اهمال در داخل نباید فرصتی برای گستاخی خارجی ایجاد کند
آرمان ملي - عليرضا پورحسين : مراسم رژه پيروزي جمهوري آذربايجان در جنگ قرهباغ با حضور رئيسجمهور اين کشور و رجب طيب اردوغان برگزار شد. در اين رژه که با حضور مشترک نيروهاي نظامي ترکيه انجام شد اتفاقاتي افتاد که واکنشهاي زيادي را در داخل ايران به همراه داشته است. پيش از مراسم سخنراني رسمي رؤساي جمهور دو کشور، مارش ويژه موسوم به مهتر که از مارشهاي سپاه عثماني بود نواخته شد که با توجه به برگزاري اين جشن در جمهوري آذربايجان اقدام بيربطي بود و تناسبي با باکو نداشت زيرا هيچگاه هيچ ارتباطي ميان جمهوري آذربايجان و عثماني نبوده است و در سخناني در حين رژه نيز از سوي مجري به ارک و کوه سبلان اشاره شد که ارتباطي با جمهوري آذربايجان نداشته و نام بردن از اين اماکن تحريکآميز قلمداد ميشود. رئيسجمهور ترکيه در بخشي از سخنان خود با مداخله در امور ارمنستان اظهار داشته است که آرزو داريم که مردم ارمنستان خود را از زير بار تحمل رهبرانشان که همچنان اسير دروغهاي گذشته هستند و ملت را به فقر و تنگدستي کشاندهاند رها کنند. اين اظهارات را ميتوان مداخله صريح رئيسجمهور ترکيه در امور داخلي ارمنستان دانست که مشابه اين جملات را بارها درباره دولت رسمي و مشروع سوريه عنوان کرده است. اردوغان در بخش ديگري از سخنان خود با يک شعر قديمي آذري با نام ارس را خواند که اين شعر از جمله اشعاري است که در حوزه ادبيات تجزيهطلبانه قلمداد ميشود و با واکنش هوشمندانه و شجاعانه وزيرخارجه کشورمان همراه شد. در راستاي بررسي اهداف اردوغان از تنشزايي در منطقه «آرمان ملي» گفتوگويي با جلال خوشچهره، کارشناس مسائل سياسي داشته است که در ادامه ميخوانيد.
اردوغان با طرح اظهارات تند در سالهاي اخير به دنبال چه اهدافي در منطقه خاورميانه و قفقاز است؟
رئيسجمهوري ترکيه به دنبال اهداف منطقهاي خود است و در همين راستا به دنبال اشاعه تفکرات امپراتوري عثماني در برههاي از زمان است که ديگر به اروپا اميدي ندارد و رويکرد خود را به سمت آسياي ميانه و قفقاز متمرکز کرده است و از سوي ديگر نيز به دنبال گسترش نفوذ خود در شمال آفريقاست. او به دنبال اين است تا خود و دولتش را به عنوان يک قدرت منطقهاي به همگان نشان دهد و در اين راستا از تفکراتي پيروي ميکند که خاستگاه آنها اخوان المسلمين است. امروز ريشه بسياري از مشکلات ايدئولوژيک در منطقه خاورميانه نيز نشاتگرفته از همين جريان است. اردوغان در راستاي همين باورها و همين اهداف اقدام به اظهاراتي گستاخانه ميکند و شايد دليل ديگرش نيز اين باشد که تصور ميکند پاسخ قاطعي از سوي ايران به او داده نخواهد شد. به زعم اردوغان، اگر خليجفارس وضعيت آشفتهاي دارد و ايران در آن منطقه بيشتر درگير است، او نيز ميتواند در شمال ايران نفوذ خود را بيشتر کند و به دنبال سهمخواهيهايي باشد تا نفوذ خود را باز هم بيشتر کند. اردوغان هم در اين مسير از قدرت نرم استفاده ميکند و هم از قدرت سخت تا بتواند انديشه عثمانيگرايي را رواج دهد. زماني که بحران قرهباغ آغاز شد مشخص بود که در ادامه آن بايد شاهد چنين تنشها و مشکلاتي باشيم.
جمهوري آذربايجان در اين ميان بايد به چه نکاتي توجه کند؟
دولت آذربايجان بهخوبي ميداند که اگرچه اردوغان در کشور آنها حاضر شده است و چنين شعري که در گذشته بهخاطر جدا شدن آنها از ايران سروده شده است را در حال حاضر ميخواند براي اين است که طرحهاي توسعهطلبي خود را پيش ببرد و بهخوبي ميدانند که اگر حمايت ترکيه و رژيم صهيونيستي نبود آنها در جنگ با ارمنستان به موفقيتي دست پيدا نميکردند. علت آن نيز مشخصا در جنگهاي گذشته وجود دارد که همواره ارمنستان فاتح آن جنگها بوده است. نبايد اين کشور به ساير کشورها اجازه دهد تا از اين کشور بهعنوان يک پايگاه استفاده کرده و منطقه را ناامن کنند زيرا اولين متضرر جمهوري آذربايجان خواهد بود.
آيا عوامل داخلي ايران نيز سبب شده است تا اردوغان به خود اجازه دهد تا چنين اظهاراتي بر زبان آورد؟
نبايد اجازه دهيم ديگران ضعفي را در مرکز ايران مشاهده کنند تا به خود اجازه چنين کارهايي را دهند. ايران نبايد با درنظرگرفتن ملاحظات اجازه دهد تا ديگران تماميت ارضي کشور را خدشهدار کنند. چه در کلام اردوغان و چه در کلام افراد ديگر نيز اين امر نبايد اتفاق بيفتد. فراموش نبايد کرد که فارغ از اينکه چه دولتي در ايران روي کار است، ايران در ابتدا يک ملت بوده است و بعد يک دولت بر آن حاکم شده است. ما ملت-دولت هستيم و دولت-ملتهاي جديدي که در منطقه ايجاد شدهاند نميتوانند براي ايران که هزاران سال در اين منطقه بوده است عرضاندام کنند. بيش از آنکه دولت ايران بخواهد واکنش نشان دهد و شايد در اين مسير نيز با ملاحظاتي روبهرو باشد اين ملت ايران و اقوام ايراني هستند که فرياد ميزنند ما متعلق به سرزمين ايران هستيم و اجازه نميدهند تا کسي به اين کشور دستاندازي کند. اهمال در داخل نبايد فرصتي براي گستاخي خارجي ايجاد کند. دولتهاي بيگانه قطعا نميتوانند به ذرهاي از خاک کشور با اين اتحاد چشم داشته باشند. برخي کشورهاي همسايه بر اين باور هستند که دولت بهعلت درگيريهاي جناحي و اقتصادي دچار ضعف شده است و آنها به دنبال اين هستند تا از اين ضعف سوءاستفاده کنند. بايد توجه داشت اين اظهارات از امروز از سوي امارات و عربستان نيز در پوششهايي انجام ميشود و بهوضوح درخواست ميکنند در برجام حاضر باشند تا آنها نيز فشارهايي وارد کنند. اين خطر وجود دارد که اين کشورها با پيوستن به برجام از ايران امتيازاتي از جمله حتي امتيازات ارضي بخواهند که تنها راه مقابله با اين تهديدات وحدت داخلي است که ميتواند منجر به پاسخ قاطع به اين اظهارات باشد.
