
تفاوت گونه انگلیسی با ویروس ووهان
وی درباره جهش ویروس کرونا در انگلستان ادامه داد: جهشی که در انگلستان بر ویروس کرونا اتفاق افتاد در قسمتی از ویروس بود که بیماریزایی (چسبندگی بیشتر ویروس به سلولهای بدن) و کشندگی ویروس را افزایش داده است. به این ترتیب اگر یک فرد مبتلا به گونه قبلی کرونا ( ویروس ووهان) میتوانست بیماری خود را در بین ۱۰ نفر به ۳ نفر انتقال دهد، در صورت ابتلا به ویروس جدید میتواند ۸ نفر را بیمار کند. رئیسی تاکید کرد: بر اساس مطالعات صورت گرفته در جهان، بین ۷۰ تا ۹۰ درصد قدرت سرایت ویروس انگلیسی بیشتر است و حدود ۳۰ دصد قدرت کشندگی آن نسبت به نوع پیشین بالاتر است. میگویند ویروس انگلیسی بیشتر جوانان را درگیر میکند که این موضوع هم میتواند درست باشد و هم غلط؛ در واقع اگر به کل جامعه بیماران نگاه کنیم الان جوانان بیشتر بستری و درگیر میشوند، اما این به معنی آن نیست که ویروس قبلی جوانان را درگیر نمیکرد، شکل صحیح جمله اینگونه است که ویروس جهش یافته باعث نمود بیشتر درگیری علامتدار افراد جوان میشود؛ یعنی در نوع قبلی ( ووهان) جوان مبتلا میشد و علامت نداشت، اما در نوع جهش یافته حتی ابتلای جوانان هم با بروز علائم آشکار میشود و
منجر به بستری شدن آنها میشود و از آنجایی که مرگ و میر بیماران هم تابعی از تعداد بستری شدگان است، برخی می گویند مرگ و میر در جوانان افزایش یافته است و این نشان دهنده اهمیت مراقبت از جوانان و کودکان است. وی افزود: بر اساس بررسیهای صورت گرفته تا روز ۵ اسفند ماه سال جاری ۱۱۲ نفر مبتلا به ویروس جهش یافته انگلیسی کرونا در کشور شناسایی کردیم که ۸ نفر آنها فوت کردند. این جهش در استانهای خوزستان، تهران، مشهد، البرز، قزوین، فارس بویژه شهرستان لارستان و هرمزگان شناسایی شده است. بنابراین؛ این یک پیام مهم دارد که ویروس در سطح کشور در حال گردش است. زمانی شاهد هستیم که فردی از اروپا یا حتی کشورهای همسایه به ایران آمده و به نوع جهش یافته مبتلا است که این یک نوع نگرانی دارد؛ اما زمانی شاهد هستیم که افرادی که حتی در تماس با فرد از خارج برگشته هم نبودند به کرونای انگلیسی مبتلا هستند؛ این یعنی گردش ویروس در جامعه اتفاق افتاده است. وضعیت کشور اکنون از نظر آمار و ارقام خوب است اما به شدت نگران نوع جهش یافته ویروس هستیم که خدایینکرده وضعیت بیماری را شعلهور کند و به سوش غالب بیماری در کشور بدل شود. معاون بهداشت وزارت
بهداشت درخصوص وضعیت فعلی بیماری کرونا در کشور تاکید کرد: چند شاخص مختلف برای بررسی وضعت بیماری در نظر میگیریم، ما کشوری پهناور با حدود ۸۵ میلیون نفر جمعیت هستیم، ما زمانی که میزان بستری روزانه بیماران کمتر از ۱۰۰۰ بیمار است میتوانیم بگوییم فعلا وضعیت بدی نداریم، ولی اگر این شاخص به بیش از ۱۰۰۰ بستری مثبت در روز برسد بر اساس تجربه یکسال اخیرمان میتوانیم بگوییم دیگر وضعیت بدی در انتظارمان است. وی ادامه داد: حدود ۴ هفته پس از تغییر در روند میزان بستریهای روزانه، میزان فوتیها هم تغییر میکند؛ بنابراین تعداد فوتیهای کرونا تابعی از میزان بستری شدگان در بیمارستان است. به عنوان مثال اگر میزان بستری روزانه کشور ۷۰۰ نفر باشد، ۴ هفته بعد میزان مرگ و میر کرونا حدود ۷۰ نفر خواهد بود؛ اما این شیوه و درصدگیری تنها برای اعداد بستری کمتر از ۱۰۰۰ نفر روزانه صدق میکند؛ در حالی که اگر تعداد بستری روزانه مثلا به ۲۰۰۰ نفر برسد تعداد فوتیها تا حدود ۴۰۰ نفر هم پیش خواهد رفت. چرایی این موضوع و رابطه از آنجایی شکل میگیرد که زمانی که لود و حجم بیمار در بیمارستان افزایش مییابد، کیفیت مراقبت از بیمار کاهش مییابد. رئیسی
ادامه داد: در حال حاضر حدود بیش از ۳ هفته است که میران بستری روزانه در کشور کمتر از ۱۰۰۰ نفر است و به شکل میانگین حدود ۷۰۰ نفر است و مرگ ومیر هم تابعی از آن بوده و روزانه کمتر از ۱۰۰ مرگ گزارش میشود. با توجه به وضعیت کلی کشور هنوز دچار خیز چهارم بیماری نشدهایم و بدون درنظر گرفتن ویروس جهش یافته وضعیت خیلی بحرانی نیست.
کاهش بار بیماری در استانهای شمالی
معاون بهداشت وزارت بهداشت با اشاره به وضعیت برخی استانهای کشور، افزود: حدود ۳ هفته قبل که روند بیماری در کشور کاهش یافته بود، در نقاط شمالی کشور شامل استانهای مازندران، گیلان و گلستان شاهد اوج بیماری بودیم و اکنون میبینیم که این سه استان در حال طی کردن سیر نزولی بیماری هستند؛ اما در عین حال شاهد افزایش بار بیماری در استان خوزستان هستیم و همین موضوع سبب شده اعداد بستری و فوتی ما تقریبا ثابت باشد زیرا با کاهش خیز در یک نقطه و افزایش خیز در نقطه دیگر کشور توازنی میان استانها شکل گرفته است. معاون بهداشت وزارت بهداشت با تاکید بر اینکه اکنون درگیرترین استان کشور از نظر بیماری کرونا استان خوزستان است، اظهار کرد: اگر نسبت به جمعیت بخواهیم بررسی کنیم درحال حاضر اولین استان کشور از نظر درگیری با کرونا است. اما همه شهرهای این استان هنوز به شدت کل استان درگیر نیستند، الان بیشترین درگیری و رتبه یک کشور و استان شهر اهواز است. دشت آزادگان، شادگان، هویزه، دزفول و بندر ماهشهر در رتبههای بعدی شدت بالای درگیری با بیماری در استان خوزستان هستند. البته پیشبینی میکنیم روند بیماری در دزفول کاهشی شود. از نظر من هر بیمار
مبتلا به کرونایی که در خوزستان شناسایی میشود باید در نوع ابتلا به ویروس جهشیافته در نظر بگیریم؛ چون اکثر نمونههایی که از استان خوزستان بررسی میکنیم از نوع جهش یافته انگلیسی هستند که این موضوع پیامی برای ما دارد که نوع جهش به کشور وارد شده و اکثر تختهای بیمارستانی استان خوزستان را درگیر کرده است.
مرزهای قانونی با عراق بسته شد
رئیسی درباره کنترل مرزهای کشور نیز گفت: تنها مشکل مرزهای عراق نیست؛ تاکنون موارد زیادی از ورود بیماران را از امارات هم شاهد بودهایم. در مورد مرزها چند نکته مهم بسته به نوع آنها وجود دارد. مرزهای هوایی تا حد بسیار بالایی قابل کنترل هستند زیرا در خارج از کشور باید با تست PCR منفی سوار هواپیما شوند و به محض ورود به کشور هم ملزم به دادن تست PCR هستند. مرزهای آبی هم معمولا برای تجارتها است که در مورد آن هم بر اساس پروتکلهای بهداشتی عمل میشود، اما مرز زمینی بر دو نوع است؛ مرز زمینی قانونی و مرز زمینی غیر قانونی که در هر دوی آنها مشکل داریم. اکنون مرز زمینی قانونی با عراق بسته شده است؛ ولی معلوم نیست از سایر نقاط افراد وارد یا خارج نشوند که این موضوع تنها مربوط به مرزهای غربی زمینی نیست و در مرزهای شرقی هم رخ میدهد. مرز غربی ما فعلا از خوزستان تا آدربایجان غربی به شکل سراسری بسته شده است که تاثیر بهسزایی در کنترل بیماری دارد؛ زیرا به ما کمک میکند حجم کمتری از مبتلایان به ویروس جهش یافته به کشور وارد شوند و به دنبال آن سوش جهشیافته دیرتر در کشور جایگزین میشود. وی افزود: بر اساس مطالعات جهانی اعلام
میشود که ۳ ماه طول میکشد تا یک سوش جهش یافته، جایگزین سوش قبلی بیماری شود و حتما این اتفاق در رقابت با سوش قبلی رخ خواهد داد؛ چون سرعت بیماری زایی نوع جهش یافته و قدرت آن بیشتر است اما، اگر بتوانیم این مدت زمان ۳ ماهه را ۵ ماه یا بیشتر افزایش دهیم و از سرعت انتشار ویروس بکاهیم بحث واکسیناسیون گسترش بیشتری خواهد یافت و به عنوان اهرم کمکی عمل میکند و اکثر افراد آسیب پذیر تا آن زمان واکسینه میشوند تا خیالمان از بابت مرگ و میر راحت باشد. در این مورد ما حتی با استان خوزستان هم به شکل یک کشور برخورد کردیم. یعنی افرادی که میخواهند از این استان به سایر نقاط سفر هوایی داشته باشند، میبایست تست منفی PCR داشته باشند و از طرفی پلاک بومی استان خوزستان حق خروج از استان را نداشته و پلاک غیربومی هم نمیتواند وارد آنجا شود. رئیسی در ادامه تاکید کرد: در مورد خوزستان شهر اهواز روزانه حدود ۱۲۹۰ بیمار کرونا مثبت سرپایی و حدود ۱۴۰ بستری روزانه دارد که خیلی رقم بالایی است، مگر ظرفیت بیمارستان چقدر است؟ خب معلوم است تختها پر میشود. از سوی دیگر با نگاه به نمودار بیماری در استان خوزستان میبینیم شیب بیماری تند است و یعنی
میزان بستری روزانه بالاست. اگر در نظر بگیریم روزانه ۱۵۰ نفر در بیمارستان بستری میشوند و میانگین مدت ترخیص افراد ۱۰ روز است تا زمان ترخیص اولین بیمار از بیمارستان ۱۵۰۰ بیمار دیگر ظرف ۱۰ روز بستری شدند که این نشاندهنده وضعیت بحرانی بیمارستانها در آن شرایط خواهد بود البته تمام امکانات برای جلوگیری از بروز چنین بحرانی بسیج شده است.
مهمترین اقدام برای مقابله با کرونا
رئیسی مهمترین اقدام برای مقابله با کرونا را تغییر سبک زندگی دانست و تاکید کرد: اگر این تغییر را نپذیریم چندان موفق نخواهیم شد و از طرفی همه چیز هم در دست وزارت بهداشت نیست. ما پروتکلهای بهداشتی را نوشتیم، نظارت میکنیم و گزارش میدهیم اما نمیتوانیم و وظیفه نداریم مردمی که ماسک نمیزنند را بگیریم و جریمه کنیم. ولی همه نهادها در حال کمک به ما هستند. از طرفی در نقاط زیادی از کشور مانند تهران زدن ماسک تا حد زیادی جزئی از سبک زندگی شده است ولی در برخی نقاط هم متاسفانه این اتفاق نیفتاده است که تنها مخصوص خوزستان نیست. پیش از آن مشکل ماسک نزدن را در استانهای شمالی مانند مازندران هم داشتیم و نزدن ماسک در کنار دورهمیهای شب یلدا عامل مهمی در افزایش بار بیماری در استانهای شمالی بودند. وی در عین حال افزود: خوشبختانه بر اساس آخرین گزارشهای واصله از مازندران میزان زدن ماسک افزایش یافته است و این موضوع با توقف خیز بیماری همراه شده است. برخی کشورها جریمه زندانی شدن را برای نزدن ماسک در نظر گرفتند اما آیا به تنهایی کفایت میکند؟ مدتی قبل شنیدم عدهای برای دور زدن محدودیتهای تردد بین شهری دور هم جمع میشوند تا
هزینه تردد را بر تعداد سرشکن کنند و به این شکل به سفر بروند، آیا میتوان با این تفکر تنها با جریمه مقابله کرد؟ متاسفانه هنوز در مصاحبههای صدا و سیما میبینیم برخی کرونا را یک شوخی میدانند و میگویند وجود آن را باور ندارند آنهم در شرایطی که بیش از ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر در دنیا بر اثر ابتلا به این بیماری فوت کردهاند. وی درباره پیشنهاداتی که درمورد قرنطینه استان خوزستان مطرح میشود، اظهار کرد: باید ابتدا تعریفی از قرنطینه داشته باشیم. ما مبحثی تحت عنوان هوشمند سازی پروتکلهای بهداشتی داریم که تحت عنوان محدودیتهای هوشمند از آنها نام میبریم. بر این اساس ۴ حوزه اعمال محدودیت داریم. در بخش اول محدودیتهایی شامل مشاغل میشوند و در شهرهای با وضعیت قرمز تنها مشاغلی مجاز به فعالیت هستند که بسیار ضروری باشند که شامل بیمارستانها، ادارههای آب، برق، گاز و مراکز مرتبط با تهیه اقلام خوراکی هستند. در بخش دوم تعطیلی و محدودیت شامل حال مدارس و دانشگاهها هم میشود. همچنین در حوزه فرهنگی نماز جمعه، نماز جماعت، تئاتر، سینما و... باید تعطیل باشند و در حوزه ترددها نیز هر نوع ورود ماشین غیر بومی به محدوده قرمز و خروج
ماشین بومی از محدوده یاد شده ممنوع است. این موارد که ذکر شد از نظر ما یعنی محدودیت بسیار جدی و دیگر چیزی برای ممنوعیت در استان یا شهر قرمز وجود ندارد. در خصوص ادارات نیز ادارات غیرضروری در این شهرها تعطیل شده و ادارات ضروری هم با حداکثر یک سوم ظرفیت میتوانند فعالیت کنند.
سفرهای نوروزی منتفی است
وی در بخش دیگری از صحبت هایش در پاسخ به سوالی درباره سفرهای نوروزی و تمهیدات پیش بینی شده در این باره، گفت: پیشبینی فعلی بنده این است که باید نگران باشیم. با توجه به اینکه پیک بعدی بیماری ممکن است در فروردین ماه رخ دهد سفرها میتواند پیک را بسیار شعلهور کند. با توجه به شرایط فعلی بیماری و افت پروتکلهای بهداشتی به نظر من سفرهای نوروز تقریبا منتفی است مگر اینکه در دو تا سه هفته آینده رعایت پروتکلها افزایش یابد و تعداد شهرهای آبی خیلی زیاد شود، این در حالی است که متاسفانه تعداد شهرهای آبی روزبروز در حال کاهش است. البته در هر حال ما بر اساس محدودیت هوشمند عمل میکنیم و اجازه نخواهیم داد کسی به شهر قرمز یا نارنجی یا شهرهای زرد مسافرپذیر وارد شود. باید در مورد سفرها واقعنگر بود البته که میدانیم مردم تحت فشار هستند و برخی سه عید است که سفر نرفتهاند، عید سال ۱۳۹۸ که سیل آمد، عید سال گذشته و امسال هم درگیر کرونا و ویروس جهش یافته هستیم و با این شرایط بعید است بتوانیم پیشنهادات مطرح شده در ستاد در مورد سفرهای هوشمند و سلامت را تصویب کنیم.
بلیط رزرو نکنید
رئیسی خاطرنشان کرد: به نظر بنده فعلا مردم اقدام به رزرو بلیط هواپیما، قطار و... برای نوروز ۱۴۰۰ نکنند؛ چون ما در یک جنگ غیرقابل پیشبینی با ویروس هستیم و تا زمانی که واکسیناسیون کافی انجام نشود، هر لحظه منتظر یک تغییر رفتار و جهش عجیب از سوی ویروس هستیم. البته مهمتر از رفتار ویروس، تغییر رفتار ما مهم است. اگر میتوانستیم شرایط و رفتارمان در قبال ویروس را کنترل کنیم، میشد دو نوع سفر را انجام داد؛ در نوع اول ثبتنام افراد در تور بود تا حمل و نقل و محل اسکان آنها کنترل شود. در نوع دوم افرادی هم میتوانستند با وسیله نقلیه خود اما تحت نظر تور سفر کنند تا محل اسکانشان تحت نظر باشد. این دو نوع سفر میتوانست اجرایی باشد، اما در حالت سوم افراد با ماشین خود به خانه یا ویلای خود با اقوام میرفتند که در این حالت شرایط از کنترل ما خارج بود و در نوع آخر هم افراد با ماشین خود یا وسیله حمل و نقل عمومی به سفر میرفتند و در پارکها چادر میزدند که این نوع از سفر از ابتدا ممنوع اعلام شد. در حال حاضر مشکل اصلی ما سفر رفتن گروه سوم است. اگر پروتکلها در ۲ هفته باقیمانده به خوبی رعایت شود آن وقت شاید بتوان اجازه داد
سفرهای نوع یک و دو انجام شود اما اگر موفق به رعایت پروتکلها نشویم دیگر سفرها امکان پذیر نیست. وی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه آیا برای سفرهای نوروزی ممنوعیت اعمال خواهد شد یا محدودیت؟، گفت: اگر شرایط بیماری به شکل مساعد و کاهشی پیش نرود، ما محدودیت در سفر اعمال خواهیم کرد و کسی که به نقاط ممنوعه سفر میکند باید جریمه پرداخت کند. فعلا برنامه اصلی ما افزایش تستها و افزایش تزریق واکسن در گروههای آسیبپذیر است.
