جزئیات گفت‌وگوی هاشمی و سرهنگ الیور نورث

روزنــامه واشنگتـــن‌پــست به تــاريـخ 18 سـپـتـــامـبـر 1988 بــا تـيــتـر «ارتبــاط رفسنجاني- نورث» به ماجراي مذاکرات محرمانه ايران و آمريکا در دهه 60 پرداخت. دو سال پيش، دومين شخص پرقدرت در ايران و رئيس مجلس اين کشور، هاشمي‌رفسنجاني، نماينده شخصي مورد اعتماد خود را براي شروع مجدد گفت‌وگوها به واشنگتن فرستاد. اين فرستاده، يعني برادرزاده‌اش علي هاشمي، يک پيام محرمانه، که حاوي 4 مورد و اصل بود را به همراه داشت که شايد امروز وقتي گفته مي‌شود وضعيت آيت‌ا... خميني متزلزل است و رفسنجاني به قدرت مي‌رسد، معناي بيشتري پيدا کند. يک «سند گفت‌وگو» (که حاوي جزئيات مذاکرات است) که از افکار عمومي پنهان شده است، جزئيات گفت‌وگوي هاشمي و سرهنگ اليور نورث را که در حال حاضر در پرونده توطئه ايران-کنترا، متهم است، ارائه مي‌دهد. اين سند، جزئيات پيشنهاد 4 موردي هاشمي را تشريح مي‌کند که ممکن است هنوز بتواند پايه‌اي براي برقراري مجدد روابط با ايران انقلابي باشد. علي هاشمي با پيشنهادي روشن و صريح کار را شروع مي‌کند. وي گفت: مقامات مسئول فکر مي‌کنند که ايران و ايالات متحده بايد در مخالفت با شوروي در افغانستان همکاري کنند.يکي از رهبران ايران، به طور ويژه، از من خواسته است که من اين پيام را به روشني بيان کنم. با همکاري ايران و ايالات متحده، ما مي‌توانيم افغانستان را به يک قبرستان براي شوروي تبديل کنيم و به آنها درس عبرتي دهيم تا ديگر نتوانند در کشورهاي اسلامي مداخله کنند. برادرزاده هاشمي گفت: «ايران براي کاهش حمايت‌ها از عراق به نفوذ ايالات متحده در کشورهاي عربي که متحد آمريکا هستند، نياز دارد.» سپس وي يک امتياز شگفت‌آور ارائه داد: «‌ايران همچنين نياز به حضور ايالات‌متحده در منطقه را به رسميت شناخته است. منظور ما {حتي} حضور نظامي است.» مساله سوم نفت بود. در سند مذکور، بيان شده است که «آنها {ايراني ها} فکر مي‌کنند موضع ايالات متحده درباره قيمت نفت که از افزايش جزئي قيمت نفت و تثبيت قيمت، طرفداري مي‌کند، همان موضع ايران است.» هاشمي به عنوان چهارمين مساله، امنيت خليج‌فارس را مهمترين موضوع توصيف کرد. وي گفت ايران نگراني ايالات متحده در مورد «سيل تروريسم در منطقه» را درک مي‌کند. او اصرار داشت که «مذهب شيعه، تحت‌نظر آيت‌ا... [خميني]، کاملا مخالف تروريسم و گروگانگيري است.» وي اذعان کرد«در ايران افرادي هستند که از گروگانگيري و‌....حمايت مي‌کنند اما ادعا کرد که «ايران هنوز کنترل قوي و موثري بر اين افراط‌گرايان ندارد.» کانال گفت‌وگوي غيرعلني با رفسنجاني توسط ريچارد سيکورد، ژنرال بازنشسته نيروي هوايي که در ماجراي ايران-کنترا نيز جزو متهمان است، باز شد. او با برادرزاده هاشمي در بروکسل ملاقات کرد و پرواز مخفيانه او به واشنگتن را ترتيب داد. طبق اين سند، اوليور نورث، که در آن زمان از کارمندان شوراي امنيت ملي بود، با اشاره به «تجاوز آشکار» شوروي عليه افغانستان، هشدار داد: «ما نگران هستيم که آنها بتوانند همان کار را در ايران انجام دهند.» اما او به هاشمي اطمينان داد که «ايالات متحده ديگر از استفاده از قدرت خود نمي‌ترسد... و مرعوب شوروي نيست.» هاشمي تحليلي را که ريچارد سيکورد از جنگ ايران و عراق در بروکسل ارائه داده بود که به گفته وي، «بسيار مورد استقبال رهبران ايران قرار گرفت» تحسين کرد، سپس صريحا اعلام کرد، «ايران به پيروزي نياز دارد.» و بعد توضيح داد که نيازي به «پيروزي بزرگ و قاطع نظامي نيست، بلکه نوعي پيروزي لازم است.» اليور نورث گفت «اين مهم است که شما به رهبران ايران گزارش دهيد که بر اساس اطلاعات بسيار حساس، شوروي اجازه نمي‌دهد عراق در جنگ شکست بخورد. شوروي براي اين منظور با عراق توافق کرده است.» وي به سرعت افزود که «‌ايالات متحده نمي‌خواهد ايران را شکست خورده ببيند»، اما «‌نمي‌خواهيم شاهد يک اقدام {از سوي ايران} عليه عراق باشيم که شوروي را به طور فعال وارد ماجرا کند.» هاشمي پيشنهاد کرد در صورت برکناري صدام حسين، ايران به جنگ با عراق پايان مي‌دهد. نورث موافقت کرد که «لازم است يک رژيم غير‌متخاصم در بغداد حاکم باشد اما هيچ‌تعهدي در مورد خلاص شدن از شر صدام حسين نخواهد داد.» او گفت که ايالات متحده «آرزوي مسئولانه و صادقانه» براي برقراري مجدد رابطه با ايران و کاهش تنش در خليج‌فارس دارد. وي افزود: «اما اين تصور وجود دارد که ايران از اسلام انقلابي عليه ايالات متحده استفاده کرده است. به عنوان مثال، روشن است که برخي در دولت ايران، گروگانگيري را تشويق کرده‌اند.» در اين سند محرمانه، خلاصه پاسخ هاشمي اينگونه ذکر شده است: «او مي‌خواهد روي مساله گروگانگيري متمرکز شود و هرچه سريع‌تر آن را حل کند. او خشنود است که مي‌تواند آن را حل کند.»