نمایشگاه مجازی کتاب ما را به عدالت فرهنگی نزدیکتر میکند
وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي نمايشگاه مجازي کتاب تهران را بال تازهاي براي پرواز و اوجگرفتن فرهنگ مکتوب دانست و گفت: اين نمايشگاه مجازي ميتواند ما را به عدالت فرهنگي نزديکتر کرده و مرزهاي جغرافيايي را در نوردد. سيدعباس صالحي روز سهشنبه در آيين افتتاح نخستين نمايشگاه بينالمللي مجازي کتاب تهران در خانه کتاب و ادبيات ايران با اشاره به اهميت اين رويداد فرهنگي در کشور در شرايط کرونايي، اظهارکرد: نکته مهم اين نمايشگاه نخست شرايط کرونايي است که در ايران و جهان، تاثيرات زيادي داشته و اقتصاد و فرهنگ را نيز دگرگون کرده است. عضو شورايعالي انقلاب فرهنگي ادامه داد: يکي از حوزههاي متاثر از کرونا در بخش فرهنگ، صنعت نشر ايران و جهان است. وي خاطرنشان کرد: در يک نظرسنجي که آذرماه امسال توسط پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات منتشر شده بيش از 60 درصد ناشران معتقدند، صنعت نشر از کرونا، حداقل 40 درصد به بالا خسارت ديده است و تعطيلي نمايشگاه کتاب تهران و نمايشگاههاي استاني هم در اين ميان جا دارند. صالحي همچنين با بيان اينکه جامعه نشر ما تکاپو و فعاليت خود را داشته، اضافه کرد: در همان نظرسنجي، 68 درصد ناشران، کتابهاي چاپ اول داشتند. به گفته وي، اين آمار نشان از علاقه، شيفتگي و توجه جامعه نشر کشور بهتوليد داشته که با وجود کرونا، متوقف نشده است. وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي در عين حال يادآور شد: در نظرسنجيهاي ديگر پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، مشخص شده ميزان مطالعه کتاب در اوقات فراغت کرونا، افزايش داشته است. بنابراين بهرغم صدماتي که همهگيري کرونا داشته و هنوز هم دارد، کتاب در سبد اوقات فراغت ما، سهم بيشتري را پيدا کرده است. در کنار همه اين مسائل، برخي اتفاقات به کمک آمده و نشان دادند فضاي نشر، مهم است. نمونهاش هم طرحهاي حمايتي فصلي خانه کتاب و ادبيات، است که با استقبال روبهرو شدند. وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي، با بيان اينکه فضايمجازي پيشتر به کمک فضاي نشر آمده بود، ادامه داد: بهنظر ميرسد اکنون اين کمکرساني سرعت و شتاب بيشتري پيدا کرده که نکته نخست آن در حوزه تبليغات و اطلاعرساني کتاب است. صالحي ادامه داد: در نظرسنجي آذرماه سالجاري، از جامعه آماري ناشران پرسش شد انتشار کتابهايشان را چگونه به مخاطبانشان اطلاع ميدهند، که پاسخ دادند 69 و سهدهم درصد از فضايمجازي و بعد راههاي ديگر استفاده ميکنند. عضو شورايعالي انقلاب فرهنگي در ادامه با اشاره به اهميت اطلاعرساني در دنياي امروز، گفت: فضاي اطلاعرساني ديگر تنها در قالب متن مکتوب نيست. پادکست، نقالي کتاب، فايلهاي صوتي و تصويري و قالبهاي ديگر همه از عناصري هستند که نشان ميدهند ما در حال حرکت به سمت تبليغ جدي و بيشتر کتاب در فضايمجازي هستيم از اينرو برپايي نمايشگاه کتاب در فضايمجازي نيز اهميت زيادي دارد.
فروش کتاب در فضاي مجازي
صالحي اظهارداشت: مساله ديگر فروش کتاب در فضايمجازي است. در همان نظرسنجي موردنظر، سفارش اينترنتي کتاب از ناشران حدود 50 درصد و از کتابفروشان 48 درصد بوده است. بحث بعدي ديگر در فضايمجازي، کتاب الکترونيک است، کتابهاي الکترونيک، مزاحم کتابهاي مکتوب و کاغذي نيستند بلکه مکمل هستند که اين حقيقت بايد ديده شود. وزير فرهنگ همچنين نمايشگاه مجازي کتاب را يک تجربه جديد دانست و گفت: اين رويداد فرهنگي به اعتبار همين جديد بودن ارزشمند است و اين نمايشگاه يکي از تجربيات ارزشمند در حوزه فضايمجازي و صنعت نشر خواهد بود. بهگفته وي، نمايشگاه فيزيکي کتاب هم بيعيب و نقص نبود. ممکن است نمايشگاه مجازي کتاب تهران، در مقام اجرا با نقصهايي هم همراه باشد اما از آنجايي که فضايمجازي، فضايي متنوع و با قابليتهاي گوناگون است، حتما يک فرصت بهشمار ميآيد. صالحي اضافه کرد: براي مثال با وجود دغدغههايي که در ديپلماسي فرهنگي داريم، کتابهاي داخل کشور ميتواند را راحتتر بهدست ايرانيان خارج از کشور و ديگر مردم جهان برسد. نمايشگاه کتاب مجازي ميتواند ما را به عدالت فرهنگي نزديکتر کند و مرزهاي جغرافيايي را درنوردد. اين نکتهها ميتوانند چشمانداز نمايشگاه مجازي کتاب باشند که ايران، شروعکننده آن است، اينکار، يک فرصت براي تعقل، ارتباط و گفتوگو است.
کاهش تخلفات در نمايشگاه مجازي
عضو کابينه دولت دوازدهم در بخش ديگري از سخنان خود، اقتصاد نمايشگاه مجازي کتاب را مهم دانست و گفت: اين روش برگزاري هم کاهش هزينهها و هم کاهش تخلفات را در بر خواهد داشت. صالحي ادامه داد: وقتي يک ناشر شهرستاني ميخواست براي نمايشگاه فيزيکي به تهران بيايد، بايد سختيها و مسائل زيادي را پشتسر ميگذاشت اما حالا اينگونه نيست. همچنين ما در نمايشگاه مجازي، شاهد فضاي سالمتري خواهيم بود؛ مثلا ديگر شاهد تخلفات مثل فروش کتاب ناشران ديگر در غرفه يک ناشر ديگر نخواهيم بود. وزير فرهنگ تصريح کرد: در فضايمجازي بهدليل کنترل يا بازدارندگي که در مسائل فني وجود دارد، نميتوان چنين تخلفاتي را انجام داد. در مجموع، برگزاري مجازي نمايشگاه باعث کمترشدن تخلفات فرهنگي و اقتصادي رايجي ميشود که در برگزاري فيزيکي شاهد بوديم. صالحي با تاکيد بر اينکه بيان اين ويژگيها به اين معني نيست که نمايشگاه فيزيکي کتاب برگزار نشود، اظهارداشت: نکته اين است که فرهنگ مکتوب با نمايشگاه مجازي کتاب، يک بال جديد پيدا کرده و نمايشگاه، نميخواهد تنها قالب مجازي را براي خود انتخاب کند. جهان امروز، جهان داده و اطلاعات است. هر اندازه که اطلاعات بيشتر و قدرت پردازش بيشتري داشته باشيم، جريان فرهنگي هم از نظر اقتصادي و هم از نظر داده، تقويت ميشود. در فضاي نمايشگاه مجازي کتاب، اين فرصت پيش ميآيد که در کنار گردآوري بيشتر اطلاعات، بهرهبرداريهاي بهتري انجام شود. وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي در پايان گفت: نمايشگاه مجازي يک قالب است که ميتواند به کمک قالبهاي سنتي ما بيايد. از اهالي رسانه ميخواهم کاري کنند اين نمايشگاه ديده شود، چون نمايشگاه فيزيکي کتاب در ارديبهشت ماه، تبديل به يک سنت شده بود و همه ساعتهايشان را براي آن کوک کرده بودند اما اميدوارم اطلاعرساني درباره نمايشگاه مجازي کتاب تهران با کمک رسانهها بهعنوان يک وظيفه ملي، انجام شود.
