گونه‌هاي جديد ويروس کرونا با سرايت‌پذيري بيشتر

عضو هيات علمي انستيتو پاستور ايران گفت: گسترش ويروس کرونا در جوامع بشري در کنار تغييرات ژنتيکي (موتاسيون) آن، منجر به بروز نوع متفاوتي از ويروس شده که خصوصيات عملکردي متفاوتي مانند تکثير بالا و افزايش سرايت‌پذيري نسبت به نوع اوليه دارد. SARS-CoV-2 عامل بيماري کوويد 19، يکي از بزرگترين چالش هاي بهداشت جهاني در سال هاي اخير است که علاوه بر سيستم هاي بهداشتي، تاثيرات جبران ناپذيري روي اقتصاد، آموزش و ديگر فعاليت هاي اجتماعي گذاشته است. با ظهور اين ويروس در اواخر سال 2019 ميلادي (دي ماه 1398) در کشور چين کمتر کسي فکر مي کرد که اين ويروس در زمان کوتاهي بتواند دنيا را به اين صورت درگير کند، به طوري که امروزه افزايش و کاهش موارد جديد و همچنين مرگ و مير ناشي از اين ويروس به عنوان تيتر اول خبرهاي اقصي نقاط جهان به شمار مي‌رود. گزارش‌هاي اخير نشان مي‌دهد افزايش آمار ابتلا، بيشتر به واسطه پيدايش نوع تغييريافته ويروس (واريانت) در مناطق مختلف است. سوال‌هايي که در اين زمينه مطرح است اين است که آيا اين گونه‌هاي جديد مي‌تواند در ميزان سرايت پذيري، تظاهرات باليني، شدت بيماري‌زايي، تشخيص، درمان و همچنين ساخت واکسن عليه اين ويروس تاثيرگذار باشد. در اصطلاح به تغييرات در سطح ژنوم به دنبال تکثير ژنوم ويروس، موتاسيون گفته مي‌شود. به طور معمول اين موتاسيون‌ها در بين ويروس هايي که ژنوم آنها از جنس RNA است، به مراتب بيش از ويروس ها با ژنوم DNA اتفاق مي افتد اما در اين بين، کرونا ويروس ها به‌رغم داشتن ژنومي از جنس RNA، به دليل داشتن آنزيم هاي تصحيح کننده اشتباهات حين تکثير، نسبت به ديگر ويروس هاي RNA دار، موتاسيون کمتري دارند.

توالي‌يابي ژنوم در مراکز تحقيقاتي

دکتر محمدحسن پورياي‌ولي در اين خصوص بيان داشت: بررسي‌هاي متعدد مبتني بر توالي‌يابي ژنوم اين ويروس در مراکز تحقيقاتي مختلف نشان داد که تاکنون هزاران موتاسيون در نواحي مختلف ژني اين ويروس ايجادشده است؛ البته اين موتاسيون ها در همه استرين هاي در گردش به طور همزمان ديده نمي شود و در اين ميان موتاسيون هايي از اهميت بالاي برخوردار هستند که در پروتئين هاي سطحي اين ويروس ايجادشده و در ورود بهتر ويروس به داخل سلول و سرايت پذيري ويروس موثر بوده و از سوي ديگر در فرار ويروس از سيستم ايمني نقش دارد. عضو مرکز تحقيقات بيماري هاي نوپديد و بازپديد انستيتو پاستور ايران افزود: در اوايل ماه مارس 2020 ميلادي (اسفندماه 1398) يک ويروس موتاسيون يافته، شناسايي شد که تحقيقات آزمايشگاهي و اپيدميولوژي نشان داد که سرعت انتقال اين ويروس به مراتب بالاتر از ويروس هاي قبلي است و پيک افزايش آمار مبتلايان در برخي مناطق جهان به اين تغيير در ناحيه 614 پروتئين سطحي ويروس نسبت داده شد. امروزه اين ويروس در تمام کشورها از جمله کشورمان غالب شده و تمام ويروس هاي شناسايي شده، اين موتاسيون را دارند.

گونه جديد کرونا در سمورها

اين ويروس شناس اظهار داشت: در اوايل سپتامبر 2020 ميلادي (شهريورماه 1399 ) يک واريانت جديد از اين ويروس در بين سمورهاي مزارع پرورش اين حيوان در شمال کشور دانمارک شناسايي شد. وي ادامه داد: اين‌گونه جديد داراي موتاسيون‌هايي بود که قبل از اين گزارش نشده بود و نکته نگران‌کننده در مورد اين ويروس ها اين بود که اين ويروس قابليت انتقال به انسان را نيز دارد و ايمني ايجادشده به واسطه سابقه قبلي بيماري COVID19 يا به واسطه تزريق واکسن نمي‌تواند از ايجاد عفونت جلوگيري کند. پورياي‌ولي گفت: خوشبختانه اين ويروس قدرت سرايت پذيري پاييني داشته و تنها در 12 مورد انساني شناسايي شده و در حال حاضر اين ويروس از ديگر مناطق گزارش نشده است.

شناسايي گونه انگليسي در بيش از 50 کشور

وي افزود: مطالعات اپيدميولوژيک و يافته هاي باليني نشان داد که نوع انگليسي اين ويروس سرايت پذيري بالاتري نسبت به ويروس هاي قبلي دارد اما شدت بيماري‌زايي، نرخ مرگ و مير و وقوع عفونت مجدد ناشي از آن تغييري نکرده و اين ويروس تاکنون در بيش از 50 کشور جهان شناسايي شده است. اين ويروس شناس ادامه داد: در 14 دسامبر سال 2020 ميلادي (24 آذر ماه) مقامات بهداشتي کشور انگليسي شيوع نوع جديد اين ويروس را در آن کشور گزارش کردند. تحقيقات اوليه نشان داد که اين نوع در مقايسه با ويروس در گردش در آن کشور از نظر توالي ژني داراي 23 موتاسيون و تغيير است.

نوع آفريقايي ويروس کرونا

وي گفت: در 18 دسامبر (28 آذر ماه) مقامات بهداشتي کشور آفريقاي جنوبي شناسايي نوعي جديد از اين بيماري را به سازمان بهداشت جهاني گزارش کردند که اين واريانت جديد سه استان اين کشور را فراگرفت و بعد از مدتي زمان کوتاهي به واريانت غالب در کل اين منطقه تبديل شد. عضو هيات علمي انستيتو پاستور ايران گفت: برخي از موتاسيون هاي اين واريانت شبيه واريانت انگليسي بوده و از آن جمله مي توان به موتاسيون در اسيدآمينه 501 پروتئين سطحي ويروس اشاره کرد. از نظر ارزيابي شدت بيماري‌زايي و ديگر ويژگي هاي تغييريافته اين ويروس، تحقيقات همچنان ادامه دارد. عضو مرکز تحقيقات بيماري‌هاي نوپديد و بازپديد انستيتو پاستور ايران افزود: آنچه در بيماران مبتلا به اين نوع ويروس قابل توجه است، ميزان بالاي ويروس شناسايي شده در بيماران مبتلا است که مي تواند ناشي از انتقال بهتر ويروس به داخل سلول و تکثير بالاتر اين واريانت باشد. اين واريانت تاکنون در بيش از 20 کشور جهان شناسايي شده است.

نوع ژاپني برزيلي

پورياي‌ولي ادامه داد: در ششم ژانويه سال 2021 ميلادي (17 دي ماه) مقامات بهداشتي ژاپن 4 فرد مبتلاي برزيلي را در فرودگاه توکيو شناسايي کردند که تحقيقات روي توالي ژني کرونا ويروس اين بيماران نشان داد که اين گونه جديد علاوه بر موتاسيون هاي، گونه انگليسي و آفريقاي جنوبي داراي موتاسيون هاي ديگري نيز است و در مجموع 12 موتاسيون در ناحيه پروتئين سطحي اين ويروس شناسايي شد که مهمترين آنها موتاسيون در ناحيه 501 و 484 است علاوه بر اين، از اين چهار بيمار، دو نفر کودک بوده که اهميت بيماري‌زايي اين ويروس را در کودکان نشان مي‌دهد.