گــزارش

پايه‌هاي لرزان توافق تجاري پسابرگزيت

کمتر از دو هفته پس از تکميل فرآيند خروج انگليس از اتحاديه اروپا و آغاز همکاري‌هاي دو طرف بر پايه توافقي که قرار است روابط تجاري في‌مابين را تسهيل کند، مشکلاتي ظهور کرده که عيار توافق به دست‌آمده را زير سئوال برده است. انگليسي‌ها ضرب‌المثلي دارند مبني بر اينکه محتويات داخل بسته بايد با متن بيرون آن مطابقت داشته باشد. اما هرچه بيشتر از اجراي توافق پسابرگزيت مي‌گذرد خلاف اين ضرب‌المثل نمود بيشتري پيدا مي‌کند. اصلي‌ترين تاثير خروج انگليس از اتحاديه اروپا افزايش فرآيندهاي اداري (کاغذ بازي)‌ تبادل کالا بين دو طرف است که ناگزير خرج جديدي را براي شرکت‌هاي تجاري ترشيده است. کارشناسان پيش‌بيني مي‌کنند که اين مساله به تدريج باعث افزايش قيمت‌ها و ناياب شدن اقلام غذايي در انگليس خواهد شد. هرچند پيش بيني دقيق پيامدهاي اقتصادي ناشي از خروج انگليس از اتحاديه گمرکي و بازار واحد اروپايي کمي زود به نظر مي‌رسد اما شواهد تا همين‌جاي کار حاکي‌ است که اين تحول بر بازار مواد غذايي تاثير چشمگيري خواهد شد. اولين آثار آن را مي‌توان در ناياب شدن صيفي‌جات در فروشگاه‌هاي زنجيره‌اي انگليس مشاهده کرد که عمدتا از اتحاديه اروپا وارد مي‌شود. حتي فروشگاه مجازي اوکادو نيز در تارنماي خود، موجودي بيشتر صيفي‌جات را صفر اعلام کرده است. اين مساله در روزهاي گذشته در فضاي مجازي خبر ساز شده است. اما دولت عامل اين پديده را به بحران کرونا و شلوغي مرزها در سال نوي ميلادي نسبت داده و پيش‌بيني کرده که اين اختلالات در روزهاي آينده فروکش خواهد کرد. پروفسور توني هرون استاد سياست و اقتصاد بين‌الملل دانشگاه يورک مي‌گويد که زنجيره تامين مواد غذايي بشدت آسيب پذير است. او برگزيت را به پنچري تاير خودرويي تشبيه کرد که به تدريج آثار خود را نشان خواهد داد. اين استاد دانشگاه همچنين معتقد است که برگزيت «به نظام تامين مواد غذايي اسيب جدي وارد خواهد کرد» و باعث گسترش فقر و بي عدالتي در کشور مي‌شود. علاوه بر مواد غذايي، برگزيت باعث افزايش بهاي خودرو در انگليس هم شده است. شرکت خودروسازي فورد هزينه فروش‌ خودروهايي را که از اتحاديه اروپا وارد انگليس مي‌کند حدود يک هزار و 700 پوند افزايش داده است. به اين ترتيب خودروي پوما اس‌تي که سه ماه پيش 28 هزار و 495 پوند به فروش مي‌رسيد اينک 30 هزار و 415 پوند در انگليس به فروش مي‌رسد. يک سخنگوي شرکت فورد اعلام کرد که اين افزايش قيمت ناشي از تعرفه‌هاي جديدي است که اين شرکت براي ورود خودرو از اتحاديه اروپا پرداخت مي‌کند. اين در حاليست که دولت انگليس ادعا مي‌کند به توافقي با اتحاديه اروپا دست يافته که تعرفه‌هاي گمرکي با اروپا مانند سابق صفر خواهد بود. برگزيت همچنين باعث تعطيلي کارخانه شرکت ژاپني هوندا در انگليس شده است. هوندا قرار است ماه آينده کارخانه خود را در انگليس براي هميشه تعطيل کند. اين شرکت ژاپني ضرورت تمرکز بر بازار خودروهاي برقي در خارج انگليس را بهانه کرده اما کارشناسان صنعت خودروسازي مي‌گويند برگزيت نقش مهمي را در تصميم‌گيري اين شرکت ايفا کرده است. فولکس‌واگن هم که به لحاظ آماري، بزرگترين توليد کننده خودرو در جهان است اعلام کرد که به دليل ناياب شدن يک قطعه الکترونيکي بر اثر همه‌گيري کرونا و برگزيت، ناگزير يکصدهزار خودرو کمتر توليد خواهد کرد. انجمن توليدکنندگان و فروشندگان خودروهاي انگليس ماه گذشته از ضرر هنگفت برگزيت بر صنعت خودروسازي و کاهش چشمگير توليد و فروش خودرو در اين کشور در 10 ماهه ابتدايي سال جاري ميلادي خبر داد و اعلام کرد که در 10 ماهه ابتدايي سال گذشته ميلادي توليد در اين بخش با 743 هزار خودرو حدود يک سوم پايين‌تر از ميزان توليد در اين دوره زماني در سال گذشته بوده است.

ابهام و غافلگيري قوانين جديد پسابرگزيت

بعضي از اتفاقاتي که در نتيجه خروج انگليس از اتحاديه اروپا در دو هفته اخير افتاده مردم را غافلگير کرده است از جمله فيلمي که اخيرا از چند راننده کاميون در مرز هلند منتشر شد و نشان مي‌داد آنها چقدر از توقيف شدن ساندويچ‌هاي ژامبون‌شان متعجب شده‌اند. براساس مقررات جديد، محدوديت‌ها علاوه بر محموله‌ کاميون‌ها شامل محصولاتي که رانندگان به اتحاديه اروپا وارد مي‌کنند هم مي‌شود. در راهنماي دولت انگليس آمده است که شما نمي‌توانيد محصولاتي که منشاء حيواني دارند،‌ از جمله محصولاتي که گوشتي هستند يا لبنيات دارند (مثلا ساندويچ پنير) را به اتحاديه اروپا ببريد. تعليق ارسال بسته از انگليس به ايرلند شمالي از ديگر مسائلي است که در دو هفته اخير خبر ساز شده است. محصولاتي که از انگليس به ايرلند شمالي ارسال مي‌شوند - از آنجا که احتمال دارد سر از جمهوري ايرلند در‌بياورند - مي‌توانند مشمول پرداخت تعرفه شوند و در هر صورت اظهارنامه گمرکي لازم است که نشان دهد مقصد نهايي کجاست. اين ابهامات باعث شده تا برخي از فروشگاه‌ها فروشگاه‌ها، از جمله فروشگاه زنجيره‌اي جان لوئيس، ارسال بسته به اين منطقه را به حالت تعليق درآورد. هرچند دولت انگليس توانست اغلب مبادلات تجاري‌ با کشورهاي ثالث را که طرف تجاري اتحاديه اروپا بودند ادامه دهد، اما اين معاملات شامل غنا که از کشورهاي مشترک‌المنافع انگليس بشمار مي‌رود نمي شود. به اين ترتيب هفته گذشته، يک محموله موز غنا که از بندر پورتسموث واقع در جنوب شرق انگليس وارد اگليس شد مشمول پرداخت 17هزار و 500 پوند تعرفه شد. محموله‌هاي ارسالي صادرکنندگان غذاهاي دريايي اسکاتلند به اتحاديه اروپا هم در مرز بين اسکاتلند و فرانسه متوقف شده است. گفته مي شود که اين تاخيرها به اين دليل است که ماموران گمرک به جاي بازرسي نمونه‌اي از محموله بايد کل محموله کاميون بازرسي کنند. اين وضعيت باعث تشکيل صف طولاني در مرز شده است.دولت انگليس بروز اين مشکلات را به درست وارد نشدن بعضي از اطلاعات در سيستم‌هاي انگليس و اتحاديه اروپا نسبت داده است.

فرار از برگزيت بدون توافق

کي‌ير استارمر، رهبر حزب اصلي مخالف دولت انگليس پيشتر توافق به دست آمده با اتحاديه اروپا را «آبکي» توصيف کرد و گفته بود که اعضاي حزب او از سر ناچاري به آن راي موافق مي‌دهند. نمايندگان مجلس عوام انگليس سه هفته پيش با اکثريت آرا به لايحه پيشنهادي دولت درباره اين توافق راي مثبت دادند. اين لايحه براي تائيد نهايي به مجلس اعيان ارجاع و سپس با توشيح ملکه به قانون تبديل خواهد شد. در اروپا هم از آنجايي که هر 27 عضو بايد آن را تاييد کنند، ممکن است تصويب آن مدتي طول بکشد، ضمن اينکه حتي يکي از کشورهاي عضو مي‌تواند کل توافقنامه را وتو کند. در توافق جديد انگليس امتيازهاي بسياري به طرف مقابل داده است فقط براي اينکه به گفته نخست وزير سابق برگزيت برگزيت باشد. فقط براي آنکه به مردم بگويند به توافقي دست پيدا کردند تا بتوانند نقطه پاياني بر چهار سال و نيم کشمکش بگذارند. توافق حاضر نه به انگليس آزادي ماهيگيري در آبهاي خودش را مي دهد، نه آن را از مقررات و استاندارد هاي اتحاديه اروپا آزاد مي کند، نه حتي آنقدر آزادي عمل مي دهد که انگليس بتواند با ساير کشورها معاهدات تجاري مستقل امضا کند. حتي راه را براي دخالت اتحاديه اروپا در مرز داخلي بين ايرلند شمالي و سرزمين اصلي باز مي‌گذارد. مردم انگليس از آغاز سال جديد ميلادي به تدريج متوجه بي فايده بودن برگزيت خواهند شد. در طي اين توافق انگليس امتياز خاصي به‌دست نياورد و آنچه از آن با نام حفظ حاکميت يا در دست گرفتن کنترل و سرنوشت کشور تعبير مي شود عملاً با محدوديت‌هاي تحميل شده در اين توافق بي معني است. بوريس جانسون اکنون با به سرانجام رساندن برگزيت و عملي کردن تنها شعار انتخاباتي‌اش به قله موجوديت سياسي خود رسيده و از اين به بعد فقط در سرازيري خواهد بود. به پيشبيني مجله «فورچون» سال 2021 ، پس از آنکه اقتصاد انگليس متوجه ضررهاي برگزيت شد، سال پاياني نخست‌وزيري بوريس جانسون خواهد بود.