پیک چهارم کرونا قابل پیشگیری است
رئيس کميته کشوري اپيدميولوژي کرونا با بيان اينکه بروز پيک چهارم اپيدمي سرنوشت محتوم کشور نيست، در عين حال گفت: وضعيت فعلي اپيدمي در کشور ما بسيار ناپايدار و شکننده است، لذا عادي انگاري شرايط و تزريق اميد واهي ميتواند احتمال بازگشت اپيدمي به شرايط ناگوار پيکهاي قبلي را افزايش دهد. دکتر حميد سوري، استاد اپيدميولوژي دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي، با بيان اينکه در مقطع و شرايط فعلي، امکان بروز و اوج پيک بعدي اپيدمي در برخي از مناطق يا حتي کل کشور وجود دارد، گفت: با اين حال اين مساله سرنوشت محتوم و قطعي کشور نيست که بخواهيم تسليم آن شويم، قطعاً اقدامات زودرس و پيشگيرانه ميتواند از رخداد پيک چهارم اپيدمي در کشور جلوگيري کند.
نبايد منتظر اوج اپيدمي مانده
وي با بيان اينکه نبايد منتظر اوج اپيدمي مانده و بعد از آن اقدام کنيم، عنوان کرد: مسلما برنامهريزي و اجراي برنامههاي پيشگيري از بروز پيکهاي بعدي اپيدمي تنها برعهده وزارت بهداشت نيست؛ در تمامي اپيدميهاي پيشرونده و تهديد کننده، اگرچه نقش رهبري کنترل اپيدمي وظيفه وزارت بهداشت است ولي تحقق اين مهم يعني کنترل و حذف اپيدمي تنها توسط يک سازمان و ارگان امکانپذير نيست. اين اپيدميولوژيست ادامه داد: زمانيکه از اپيدميهاي تهديد کننده صحبت ميکنيم، يعني همه سازمانها، وزارتخانهها، ارگانها و نهادهاي مردمي بايد در کنترل آن مشارکت فعالانه داشته و به اين باور برسند که سادهانديشي و سادهانگاري ميتواند اپيدمي را مجدداً به حالت قبل برگرداند. طبيعتا کنترل و در نهايت حذف اپيدمي يک مساله ملي و حاکميتي است که بايد اولويت کل سازمانها و نهادهاي مرتبط باشد. دکتر سوري بر نقش مردم در پيشگيري از بروز پيک و اوج اپيدمي تاکيد کرد و گفت: هرچند درصد بالايي از مردم رعايت ميکنند ولي عدم توجه درصدي هرچند محدود هم ميتواند وضعيت اپيدمي را مجددا خراب کند. وي با بيان اينکه در شرايط فعلي اپيدمي هر نوع بازگشايي و يا تعطيلي مراکز مزايا و معايبي به دنبال دارد، عنوان کرد: به عنوان نمونه تعطيلي مدارس و دانشگاهها تبعات اجتماعي و تحصيلي زيادي به دنبال دارد و از طرفي بازگشايي آنها نيز جامعه را با خطر بالقوه گسترش اپيدمي روبرو ميکند، لذا تعادل و توازن منطقي بين اين دو مساله راهکار حل بحران است.
بازگشت به شرايط عادي جامعه
اين اپيدميولوژيست بر ايجاد موازنه منطقي براي بروز حداقل آسيب و حداکثر بهرهوري به دنبال بازگشاييها تاکيد کرد و گفت: بازگشت به شرايط عادي جامعه نيازمند انجام مطالعات گسترده بومي و استناد به نتايج آن جهت اتخاذ تصميمات صحيح است. بنابراين اعلام بازگشاييها بدون استناد به مطالعات علمي و اقتضائات ملي و بومي، اقدامي اشتباه و مخاطرهآميز است. رئيس کميته کشوري اپيدميولوژي کرونا در ادامه با اشاره به وضعيت اپيدمي پيش از اجراي طرح شهيد سليماني، عنوان کرد: 10 ماه ابتداي اپيدمي يعني از اسفند 98 تا آخر آبان، اپيدمي از شرايط بسيار متزلزل و ناپايداري برخوردار بود، به نحوي که سه پيک اپيدمي را پشت سر گذاشتيم و اوج آن را در مهر و آبان تجربه کرديم؛ شرايطي که به اجبار براي تعطيلي 150 شهر به مدت دوهفته با هدف کاهش بار اپيدمي و تجديد قواي کادر درمان منجر شد. دکتر سوري اجراي طرح شهيد سليماني از اواخر آبان ماه را حاصل تغيير نگرش، راهبرد و رويکرد مديريت اپيدمي در کشور دانست و ادامه داد: طرح محله محور مقابله با کرونا به دنبال چندين ماه کار تحقيقاتي بومي و جمعآوري تجربيات و درس آموختههاي موفق بينالمللي اجرا شد؛ به عنوان نمونه انتظار براي مراجعه ديرهنگام بيماران به بيمارستانها جاي خود را به غربالگري براي شناسايي زودهنگام بيماران و مراقبت فعال آنان، تغيير داد. وي با بيان اينکه ترس از مراجعه به بيمارستانها و يا سادهانديشي نسبت به بيماري يکي از علل مراجعه ديرهنگام مبتلايان به مراکز درماني بود، اظهار کرد: مراجعه ديرهنگام مبتلايان به مراکز درماني يکي از عوامل افزايش ميزان کشندگي بيماري در بين بستري شدگان بيمارستاني بود، به گونهاي که اين رقم دو برابر ميانگين جهاني يعني چيزي حدود 12 درصد بود؛ البته اين ضعف همچنان وجود دارد ولي ميزان آن نسبت به گذشته کمتر شده است. اين اپيدميولوژيست با بيان اينکه طرح شهيد سليماني چند اصل و محور مهم را اساس کار خود قرار داده است، گفت: در وهله اول رويکرد از درمان به پيشگيري تغيير کرده و به جاي معالجه به مراقبت پرداختيم. استفاده از مشارکت حداکثري مردم و سازماندهي نيروهاي جهادي که پيش از اين پراکنده بود، محور بعدي طرح شهيد سليماني است. دکتر سوري، رديابي مبتلايان و تماسهاي نزديک آنان را محور بعدي طرح محله محور مقابله با کرونا عنوان کرد و گفت: بر اين اساس، کانونهاي ابتلا و آلودگي شناسايي شده و تحت مراقبت فعال قرار ميگيرند، به عبارتي حيطههاي مراقبتي، نظارتي و حمايتي طرح فعال شده است. وي با بيان اينکه با اجراي طرح شهيد سليماني در حدود 6 هفته گذشته اپيدمي شرايط نسبتاً باثباتي پيدا کرده است، تصريح کرد: البته اين ثبات اتفاق خوبي نيست، چراکه اگرچه رقم 400 مورد مرگ در روز به حدود 70 مورد کاهش يافته ولي در شرايط ناپايدار و شکننده فعلي، احتمال بالقوه بازگشت وضعيت حاد اپيدمي بيشتر از احتمال حذف آن است.
راهبردهاي کنترل و حذف اپيدمي
رئيس کميته کشوري اپيدميولوژي کرونا دستيابي به مرحه کنترل و در نهايت حذف اپيدمي را مستلزم بهکارگيري راهکارهاي خاصي دانست و گفت: آسيب شناسي و تحليل مجدد وضعيت اپيدمي جهت شناسايي نقاط ضعف طرح اولين اقدامي است که بايد دنبال شود؛ بايد بررسي شود که اشتباه در تدوين پايههاي طرح بوده يا نحوه اجرا و يا در عدم تمکين بازيگران اصلي نسبت به رعايت قوانين و مقررات. وي شناسايي سريع شرايط طغيان در نقاط مختلف کشور و اعزام تيمهاي واکنش سريع جهت کنترل و خاموشي طغيان را اقدام موثر بعدي دانست و ادامه داد: طغيانهاي احتمالي اپيدمي بايد در همان محل رخداد خاموش شود، در غير اين صورت همه اين نقاط ميتوانند مانند اوايل اپيدمي به کانونهاي انتشار آلودگي به سراسر کشور تبديل شوند. دکتر سوري از راهاندازي تيم واکنش سريع کوويد 19 در وزارت بهداشت خبر داد و گفت: اين تيمها با بررسي به روز وضعيت اپيدمي و شناسايي زودرس کانونهاي آلودگي و طغيانها ميتوانند به سرعت با مشارکت مقامات مسئول محلي اپيدمي را در همان محل تحتکنترل قرار داده و خاموش کنند مطمئنا در شرايط فعلي اپيدمي ايجاد تيم واکنش سريع ميتواند بسيار موثر و کمک کننده بوده و امکان بالقوه شعلهورتر شدن اپيدمي را به حداقل برساند.
رعايت پروتکلها تا چه زماني؟
دکتر سوري همچنين در پاسخ به اين سوال که رعايت پروتکلها و محدوديتهاي کرونايي تا چه زماني بايد ادامه داشته باشد، تصريح کرد: همانگونه که شواهد نشان ميدهد، حتي در کشورهايي که واکسيناسيون را در سطح گسترده آغاز کردهاند، آمار ابتلا و فوتي به صورت محسوس تغيير نکرده، لذا نه واکسيناسيون و نه اقدامات محافظتي هيچ کدام به تنهايي نميتواند زنجيره انتقال بيماري را قطع و اپيدمي را به سمت خاموشي هدايت کند، به عبارت ديگر رعايت پروتکلها، اعمال محدوديتها و واکسيناسيون مکمل هم هستند.
