در انتظار بازگشايي

کارگردان‌هايي که به تئاترمجازي راضي نيستند

در انتظار بازگشايي

همه شوق بازيگر تئاتر به اين است که روي صحنه برود و نفس‌به‌نفس با تماشاگر مواجه شود. اين رويارويي مستقيم که بدون هيچ واسطه‌اي انجام مي‌شود، براي بازيگر و تماشاگر تئاتر تجربه‌اي است يگانه که در هيچ مديوم ديگري يافت نمي‌شود و حالا کرونا، اين فرصت را از بازيگر و تماشاگر تئاتر گرفته است. درباره حال و روز فعالان تئاتر در دوران کرونا زياد گفته و شنيده‌ايم ولي هر از گاهي تلاش‌هايي از سوي مسئولان صورت مي‌گيرد تا اين دوران سخت بر خانواده تئاتر آسان‌تر بگذرد. به‌تازگي هم مرکز هنرهاي نمايشي اعلام کرده گروه‌هايي که در آستانه يا در ميانه اجراي خود به‌دليل تعطيلات کرونايي از اجرا بازمانده‌اند، مي‌توانند يک ضبط حرفه‌اي از اثر خود براي ارائه آن در فضاي‌مجازي داشته باشند و در قبال آن کمک هزينه‌اي تا سقف 30 ميليون تومان دريافت کنند. در همين زمينه کارگرداناني که اجرايشان چنين وضعيتي داشته است، ديدگاه‌هاي متفاوتي دارند. ميکاييل شهرستاني که تصميم داشت نمايش «لبخند با شکوه آقاي گيل» را در تماشاخانه سنگلج به صحنه ببرد، ترجيح مي‌دهد منتظر بازگشايي سالن‌هاي تئاتر بماند و تمايلي به حضور نمايش خود در فضاي مجازي ندارد. او مي‌گويد: تئاترآنلاين براي گروهي مناسب است که اجراي صحنه‌اي خود را انجام داده باشند و بعداز اجرا، کار خود را در فضاي مجازي يا آنلاين هم ارائه دهند تا آن دسته از تماشاگراني که موفق نشده‌اند نمايش آنان را ببينند، اين فرصت را در مديومي ديگر به‌دست آورند. اين کارگردان و بازيگر با سابقه تئاتر اضافه مي‌کند: ما نيز با مديريت تماشاخانه «سنگلج» صحبت کرده‌ايم و ترجيح مي‌دهيم منتظر بازگشايي تئاتر بمانيم. اين مدرس تئاتر که مدت‌هاست نمايش‌هاي خود را با حضور هنرجويان روي صحنه مي‌برد، ادامه مي‌دهد: چنين طرحي به کار ما نمي‌آيد چون در نمايش ما هر نقش را چندين بازيگر بازي مي‌کنند و ترکيب بازيگران در هر اجرا متفاوت است. بنابراين با يک جلسه فيلمبرداري، تمام بازيگران در کار حضور نخواهند داشت و اگر بخواهيم کاري کنيم که حضور همه آنها ثبت شود، شايد نزديک به 10 جلسه فيلمبرداري نياز باشد. مرتضي جليلي‌دوست کارگردان جوان تئاتر که از اجراي نمايش «دريم لند» باز مانده است، هم علاقه‌اي به حضور در اين طرح حمايتي ندارد. او درباره دلايل کم‌رغبتي خود توضيح مي‌دهد: حتي اگر هم مي‌خواستيم در اين طرح شرکت کنيم، نمي‌توانستيم، چون نمايش ما اينتراکتيو (مشارکتي) و نيازمند حضور فيزيکي مخاطب است. در دو بخش نمايش به‌طور مشخص با مخاطب ارتباط مي‌گيريم.

براي من حضور فيزيکي اهميت دارد

کهبد تاراج ديگر کارگرداني که قصد داشت نمايش «ياماها» را در تالار قشقايي تئاترشهر روي صحنه ببرد، نيز مانند دو همکار ديگرش انتظار را بر اجرا در فضاي مجازي ترجيح مي‌دهد. او مي‌گويد: هنوز چيزي از طرف مجموعه تئاترشهر به ما گفته نشده ولي موضوع اينجاست که ارائه يک تئاتر در فضاي مجازي بر تعداد تماشاگران اجراي صحنه‌اي آن اثر مي‌گذارد و اگر آن نمايش بعدا بخواهد اجراي صحنه‌اي داشته باشد، تعداد تماشاگرانش کم خواهند شد. اين کارگردان ادامه مي‌دهد: برايم مهم نيست حتي اگر سه تماشاگر در سالن حضور داشته باشند. براي من صِرف حضور فيزيکي آنان اهميت دارد. تاراج خاطرنشان مي‌کند: به‌هرحال شرايط سختي است و مرکز هنرهاي نمايشي هم بايد بودجه امسال تئاتر را هزينه کند چون اين بودجه نمي‌تواند براي سال بعد ذخيره شود. به همين دليل چنين طرح‌هايي را پيشنهاد مي‌دهند ولي رقم 30 ميليون تومان چندان منطقي نيست چون ما با اين شيوه نمايش‌مان را مي‌فروشيم. او ادامه مي‌دهد: در صورتي حاضرم در اين طرح شرکت کنم که نوبت اجرايم براي يک نمايش تازه محفوظ بماند. تاراج که بر اجراي صحنه‌اي نمايشش اصرار دارد، تاکيد مي‌کند: هر زمان که سالن‌ها باز شود و هر ساعتي که براي اجرا در نظر گرفته شود، ما اجراي خود را به صحنه مي‌بريم. همانطور که مدير تئاترشهر گفته بود اين مقطع هم مشابه وضعيت دهه شصت و دوران جنگ است که نمايش‌ها عصرها روي صحنه مي‌رفتند. او با بيان نمونه‌هايي از تئاترهايي که در ساعت‌هاي غير متفارف اجرا شده‌اند، اضافه مي‌کند: مگر همين نمايش «لانچر5» سال گذشته ساعت 3 عصر اجرا نداشت و هر اجرايش هم سالن پر مي‌شد يا در جشنواره تئاتر فجر که بعضي از نمايش‌هاي خارجي را حتي ساعت 12 هم ديده‌ايم. يعني مي‌شود در اين ساعت‌ها هم نمايش اجرا کرد و شايد لازم باشد در اين مقطع، عادت تئاتر ديدن در ساعت‌هاي شبانه را تغيير بدهيم.